เรื่องร้อนสะท้านทรวง อย่างกรณีสินบนโรลส์รอยซ์ ที่มีการระบุว่าจ่ายให้หลายประเทศรวมถึงไทย เพื่อจูงใจให้องค์กรอย่างการบินไทยและปตท. ซื้อเครื่องยนต์ของบริษัทนั้น กำลังถูกตรวจสอบ และตั้งคำถามอย่างหนัก ว่าใครมีส่วนได้ส่วนเสีย โดยเฉพาะนักการเมือง และอดีตผู้บริหารสององค์กรยักษ์ใหญ่ของชาติที่ถูกพาดพิง แม้หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น ป.ป.ช. อยู่ระหว่างขุดคุ้ยเพื่อหวังสาวถึงตัวการสำคัญในประเทศ ภาคประชาสังคมก็เริ่มขยับ จับจ้องเรื่องฉาวนี้ไม่คลาดสายตา

ล่าสุด องค์กรต่อต้านคอร์รัปชั่น (ประเทศไทย) ได้จัดเสวนาในหัวข้อ “อย่าให้คนโกงมีที่ยืนในการบินไทย ปตท. และประเทศไทย กรณีสินบน Rolls Royce” เวทีนี้มีระดับบิ๊กเข้าร่วมคับคั่ง ได้แก่ นายเทวินทร์ วงศ์วานิช ประธานเจ้าหน้าที่บริหารและกรรมการผู้จัดการใหญ่ บริษัทปตท.จำกัด (มหาชน) เรืออากาศเอก กนก ทองเผือก รองกรรมการผู้อำนวยการใหญ่สายทรัพยากรบุคคลและกำกับกิจการองค์กร บริษัท การบินไทย จำกัด (มหาชน) นายเมธี ครองแก้ว อดีตกรรมการป.ป.ช. และนายบรรยง พงษ์พานิช กรรมการกลยุทธ์ องค์กรต้านคอร์รัปชั่น (ประเทศไทย) ในฐานะอดีตบอร์ดการบินไทย

“ปตท.” ยืดอก รับ เป็น วิกฤตองค์กร

นายเทวินทร์ ระบุ การที่ปตท.มีชื่อพัวพันสินบน นับเป็นวิกฤติองค์กร แต่ก็เป็นโอกาส เพราะถ้าไม่มีเหตุให้เกิดวิกฤติจะไม่รู้สึกถึงความสำคัญ อย่างน้อย เราจะใช้โอกาสนี้กำหนดให้เรื่องการต้านทุจริตเป็นวาระขององค์กร เพื่อสร้างความเชื่อมั่นว่าเราเอาจริงจะทำให้เป็นรูปธรรมเพื่อกู้ชื้อเสียงกลับมา

ยัน ยึดความโปร่งใส แต่คนคือความท้าทาย

นายเทวินทร์ ระบุต่อว่า หลังจากบริษัทในเครือปตท.ถูกพาดพิง ก็ตั้งกรรมการตรวจสอบภายในเพื่อหาข้อเท็จจริง ว่าเกิดอะไรขึ้น ใครเกี่ยวข้อง การจัดซื้อจัดจ้างทำตามระเบียบบริษัทหรือไม่ และมีความเหมาะสมหรือไม่ ส่วนเรื่องบุคคลที่เกี่ยวข้องต้องสืบสวนจากข้อมูลภายนอก แต่ยืนยันว่านโยบายองค์กรให้ความสำคัญเรื่องความโปร่งใสมีจริยธรรมและจรรยาบรรณ แต่ความที่เราเป็นองค์กรใหญ่ จะทำยังไงให้คนมีค่านิยมดังกล่าวเป็นเรื่องท้าทาย

เล็ง ขึ้นทะเบียนนายหน้า ก่อนทำธุรกิจกับ “ปตท.”

ปกติเราติดต่อกับโรลส์รอยซ์ โดยตรง แต่เขาไม่มีบริษัทในไทย จึงคนกลางที่เป็นตัวประสาน เราจึงหวังว่า ในสำนวนสอบสวนของกระทรวงยุติธรรมสหรัฐฯ จะมีรายชื่อคนเหล่านี้อยู่ และเราพร้อมสนับสนุนข้อมูลกับป.ป.ช. และจะทำหนังสือถึงโรลส์รอยซ์ ว่าการทำธุรกิจร่วมกันต่อไปต้องมีจริยธรรม ส่วนนายหน้าหรือตัวแทน ถ้าต้องมีจะต้องขึ้นทะเบียนให้รู้ว่าใครเป็นใคร และต้องมีการสัมมนาเพื่อให้รู้แนวทางปฏิบัติของปตท.

วอน แยกตัวบุคคลกับองคกร

นายเทวินทร์ เรียกร้องว่า ต้องแยกเรื่องตัวบุคคลกับองค์กร เพราะนโยบายของคนบริหารต้องการความโปร่งใส เพิ่มประสิทธิภาพการทำงาน แต่คนในองค์กรก็หลากหลาย การจะเป็นไปตามเป้าหมายเป็นเรื่องท้าทาย

“ปตท.” เปิดบ้านต้อนรับ ป.ป.ช. สอบเต็มที่

“ผมขอระบายความในใจ เวลาเราเป็นจำเลย องค์กรภายนอกจะมุ่งตรงเข้ามาขอข้อมูล บอกว่าเราตรวจสอบเองไม่ได้ ซึ่งก็จริง ป.ป.ช. จึงน่าจะเป็นศูนย์กลางตรวจสอบเรื่องนี้ เราพร้อมให้ป.ป.ช. เข้ามาเก็บข้อมูล สอบปากคำบุคคลได้เต็มที่ ต่อไป เราต้องปิดจุดอ่อนในการจัดซื้อจัดจ้างและการประมูลให้รัดกุม ไม่ให้เกิดขึ้นอีก” นายเทวินทร์ ระบุ

“การบินไทย” ยัน จะเกาะติดถึงที่สุด

เรืออากาศเอกกนก ชี้ว่า เมื่อเกิดเรื่องขึ้นเราตั้งกรรมการ 2 ชุด ประชุมตรวจสอบทันที ชุดหนึ่งจะดูว่ากระบวนการจัดซื้อ เป็นไปตามระเบียบพัสดุของบริษัทหรือไม่ อีกชุดตรวจสอบข้อเท็จจริง เพื่อให้รู้ข้อมูลว่า ตั้งแต่ปี 2534-2548 กระบวนการจัดซื้อเป็นอย่างไร มีใครเกี่ยวข้อง มีช่องว่างตรงไหน และผู้ตรวจการแผ่นดิน ซึ่งเป็นผู้สอบบัญชีของบริษัทจะสอบเรื่องนี้ทั้งหมด ยืนยันเราจะติดตามถึงที่สุด

“เจ้าจำปี” ยัน จัดหาตรง โปร่งใส

เรืออากาศเอกกนก ระบุอีกว่า การบินไทย จัดหาตรง และโปร่งใส เรามีกรรมการพิจาณาศึกษา เปรียบเทียบราคา การลงทุนซื้อต้องใช้งานได้ไม่ต่ำกว่า 10 ปี ซึ่งราคากลางเครื่องบินหรือเครื่องยนต์ประกาศให้รู้กันทั่วโลก การจะซื้อต้องดูขีดความสามารถและความต้องการของเรา ถามว่าซื้อแพงหรือไม่นั้น คณะกรรมการที่จัดหาทำดีที่สุดแล้ว เรื่องนี้ขึ้นอยู่กับปริมาณสั่งซื้อด้วย เพราะทุกครั้งที่ซื้อต้องซื้อเครื่องสำรองมาด้วย แต่ที่บอกมีนายหน้า เพราะโรลส์รอยซ์เป็นบริษัทข้ามชาติ เวลาติดต่อตัวแทนโรลส์รอยซ์ที่ตั้งในสิงคโปร์จะเป็นคนประสาน

การบินไทย เตรียมฟ้องแพ่งไว้แล้ว 

เรืออากาศเอกกนก เปิดเผยถึงข้อเสนอที่ว่า ในเมื่อการตรวจสอบเป็นไปด้วยความยากเย็น ก็ให้ฟ้องร้องบริษัทฝรั่ง เพื่อหวังเรียกหลักฐานให้เห็นกันชัดเจนเปิดเผยนั้น ในทางธุรกิจต้องดูขั้นตอน สมมติได้หลักฐานจากหน่วยงานตรวจสอบของต่างประเทศมา ระบุว่ามีการจ่ายสินบน โดยพาดพิงการบินไทย แสดงว่าการบินไทยหาเครื่องในราคาสูงกว่า เราเตรียมดำเนินการทางแพ่งไว้แล้ว

“การบินไทย” คว่ำบาตร “โรลส์รอยซ์” ??          

เรื่องนี้ต้องแยกประเด็น ถ้าทำแบบนั้นใครจะมาซ่อมเครื่องยนต์ที่ยังเหลือใช้งานอยู่ แต่เราก็กำลังตรวจสอบย้อนหลังว่าเขาเอาเปรียบเราหรือไม่ และยืนยันไม่ได้จบแค่เรื่องเครื่องยนต์ ต้องสอบเรื่องอื่นๆ ด้วยอีกต่อไป ไม่มีมวยล้มต้มคนดูแน่นอน เมื่อได้ข้อมูลต้องส่งให้ป.ป.ช.

อดีตป.ป.ช. อึ้ง โรลส์รอยซ์ โดนปรับมากสุดในประวัติการณ์

นายเมธี ได้พูดถึงประเด็นสินบนว่า มีโอกาสทำมาหลายคดีสมัยเป็นป.ป.ช. บริษัทที่ทำธุรกิจข้ามชาติมีเรื่องพวกนี้เยอะไปหมด คดีแรกที่เกี่ยวข้องคือ คดีจัดซื้อเครื่องตรวจระเบิด CTX 9000 ตอนนั้นไทยซื้อเยอะที่สุด อีกคดีคือ อดีตผู้ว่าฯททท. รับสินบน บริษัทสัญชาติสหรัฐฯ เพื่อให้ได้งานจัดเทศกาลภาพยนตร์นานาชาติ ซึ่งถูกศาลสหรัฐฯ ตัดสินจำคุก ส่วนกรณีล่าสุดอย่างสินบนโรลส์รอยซ์ ที่ถูกทางการ อังกฤษ-สหรัฐฯ ปรับฐานให้สินบนนับว่าเป็นจำนวนมากที่สุดในประวัติการณ์ ประมาณ600กว่าล้านปอนด์

เหตุผลที่ทำ ป.ป.ช. ปั่นคดีได้ช้า

อดีตป.ป.ป.ช. ยังถ่ายทอดประสบการณ์การทำงานอีกว่า ถ้าป.ป.ช. ติดตามตรวจสอบเรื่องนี้ไม่ยาก แต่อาจติดขัดในข้อกฎหมายของตัวเองที่กำหนดว่า ถ้าจะข้อมูลจากต่างประเทศ ต้องผ่านอัยการ กระทรวงต่างประเทศ ซึ่งซับซ้อนเสียเวลา เมื่อก่อนตนเคยถึงขนาดบินไปขอข้อมูลถึงสหรัฐฯ ด้วยตัวเองมาแล้ว โดยอาศัยความสัมพันธ์ส่วนตัวเพื่อให้ได้ข้อมูลเบื้องต้นมาก่อน ซึ่งไม่ใช่ตัดขั้นตอนทางกฎหมาย แต่เมื่อได้มาแล้วค่อยมาเดินเรื่องต่อไป ทั้งนี้ ปัจจัยหนึ่งที่ทำให้การทำคดีเป็นล่าช้าคือเอกสารที่ขอมาเป็นภาษาอังกฤษทั้งหมด เจ้าหน้าที่ป.ป.ช.จะมีซักกี่คนที่หยิบมาอ่านแล้วเข้าใจเหมือนภาษาไทย เอกสาร 1 ลัง มี5 พันหน้า มันก็ยากแล้ว

อดีตบอร์ดการบินไทย ฉะ เจ้าจำปี แยกให้ออก ใครสอบ ใครถูกสอบ

นายบรรยง ให้มุมมองว่า ป.ป.ช.ต้องเป็นเจ้าภาพ ส่วนการบินไทยและปตท.เป็นผู้ให้ความร่วมมือตรวจสอบก็เพียงพอ การไปตั้งกรรมการสอบเองมันไม่ได้ ต้องแยกให้ออกว่า ใครสอบ ใครถูกสอบ

อุสาหกรรมนายหน้า ขยายตัว เหตุ ไม่เคยถูกจับ

นายบรรยง ชี้ให้เห็นว่า กระบวนการที่มีผู้ประสานงาน หรือนายหน้าขายของให้รัฐ เป็นอุตสาหกรรมที่ขยายตัวมาโดยตลอด ด้วยเหตุผลทางเศรษฐศาสตร์คือมันไม่เคยถูกจับได้ ทั้งนี้ หากมีข้อจำกัดเรื่องอำนาจของป.ป.ช. ว่าสามารถสอบได้เฉพาะเจ้าหน้าที่ของรัฐเท่านั้น ก็ควรที่จะให้นายกรัฐมนตรีใช้อำนาจตามมาตรา 44 ให้ป.ป.ช.เข้าไปตรวจสอบในเรื่องนี้ได้

ต้องจัดการคนมีอำนาจเหนือองค์กร 

นายบรรยง ระบุทิ้งท้ายว่า การปฏิรูปองค์กรรัฐวิสาหกิจ จะตอบโจทย์บางอย่าง เช่น การจัดซื้อจัดจ้าง ต้องแยกบทบาทผู้มีอำนาจกำหนดนโยบายให้ชัด เพราะผู้มีอำนาจในรัฐบาล หรือนักการเมือง ที่สามารถตั้งคน กำหนดการจัดซื้อจัดจ้าง พวกนี้จะรวบอำนาจ การมีผู้ประสานเข้ามาขายของให้รัฐเลยง่าย จึงต้องแยกส่วนไม่ให้รัฐวิสาหกิจขึ้นกับผู้มีอำนาจ

“การปฏิรูปองค์กรรัฐวิสาหกิจ ต้องมุ่งจัดการคนเหนือองค์กร ไม่อย่างนั้นคนในเละหมด อยากได้โปรเจ็กอะไร แล้วคนในไม่ทำให้ก็ย้าย”