ศาสตร์เกษตรดินปุ๋ย : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือเทคโนโลยีชาวบ้าน

http://info.matichon.co.th/techno/techno.php?srctag=05035010159&srcday=2016-01-01&search=no

วันที่ 01 มกราคม พ.ศ. 2559 ปีที่ 28 ฉบับที่ 614

ไม้ดอกไม้ประดับ

สุรเดช สดคมขำ

ประยูร พลอยพรหมมาศ รวยความสุข กับฟาแลนนอปซิส สุดสวย ที่ปทุมธานี

กล้วยไม้สกุลฟาแลนนอปซิส มีแหล่งกำเนิดตามธรรมชาติ และกระจายตัวอยู่ในแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เป็นกล้วยไม้ที่มีลักษณะดอกเหมือนผีเสื้อกลางคืน ด้วยความสวยงามเฉพาะตัว จึงได้ถูกนำมาปรับปรุงพันธุ์เพื่อผลิตเป็นกล้วยไม้กระถาง ให้เป็นของขวัญที่มากคุณค่าในวันสำคัญต่างๆ

ฟาแลนนอปซิส เป็นกล้วยไม้ที่เจริญเติบโตขึ้นทางยอด ลำต้นสั้น ใบกว้างมีลักษณะทรงรีหนาค่อนข้างอวบน้ำ ใบติดอยู่กับลำต้น 5-6 ใบ รากมีขนาดใหญ่ ช่อดอกมีลักษณะยาว จัดเรียงตัวเป็นระเบียบ 2 แถว ดอกมีสีสันที่สวยสดงดงาม ก้านช่อดอกตรงยาว ทำให้ดอกดูเด่นสง่า ปลายช่อดอกโค้งอ่อนช้อย ดอกของฟาแลนนอปซิสจะออกช่วงเดือนพฤศจิกายน-กุมภาพันธ์ ดอกเมื่อบาน มีอายุอยู่ได้ 2-3 สัปดาห์

ฟาแลนนอปซิส หากปลูกเลี้ยงเล่นๆ ที่บ้าน อาจรอเวลานับแรมปี แต่คุ้มค่าต่อการเฝ้ารอของผู้ที่ชื่นชอบ

ปัจจุบันในประเทศไทยมีสวนกล้วยไม้ที่สามารถเพาะเลี้ยงให้ออกดอกได้ตลอดทั้งปี ทำให้ลูกค้าทั้งในและต่างประเทศ หาซื้อเพื่อมอบเป็นของขวัญ หรือมอบให้กันในวันสำคัญต่างๆ ได้อย่างไม่ขาดช่วง เรียกว่า สร้างเงินสร้างรายได้อย่างน่าภาคภูมิใจ โดยหนึ่งในนั้นคือ สวนประยูร ออคิดส์ ตั้งอยู่เลขที่ 9 หมู่ที่ 11 คลองสิบเอ็ด ถนนรังสิต-นครนายก ตำบลหนองสามวัง อำเภอหนองเสือ จังหวัดปทุมธานี ซึ่งมี คุณประยูร พลอยพรหมมาศ เป็นเจ้าของ

สืบสายเลือดนักเลี้ยงกล้วยไม้

“ผมอยู่กับกล้วยไม้มา 36 ปี เพราะครอบครัวทำสวนกล้วยไม้จำหน่าย ตั้งแต่ผมยังเล็กๆ เรียกได้ว่าเติบโตมากับกล้วยไม้ เลยมุ่งมั่นมาตั้งแต่เล็กๆ เลย พอมีโอกาสจึงลงมือทำ” คุณประยูรเล่าถึงสิ่งที่พบเห็น

จากการเริ่มเรียนรู้และลองทำด้วยตนเอง คุณประยูรสะท้อนว่า ปัญหาในการปลูกเลี้ยงมีให้พบตลอดเวลา แต่ไม่เป็นอุปสรรค เป็นสิ่งที่สามารถแก้ไขได้ในทุกปัญหา เพราะคุณประยูรได้เรียนรู้ถึงกระบวนการผลิตต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นการปฏิบัติงานในห้องแล็บ จนถึงกระบวนการส่งออก ประสบการณ์อันโชกโชนในวงการเพาะเลี้ยงกล้วยไม้ จึงทำให้ไม่มีแรงกดดัน เมื่อเทียบกับผู้ประกอบการรายอื่นๆ ที่เริ่มทำธุรกิจด้านนี้

การดำเนินธุรกิจในช่วงแรก คุณประยูร เล่าว่า เริ่มต้นจากซื้อมาขายไปเพียงอย่างเดียว ขายทุกชนิด จนเรียนรู้และมองการตลาดออก จึงเริ่มหันมาเพาะเลี้ยงกล้วยไม้ฟาแลนนอปซิสด้วยตนเอง

“เริ่มแรกเลย ตอนที่ผมแยกตัวมาทำธุรกิจเองจากครอบครัว ที่มีคุณอาและคุณพ่อทำอยู่ก่อนแล้ว ผมเริ่มจากซื้อและขายก่อน ไม่ว่า คัทลียา หวาย แวนด้า รวมถึงกล้วยไม้ป่า ทำไปเราก็เรียนรู้ไปว่า ด้านการตลาดเป็นอย่างไร ความนิยมของผู้บริโภคเป็นอย่างไร ทำให้เราเห็นมุมมองที่มากขึ้น เห็นถึงตลาด ถึงความนิยมที่มันเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา”

สำหรับตลาดกล้วยไม้ คุณประยูรจะเน้นตลาดต่างประเทศเป็นหลัก “ผมทำแต่ส่งเมืองนอกเพียงอย่างเดียว โดยดูความนิยม ดูสายพันธุ์ที่จำหน่ายในตลาดเมืองนอกว่ามีความแตกต่างกันอย่างไร อย่างกล้วยไม้ ชนิดที่ได้รับความนิยมและเป็นที่ต้องการของตลาดอย่างต่อเนื่องตลอดเวลาคือ ฟาแลนนอปซิส” คุณประยูร กล่าว

ปลูก ดูแล ทำอย่างไรให้ดี

คุณประยูร เล่าว่า สายพันธุ์ของกล้วยไม้ฟาแลนนอปซิสที่เพาะเลี้ยงและจำหน่ายในสวน เป็นสายพันธุ์ที่ได้มาจากการทำเพื่อจำหน่ายให้กับลูกค้าต่างประเทศในช่วงแรกๆ ที่เปิดตลาด โดยหลังจากที่ใช้วิธีการซื้อต้นกล้วยไม้จากสวนกล้วยไม้อื่น และส่งจำหน่ายให้กับลูกค้าได้ระยะหนึ่ง จึงเกิดความคิดว่า ควรที่จะผลิตต้นพันธุ์จำหน่ายเองด้วย จึงได้เปิดห้องแล็บขึ้นเพื่อให้บริการด้านเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อให้แก่ลูกค้าโดยตรง ผลจากการให้บริการดังกล่าว ทำให้มีโอกาสได้ต้นพันธุ์กล้วยไม้ฟาแลนนอปซิสที่มีคุณภาพดีมาเก็บสะสม จนมีสายพันธุ์ที่หลากหลายดั่งในปัจจุบัน

สำหรับการปลูกกล้วยไม้ฟาแลนนอปซิส คุณประยูร อธิบายว่า การเลือกพื้นที่ปลูกนั้นสำคัญมาก หากผลิตเพื่อขายต้นเพียงอย่างเดียว สามารถปลูกได้ทุกพื้นที่ของประเทศ แต่ถ้าต้องการปลูกให้มีดอกต้องหาพื้นที่ปลูกที่มีอุณหภูมิต่ำ หากพื้นที่ไม่เอื้ออำนวย จำเป็นต้องปลูกภายในโรงเรือนที่สามารถควบคุมแสงและอุณหภูมิ ฟาแลนนอปซิสจึงมีดอกให้ส่งจำหน่ายได้

หลังจากที่ได้สายพันธุ์ฟาแลนนอปซิสที่ต้องการขยายพันธุ์ เมื่อนำมาเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อได้ระยะที่กำหนด นำไม้ออกจากขวด ล้างทำความสะอาด จากนั้นใส่ถาดดูแลในเนิร์สเซอรี่ ที่คลุมด้วยตาข่ายพรางแสง 80 เปอร์เซ็นต์ ความชื้นต้องไม่มากเกินไป ในระยะนี้ใช้เวลาดูแล ประมาณ 3-5 เดือน

ส่วนวัสดุที่ใช้สำหรับปลูกกล้วยไม้ฟาแลนนอปซิส มีด้วยกัน 3 แบบ คือ เปลือกสน สแฟกนัมมอสส์ (Sphagnum moss) และกาบมะพร้าว คุณประยูร บอกว่า การเลือกใช้วัสดุปลูกดูตามตลาดที่ส่งจำหน่าย ถ้าผลิตเพื่อส่งออกจะใช้สแฟกนัมมอสส์ ส่วนเปลือกสนและกาบมะพร้าวใช้เป็นวัสดุปลูกได้ดีไม่แพ้กัน

คุณประยูร ใช้กาบมะพร้าวสับนำมาแช่น้ำ ประมาณ 2 คืน จากนั้นนำไปตากให้แห้ง ก่อนนำมาใช้ปลูก

รดน้ำช่วงเช้าเพียงครั้งเดียว น้ำที่ใช้รดต้องเป็นน้ำที่สะอาด เพราะกล้วยไม้จะไม่เกิดโรค

“น้ำที่เราใช้เป็นน้ำรีเวอร์สออสโมซิส เราไม่ใช้น้ำบาดาล น้ำคลองหรือน้ำประปา เราลงทุนเกี่ยวกับน้ำค่อนข้างมาก เพื่อฟาแลนนอปซิสจะไม่เกิดเชื้อรา ไม่มีเชื้อโรค เขาจะไม่ป่วยง่าย ตรงจุดนี้ ทำให้เราลดต้นทุนของการใช้ปุ๋ยใช้ยาได้มาก” คุณประยูร กล่าว

หลังจากย้ายจากเนิร์สเซอรี่ นำมาปลูกลงในวัสดุปลูกที่ต้องการ โดยครั้งแรกปลูกใส่กระถางที่มีขนาด 1.5 นิ้ว ประมาณ 4-6 เดือน จากนั้นย้ายปลูกอีก 2 ครั้ง ใส่กระถางขนาด 3.5 และ 4.5 นิ้ว ตามขนาดของต้นที่ขยายใหญ่ขึ้น เลี้ยงต่ออีกประมาณ 6 เดือน ฟาแลนนอปซิสจะออกดอก

“การดูแล เน้นตามที่ลูกค้าต้องการ ถ้าลูกค้าต้องการต้นเล็ก ปลูกต่ออีกประมาณ 6 เดือน เราจะส่งต้นเล็กให้ ถ้าต้นขนาดกลางจะปลูกต่อไปอีกประมาณ 1 ปี รวมแล้วเป็น 1 ปี 6 เดือน ถ้าต้นใหญ่ก็ใช้เวลาอีกเกือบ 2 ปี จึงพร้อมที่จะขายได้” คุณประยูร กล่าว

การให้ปุ๋ย ไม้ที่มีขนาดเล็ก ใช้ปุ๋ยสำหรับให้ไม้เล็ก แต่ถ้าเป็นไม้ใหญ่ จะใช้ปุ๋ย สูตร 16-16-16 ในอัตราส่วน ปุ๋ย 1 กิโลกรัม ต่อน้ำ 1,000 ลิตร รดสัปดาห์ละ 1 ครั้ง รดน้ำในช่วงเช้าเช่นกัน

การป้องกันกำจัดแมลงศัตรูพืช ที่สวนของคุณประยูรพบปัญหาในเรื่องนี้ค่อนข้างน้อย

“อย่างที่บอก ผมเน้นใช้น้ำที่บริสุทธิ์ ส่งผลทำให้วัสดุปลูกไม่เป็นเชื้อรา เมื่อไม่มีเชื้อรา ต้นจะสมบูรณ์ แข็งแรง รวมถึงการไม่มีแมลงศัตรูเข้ามารบกวน ถามว่าเราฉีดยาไหม บอกเลยฉีด แต่อัตราที่ใช้ เป็นในอัตราที่ต่ำมาก ใช้เพื่อป้องกัน ไม่ใช่เพื่อรักษา” คุณประยูร กล่าว

ตลาดญี่ปุ่นชอบสีขาว ยุโรป อเมริกาใต้ สีชมพู

คุณประยูร เล่าต่อไปว่า ตลาดต่างประเทศส่วนใหญ่ไม่เลือกเจาะจงว่าต้องการแบบไหน ซื้อหมดทุกขนาด ทุกสี

แต่จากประสบการณ์ที่ผ่านมา คุณประยูรให้มุมมองว่า ถ้าเป็นฟาแลนนอปซิสดอกสีขาวใหญ่ เป็นที่นิยมมากในประเทศญี่ปุ่น แต่ถ้าเป็นดอกสีชมพูความนิยมอยู่ที่ยุโรป และอเมริกาใต้

“ไซซ์ส่วนใหญ่แล้ว ลูกค้าจะดูที่ระยะทางของประเทศ ถ้าเป็นประเทศที่อยู่ไกลมาก เขาต้องการลดต้นทุนค่าขนส่ง จะต้องการต้นไซซ์เล็ก แต่ถ้าเป็นประเทศที่ไม่ไกล อย่างญี่ปุ่น เขาต้องการต้นใหญ่มากที่สุด เพราะค่าขนส่งไม่แพง และไปทำให้ออกดอกได้ในระยะเวลาอันสั้น” คุณประยูร กล่าว

สำหรับตลาดในประเทศไทยมีความนิยมต้นพร้อมดอกที่มีดอกขนาดใหญ่ โดยราคาอยู่ที่กระถางละ 1,500-2,000 บาท ขึ้นอยู่กับจำนวนต้น และจำนวนของช่อดอกที่อยู่ในกระถาง แต่ถ้าจำหน่ายต้นเพียงอย่างเดียว ขนาดไซซ์เล็กขายส่งอยู่ที่ต้นละ 35 บาท ขนาดไซซ์กลาง 45 บาท และขนาดไซซ์ใหญ่ราคา 100 บาท ขึ้นไป

ด้านการพัฒนาพันธุ์ คุณประยูร บอกว่า ที่สวนยังไม่มีแผนงานที่จะพัฒนาพันธุ์ของฟาแลนนอปซิส เพราะอาจยังไม่มีความชำนาญมากพอ การพัฒนาพันธุ์ของกล้วยไม้สกุลนี้ ต้องยกให้ประเทศญี่ปุ่น และไต้หวัน

“2 ประเทศนี้ เขามีการพัฒนาพันธุ์ที่ดีมาก เวลาที่ประเทศเขามีงานแสดงกล้วยไม้จะมีพันธุ์ใหม่ๆ ออกมา เราไปซื้อมาเพาะเลี้ยงจำหน่ายได้เลย และหากพูดถึงของประเทศไทย ทำได้ไหม เราทำได้ แต่ความชำนาญยังสู้เขาไม่ได้ การทำธุรกิจมีความชำนาญของแต่ละด้านแตกต่างกัน ทำกันอย่างที่เราถนัดดีกว่า” คุณประยูร อธิบาย

มอบเป็นของขวัญได้ทุกโอกาส

“ฟาแลนนอปซิสในตลาดต่างประเทศ ถือว่ากล้วยไม้นี่เป็นหลักที่มอบให้กันเป็นของขวัญ เรียกว่า ตั้งแต่งานเกิดจนถึงงานตาย เขาใช้หมด และใช้ในจำนวนที่เยอะมาก โดยเฉพาะประเทศญี่ปุ่น ใช้เป็นอันดับหนึ่ง ตั้งแต่ผมทำฟาแลนนอปซิสมา ตลาดนี่ไม่มีตก ทำให้เห็นว่าในต่างประเทศเป็นที่นิยมสูง แต่ในบ้านเรามีกล้วยไม้ที่หลากหลาย ทั้งแวนด้า คัทลียา สามารถมาเปรียบเทียบกับพวกนี้ได้ไหม เปรียบเทียบได้ แต่คนที่ได้รับไป ส่วนมากกังวลว่าปลูกไม่ได้ กลัวไม่ออกดอก บางครั้งจุดนั้นเขาอาจจะไม่เข้าใจ กลัวมากเกินไป”

“สำหรับคนที่ได้รับเป็นของขวัญ หรือซื้อเลี้ยงเองที่บ้าน ดอกอาจจะไม่ค่อยมี แนะนำเลยว่า อย่ารดน้ำเยอะ และกล้วยไม้จะออกดอกก็ต่อเมื่อเข้าหน้าหนาว จะปลูกที่ไหนก็สามารถปลูกได้ แต่อย่าเพิ่งไปคำนึงถึงความสวย ใช้น้ำอะไรรดก็ได้ กล้วยไม้ก็คือกล้วยไม้ อย่าไปดูแลเหมือนคนที่เขาส่งขาย ของเราปลูกแค่ไม่ตาย รดน้ำพอดีไม่ให้เน่า ปล่อยให้เป็นไปตามธรรมชาติ พอถึงหน้าหนาวเดี๋ยวก็ออกดอกเองทุกปี” คุณประยูร กล่าว

สำหรับท่านใดที่สนใจ อยากทำเป็นอาชีพหลักหรืออาชีพเสริม คุณประยูร แนะนำว่า

“อย่างที่ผมบอกนะครับ ฟาแลนนอปซิสปลูกได้ทุกที่ แต่ปลูกได้ในเพียงลักษณะขายต้น คือเราอาจจะไม่ต้องทำดอก แต่สิ่งที่ต้องคำนึงคือ ตลาด เมื่อผลิตแล้วมีตลาดไหม ตลาดถือว่าเป็นสิ่งที่สำคัญที่สุด อย่างที่สวน ผมทำตามตลาด เอาที่ตลาดต้องการจริงๆ ถ้าไม่ต้องการ เราไม่ทำ สำหรับใครที่สนใจเข้ามาสอบถามได้ ผมเปิดที่จะให้ความรู้ แลกเปลี่ยนความคิดกันได้ตลอด” คุณประยูร กล่าวด้วยสีหน้าที่ปนรอยยิ้ม

ดังนั้น หากนึกถึงฟาแลนนอปซิส ต้องนึกถึง ประยูร ออคิดส์ เพราะที่นี่คือตัวอย่างการเริ่มต้นที่มาจากสิ่งที่เห็นตั้งแต่เด็กๆ ริเริ่มดำเนินตามสิ่งที่คิดอยากทำ ทำในสิ่งที่ตนเองถนัด สร้างแรงบันดาลใจ จนประสบความสำเร็จ กับบทบาทของผู้สร้างความสุขจากความงดงามของกล้วยไม้ฟาแลนนอปซิสเพื่อคนทั้งโลก เช่นทุกวันนี้

หากสนใจสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ โทร. (02) 977-9774-5