ข้อเสนอจากเรื่องการปรับปรุงร่างรัฐธรรมนูญที่ออกมาในนามแม่น้ำ 4 สาย ที่มีต่อกรรมการร่างรัฐธรรมนูญนั้น เรียกได้ว่าสร้างความตื่นตะลึงได้ไม่น้อย เพราะจากที่คิดว่ารูปแบบที่คิดมาโดย “มีชัย ฤชุพันธุ์” ว่าแรงแล้ว  ข้อเสนอใหม่นี้ต้องเรียกว่า แรงกว่า และชัดเจนกว่า

ข้อเสนอแรกว่าด้วยเรื่อง ส.ว.สรรหาทั้งสภาจำนวน 250 คน และอยู่ในตำแหน่ง 5 ปี ซึ่งพวกเขายอมรับกันเองว่าเป็นการอยู่ในสถานะพิเศษและวาระพิเศษในช่วงเปลี่ยนผ่าน เพื่อจัดระเบียบการเมืองใหม่

แต่ที่สำคัญคือ อำนาจและหน้าที่ของ ส.ว.ต่างหากที่น่าสนใจไม่น้อยไปกว่าที่มา  เพราะหน้าที่ตามข้อเสนอนี้มีสองอย่างที่เพิ่มเติมไปจากที่มีมา คือ 1.พิทักษ์รัฐธรรมนูญ  และ  2.ควบคุมการบริหารราชการแผ่นดิน

อำนาจพิทักษ์รัฐธรรมนูญ ตามที่อ้างคือ มิให้ฝ่ายการเมืองอาศัยเสียงข้างมากในการบิดเบือนเจตนารมณ์และฝ่าฝืนความต้องการของประชาชน ส่วนอำนาจควบคุมการบริหารราชการคืออำนาจอภิปรายไม่ไว้วางใจ

หากเป็นเช่นนี้จริงจะเห็นได้ว่า อำนาจของ ส.ว.นั้นแทบจะไม่ต่างจาก ส.ส. โดยสามารถลงมติในเรื่องสำคัญๆ สำคัญได้ แม้ไม่ได้เลือกนายกฯ ด้วยตัวเองแต่ก็มีบทบาทปลดนายกฯ ได้เช่นกัน   ถึงนาทีนั้นต้องบอกว่า ส.ว.เป็นพรรคการเมืองที่ใหญ่ที่สุดในสภา  หากพวกเขาลงมติไปในทางจัดการกับรัฐบาลก็เชื่อขนมกินได้เลยว่า รัฐบาลล้มแน่นอน แต่หากพวกเขาหนุนรัฐบาลใด รัฐบาลนั้นก็เป็นเสือติดปีกดีๆ นี่เอง

การจะลงมติสำคัญๆ ก็ต้องมาขอความเห็นชอบจากพรรคการเมืองที่ชื่อว่า “พรรค ส.ว.” เช่นกัน

ส่วนข้อเสนอที่ว่า งดใช้ระบบพรรคการเมืองเสนอบัญชีรายชื่อผู้เป็นนายกฯ ตามที่ “มีชัย” ออกแบบไว้ก็ชัดเจนว่า หลักการเรื่องป้องกัน “ไอ้โม่ง” เป็นนายกฯ ที่เขาเคยอธิบายไว้เมื่อครั้งไม่ยอมกำหนดคุณสมบัตินายกฯ ว่าต้องเป็น ส.ส. ถูกลบลงอย่างสิ้นเชิง

และหมายความว่า หลังการเลือกตั้ง เราอาจจะมี “นายกฯ คนนอก” ตามคอนเซ็ปต์ที่แท้จริง แบบไม่ต้องเหนียมอายว่าจะต้องให้ประชาชนได้เห็นตัวก่อน  แต่ตามระบบนี้คนนอกคือคนนอกไม่ผ่านความเห็นชอบใดๆ จากประชาชนผู้ที่ได้ชื่อว่าเป็นเจ้าของอำนาจอธิปไตยเลย

และข้อเสนอสุดท้ายคือ ข้อเสนอเรื่องการปรับระบบเลือกตั้ง ให้เป็นเขตใหญ่  แต่ผู้มีสิทธิเลือกตั้งกากบาทเลือกได้แค่คนเดียว จากนั้นให้เรียงลำดับคะแนนของผู้ได้คะแนนสูงสุดในเขตนั้นๆ จำนวนสามคนให้ได้เป็น ส.ส.ไป

ระบบนี้พรรคใหญ่เสียเปรียบและจะเสียที่นั่งจำนวนมากอย่างชัดเจน จากเดิมพรรคใหญ่อาจจะชนะแบบแบ่งเขตเกินครึ่ง เพราะเป็นการเลือกเขตเล็กเขตละหนึ่งคน แต่ในระบบนี้ผู้ลงคะแนนในเขตต้องตัดสินใจเลือกใครคนใดคนหนึ่งเพียงคนเดียวหากต้องวการให้ผู้ที่ตนเองสนับสนุนได้เป็น ส.ส. หากแบ่งใจหรือแบ่งคะแนนก็เป็นไปได้ว่าโอกาสที่จะแพ้เลือกตั้งก็มีสูง

ดังนั้นความเป็นไปได้จึงอยู่ที่ว่า  พรรคใหญ่จะได้ ส.ส.เขตละ 1 คนเท่านั้น   หากจะมีเขตที่ได้มากกว่าหนึ่งคนก็จะมีไม่มาก ซึ่งแปลว่าพรรคอันดับหนึ่งอาจจะมี ส.ส.เกินหนึ่งในสามมาไม่กี่มากน้อย  ยิ่งทำให้จำนวน ส.ส.ที่ได้น้อยกว่าระบบจัดสรรปันส่วนผสมที่ “มีชัย” ออกแบบไว้เสียอีก

นี่คือข้อเสนอของแม่น้ำ 4 สายในเรื่องโครงสร้างทางการเมืองในช่วงเปลี่ยนผ่าน หากนำมาใช้จริง บทเฉพาะกาลที่ว่านี้จะกลายเป็นรัฐธรรมนูญชั่วคราว ซึ่งซ้อนอยู่ในรัฐธรรมนูญฉบับจริง และแก่ดีกรีกว่า ขณะที่รัฐธรรมนูญฉบับจริงก็ต้องร้องเพลงรอต่อไปอีก 5 ปี