“สมัยก่อนเกิดสงครามขึ้นระหว่างไทยกับพม่า มีทหารพม่ามาพักที่บริเวณทุ่งนา เมื่อสงครามสงบลง มีชนกลุ่มน้อยที่อพยพมาจาก อ.แม่พริก จ.ลำปาง มาตั้งรากฐานขึ้นที่ป่าละเมาะเป็นทุ่งกว้างว่างเปล่า ต่อมาเมื่อมีประชาชนมาอยู่เพิ่มมากขึ้นหลายสิบครัวเรือนจนเกิดเป็นหมู่บ้านขึ้นได้ให้ชื่อว่า บ้านทุ่งม่าน ด้วยเชื้อชาติเป็นชาวพุทธต่อมาจึงสร้างวัดขึ้นชื่อว่า วัดทุ่งม่าน เพื่อเป็นที่พึ่งทางจิตใจมาจนถึงปัจจุบัน”

พระครูวิวิธธรรมธาดา เจ้าอาวาสวัดทุ่งม่าน ต.ป่าพลู อ.บ้านโฮ่ง จ.ลำพูน และรองเจ้าคณะอำเภอบ้านโฮ่ง เล่าถึงประวัติวัดทุ่งม่าน ปัจจุบันเป็นศูนย์รวมจิตใจ แหล่งเรียนรู้บ่มเพาะด้านศีลธรรม คุณธรรมจริยธรรมของชาวบ้านในชุมชน การดำเนินงานของวัดจะมุ่งเน้นด้านการมีส่วนร่วมของคนในชุมชน การประสานความร่วมมือไปยังหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชนนอกพื้นที่ เพื่อร่วมสนับสนุนการดำเนินงาน และมีการนำพลัง “บวร” บ้าน วัด โรงเรียน มาเสริมสร้างให้กระบวนการดำเนินงานของวัดบรรลุผล จนทำให้วัดและบ้านทุ่งม่านเกิดความเข้มแข็งพึ่งพาตนเองได้

“ปัจจุบันบ้านทุ่งม่านพัฒนาการสู่ชุมชนคุณธรรมเกิดจากวัดส่งเสริมให้คนในชุมชนยึดมั่นในข้อปฏิบัติหลักสำคัญ 3 ประการ 1.ยึดและปฏิบัติตามหลักธรรมทางศาสนา คือ ศีล 5 ซึ่งถือเป็นวินัย แบบแผนในการดำเนินชีวิต 2.ดำเนินชีวิตด้วยความพอเพียง พออยู่ พอกิน พึ่งพาตนเอง และแบ่งปันสู่ผู้อื่นด้วยใจเบิกบาน 3.ดำรงชีวิตตามวิถีวัฒนธรรม ขนบธรรมเนียมประเพณีที่ดีงามของท้องถิ่น เน้นกิจกรรมศาสนาและวัฒนธรรมพัฒนาคุณภาพชีวิตคนในชุมชน”

สำหรับกิจกรรมที่วัดดำเนินการร่วมกับคนในชุมชนตำบลป่าพลู เช่น ศูนย์ศึกษาพระพุทธศาสนาวันอาทิตย์ (ศพอ.) ลานธรรม ลานวิถีไทย โรงเรียนวิถีพุทธ หมู่บ้านรักษาศีล 5 ชาวประชาเป็นสุข สำนักศาสนศึกษา นอกจากนั้น ยังมีกิจกรรมวันธรรมสวนะ วันสำคัญทางศาสนา และวันสำคัญของสถาบันพระมหากษัตริย์

ห่างจากวัดทุ่งม่านไปประมาณ 2 กิโลเมตร จะได้พบกับโรงเรียนบ้านห้วยหละ เป็นโรงเรียนวิถีพุทธ ซึ่งเป็นโรงเรียนปกติทั่วไปแต่นำวิถีพุทธที่นำหลักธรรมพระพุทธศาสนามาใช้ประยุกต์ในการบริหารและพัฒนาเด็ก

นายนิรัญ เหลืองอร่าม ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านห้วยหละ เล่าว่า ขณะนี้การเรียนการสอนขับเคลื่อนด้วยพลัง บวร มีโรงเรียน เด็กและเยาวชนเป็นศูนย์กลาง มีกิจกรรมส่งเสริมหลักทางศาสนา (ศีล 5) นักเรียนร่วมกิจกรรมวันพระ วันสำคัญทางศาสนา โดยการสนับสนุนจากคณะสงฆ์วัดทุ่งม่าน กิจกรรมสืบสานประเพณีวัฒนธรรมไทยดีงาม ภูมิปัญญาของท้องถิ่นจากปราชญ์ชาวบ้าน เช่น ทำตุง ทอผ้า กิจกรรมเรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียง เช่น ปลูกผัก เลี้ยงไก่ไข่ ไก่เนื้อ เพาะเห็ดนางฟ้า

ในฐานะตัวแทนของ “บ้าน” บัวรัตน์ นันตา ชาวบ้านหมู่ 4 บ้านทุ่งม่าน ภูมิปัญญาท้องถิ่นประดิษฐ์ตุงมาถ่ายทอดให้เด็กๆ ในโรงเรียนบ้านห้วยหละ สอนตัดตุงชัยใช้ในงานมงคล งานบวช ขึ้นบ้านใหม่ บวงสรวง บุญเจดีย์ทราย บุญปี๋ใหม่เมือง งานบุญศาสนา เหตุผลที่ป้าบัวรัตน์มาสอนเพราะอยากให้เด็กๆ รับรู้พิธีทางศาสนาว่าจะต้องมีตุงชัย เพื่อให้มีชัยชนะไปชั่วกาลนาน เป็นมงคลกับตัวเอง รู้สึกดีใจที่ได้เห็นลูกหลานในชุมชนสนใจมาเรียนรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่นตัวเอง สิ่งที่ตัวเองทำไม่ขออะไรมาก อยากให้เด็กรุ่นหลังประดิษฐ์ตุงใช้ในงานมงคลและช่วยกันสืบสานต่อไป

&nbnbsp;      ด้านนายพงศ์ศักติฐ์ เสมสันต์ ที่ปรึกษารัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม กล่าวภายหลังลงพื้นที่ตรวจเยี่ยมชุมชนคุณธรรมวัดทุ่งม่านและโรงเรียนบ้านห้วยหละ เมื่อเร็วๆ นี้ว่า เรื่องวัฒนธรรมเป็นเรื่องที่สั่งให้ทำหรือจัดตั้งขึ้นไม่ได้ ต้องเริ่มจากความคิด ความเชื่อ ความร่วมมือร่วมใจ ความมีเจตนาสุจริต มีความรู้สึกร่วมกันของชาวบ้านทุ่งม่าน คณะสงฆ์ ฝ่ายราชการก็มีความเข้มแข็ง แสดงให้เห็นว่าสังคมไทยเราไม่เคยอับจนเรื่องของความมีน้ำใจ คุณธรรม จริยธรรม เรามีอยู่เต็มพื้นที่ทั่วทุกแห่ง วันนี่ที่วัดทุ่งม่านก็เป็นอีกที่หนึ่งที่ได้เห็นถึงความร่วมมือร่วมใจ ร่มเย็นเป็นสุขของพี่น้องทุกคน

“ผมได้ไปเห็นการเรียนการสอนของน้องๆ โรงเรียนบ้านห้วยหละ นักเรียนมีความสุข มีสื่อการสอนที่ดี เรียนวิชาหลักจำเป็น แล้วบ่ายสองโมงมีกิจกรรมให้เด็กๆ ได้เรียนรู้เพิ่มเติม วันนี้ได้เห็นความตั้งใจ เด็กเรียนไม่เครียด มีกิจกรรมหลากหลาย สวดมนต์ อ่านหนังสือ กีฬา ปลูกผัก ถักสาน ทำให้เด็กเรียนอย่างมีความสุข สร้างคุณธรรมศีลธรรมตั้งแต่เด็ก สร้างบรรยากาศการเรียนดีมาก จะนำเรื่องราวของชุมชนคุณธรรมวัดทุ่งม่าน โรงเรียนบ้านห้วยหละ นี้ไปรายงานต่อนายวีระ โรจน์พจนรัตน์ รมว.วัฒนธรรม ต่อไป ถือเป็นอีกหนึ่งต้นแบบที่พลังบวรขับเคลื่อนคุณธรรมได้สำเร็จ” ที่ปรึกษารัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม กล่าว

นายกฤษศญพงษ์ ศิริ อธิบดีกรมการศาสนา กล่าวว่า สำหรับบ้าน วัด โรงเรียน วัดทุ่งม่าน ได้รับคัดเลือกเป็น 1 ใน 1,000 ชุมชนคุณธรรมต้นแบบ สามารถรวมตัวกันจัดกิจกรรม “พลังบวร สู่ชุมชนคุณธรรม” ได้สำเร็จ ภายใต้ “พีระมิดขับเคลื่อนสังคมคุณธรรม” ของกรมการศาสนา ด้านที่ 1 เป็นพลังขับเคลื่อน จาก บวร คือ บ้าน วัด โรงเรียน ทำหน้าที่เป็นแกนกลางในการพัฒนาตัดสินใจ ร่วมกันแก้ปัญหาของชุมชน พีระมิดด้านที่ 2 ข้อปฏิบัติหลักของคุณธรรม ประชาชนยึดและปฏิบัติตามหลักธรรมคําสอนของแต่ละศาสนา หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และดํารงชีวิตตามวิถีวัฒนธรรมไทยที่ดี จากความร่วมมือข้างต้นเกิดเป็น พีระมิดด้านที่ 3 ความมั่นคงของประเทศไทย ชุมชนมีการช่วยเหลือกัน เกื้อกูล รัก สามัคคี จนในที่สุดเกิดเป็นพีระมิดด้านที่ 4 องค์ประกอบสังคมคุณธรรม เกิดเป็นสังคมที่พึ่งพาตนเอง นำพาประเทศชาติให้มีความสงบสุขสืบไป