ก็ทีผู้หญิงยังหมดประจำเดือนได้เลย แล้วทำไมผู้ชายจะ (หมดประจำเดือนบ้าง) ไม่ได้ ปัจจุบันยังไม่มีคำตอบที่ฟันธงลงไปแบบ 100% ต่างฝ่ายต่างมีเหตุผลสนับสนุน ในฝ่ายที่เห็นว่าผู้ชายหมดประจำเดือนไม่ได้ ก็เพราะผู้ชายเป็นเพศที่ไม่มีการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนเด่นชัด แต่อีกฝ่ายบอกว่า ทำไมจะไม่ (ชัด) ผู้ชายเราลงถึงวัยแก่ชรา ก็มีการเปลี่ยนแปลงดุจเดียวกับผู้ชราที่เป็นหญิงนั่นแหละ

ในผู้หญิงนั้น อาการหมดประจำเดือนได้แก่ การร้อนวูบวาบตามตัว เหงื่อออกเป็นพักๆ อารมณ์หงุดหงิดซึมเศร้า ซึ่งเกิดจากการลดลงของฮอร์โมนเพศ แต่ในผู้ชายที่มีฮอร์โมนเพศแตกต่างออกไป คือมีเทสโทสเทอโรน (Testosterone) ซึ่งโดยปกติแล้วจะมีหน้าที่ควบคุมการแสดงออกทางเพศ และควบคุมอัณฑะให้ผลิตสเปิร์มออกมาอย่างสม่ำเสมอ ในอีกด้านหนึ่งคือสมรรถภาพทางเพศ เพราะเป็นที่เชื่อกันว่า ถ้าฮอร์โมนเทสโทสเทอโรนลดลง อาจทำให้ความสามารถทางเพศมีปัญหา

สำหรับอาการหงุดหงิดง่าย อารมณ์แปรปรวน จะเจอได้ในผู้ชายบ้างได้ไหม เรื่องนี้ตอบยากเพราะปัจจัยอาจไม่เรื่องฮอร์โมนเพียงอย่างเดียว โดยเฉพาะเมื่อพิจารณาว่าผู้ชายนั้นเมื่ออายุมากขึ้นมักประสบความสำเร็จมากขึ้น มีเงินทองจับจ่ายซื้อหาความสุขได้ง่ายกว่าผู้หญิง ในทางสังคมนั้น สถานะของผู้ชายยังมั่นคงกว่าหญิง ความรู้สึกว่าตัวเองหมดค่าเกิดขึ้นในชายได้น้อยกว่าหญิง

จากการศึกษาพบว่า ระดับของฮอร์โมนเพศชายนั้น มีปริมาณลดลงเมื่อเข้าสู่วัยสูงอายุ แต่ผลของฮอร์โมนต่อร่างกายและจิตใจยังคงไม่แน่นอน บางคนอาจได้รับผลกระทบมาก บางคนแทบจะไม่เปลี่ยนแปลงเลย

ฝรั่งเรียกระยะที่หมดประจำเดือนในผู้หญิงว่า เมนโนพอส (Menopause) และบัญญัติศัพท์ของผู้ชายวัยหมดประจำเดือนว่า แอนโดรพอส (Andropause) คำว่า Andro มาจากคำว่า Androgen หมายถึงฮอร์โมนเพศชายนั่นเอง

การเปลี่ยนแปลงที่น่าสนใจอาจเป็นเรื่องของกระดูกและกล้ามเนื้อ เราจะได้เห็นชัดว่าสตรีวัยหมดประจำเดือนมีการเปลี่ยนแปลงของกระดูกค่อนข้างมาก คือจะมีการบางลงของเนื้อกระดูก ทำให้กระดูกเปราะหักง่าย ที่เราเรียกว่ากระดูกพรุน (Osteoporosis) นั่นเอง

ผลเรื่องการบางลงของกระดูก พบในเพศชายไม่มาก ทำให้อุบัติการของกระดูกหัก ไม่แตกต่างไปจากคนในวัยกลางคนอย่างมากมายนัก มีการศึกษาพบว่า ในสตรีนั้นอาจสูญเสียเนื้อกระดูกไปถึง 50% ของเนื้อกระดูกเดิม นี่เป็นเหตุผลว่าทำไมผู้หญิงจึงต้องระมัดระวังมากกว่าผู้ชาย

สำหรับกล้ามเนื้อจะเปลี่ยนแปลงไปมาก คือจะมีการฝ่อตัวลง และอาจมีไขมันเข้ามาแทรกสะสมอยู่ ซึ่งแน่นอนว่ากล้ามเนื้อเหล่านี้จะมีเรี่ยวแรงลดถอยลงไปมาก ส่วนเรื่องที่คุณผู้ชายเป็นห่วงกันมากคือเรื่องสมรรถภาพทางเพศ ผลการศึกษาพบว่า ปริมาณฮอร์โมนเพศชายที่ลดลงไป อาจทำให้สมรรถภาพทางเพศเสื่อมถอย

อย่างไรก็ตาม อย่าลืมว่า เมื่อเข้าสู่วัยสูงอายุ ความต้องการทางเพศก็จะลดลงโดยธรรมชาติอยู่แล้ว ดังนั้น ที่จริงการเปลี่ยนแปลงนี้คงไม่มีผลต่อผู้สูงอายุเท่าไร จะยกเว้นก็แต่ในบางคนที่ยังมีความต้องการทางเพศอยู่ แต่มีปัญหาเรื่องการแข็งตัวของอวัยวะเพศ ผู้สูงอายุในกลุ่มนี้อาจได้รับประโยชน์จากการรักษาด้วยฮอร์โมนคล้ายกับที่สตรีต้องกินฮอร์โมนเสริมนั่นแหละ

เรื่องความเสื่อมถอยของสมรรถภาพทางเพศนั้น หากจะแก้ไขกันจริงๆ ต้องดูหลายองค์ประกอบ สาเหตุที่สำคัญอีกประการหนึ่งคือความเครียดในผู้สูงอายุ ดังนั้น หากประเมินตัวเองว่า “เข้าข่าย” อาจต้องรู้จักที่จะพักผ่อนและลดความเครียดลงบ้าง บางคนเกินอายุ 60 ปีแล้วแต่ยังทำงานราวกับหนุ่มๆ ต้องรู้จักที่จะออกกำลังกายตามวัย ตามความเหมาะสมด้วย

สำหรับปัญหาด้านอารมณ์ ผู้สูงอายุหลายรายมีปัญหาเรื่องของอารมณ์ กลายเป็นชายแก่ขี้บ่น เซ็ง เบื่อหน่ายชีวิต ก็ต้องแนะนำว่า ผู้ชายสูงวัยทุกคนไม่พ้นต้องปรับตัวปรับความคิดและอารมณ์ ไม่ใช่เรื่องของการยอมรับสภาพ แต่เป็นหลักของสัจธรรมที่ต้องยอมรับ ทุกอย่างคือการเปลี่ยนแปลง เคยมีคนนับหน้าถือตาพรั่งพร้อม ทุกอย่างลดพร่องลงได้ อย่าคิดเซ็ง หากต้องเข้าใจ

ในรายที่มีความหงุดหงิด หรือบ่จอยตลอดเวลา ก็ต้องรู้จักควบคุมตัวเอง ทางที่ดีหาทางผ่อนคลายตัวเองด้วยการทำกิจกรรมที่ชอบ และถ้าทำได้ก็หันหน้าเข้าหาธรรมะ ก็เชื่อว่าจะเยียวยาอารมณ์ให้เย็นลงได้ ลองเขียนเป้าหมายชีวิตและท้าทายตัวเองด้วยการหาหนทางไปให้ถึงเป้าหมาย บรรลุความตั้งใจด้วยความสุข และการรู้ค่าในตัวเอง