อย่างอื่นได้…แต่ต้องขยัน หาวิธีที่ทำให้เชื้อเพลิงเกิดใหม่” พระราชดำรัส พระบาทสมเด็จ พระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 วันที่ 4 ธันวาคม 2548

เพื่อสืบสานพระราชปณิธานพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช “พระบิดาแห่งการพัฒนาพลังงานไทย” ด้วยพระปรีชาสามารถด้านพลังงานและสายพระเนตรอันกว้างไกล ทำให้การพัฒนาพลังงานของประเทศไทยได้รับการวางรากฐานได้อย่างมั่นคงและยั่งยืน

ตลอดจนเป็นต้นแบบของ “ความประหยัด” และ “ความพอเพียง” …ผ่านพระจริยวัตรอันงดงามของพระองค์ท่าน

จากพระอัจฉริยภาพด้านพลังงาน และพระราชดำริด้านพลังงาน กระทรวงพลังงานน้อมนำแนวพระราชดำริด้านพลังงานของพระองค์ท่านแปลงสู่แผนปฏิบัติด้าน “พลังงานยุค 4.0”

ระหว่างวันที่ 20-21 กุมภาพันธ์ 2560 ขอเชิญติดตามไปดูนิทรรศการสืบสานพระราชปณิธาน พระบิดาแห่งการพัฒนาพลังงานไทย “ก้าวมั่นคง ยั่งยืน พอเพียง” เวลา 11.00-20.00 น. ที่ศูนย์การค้าสยามพารากอน

โซนที่ 1…25 ปี สนพ. (สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน) ก้าวที่มั่นคง เพื่อพลังงานไทยที่ยั่งยืน เรื่องราว…ผลงาน กิจกรรมเสวนา “Energy4.0 อนาคตพลังงาน…อนาคตประเทศไทย” สัมมนาความรู้ด้านพลังงาน

โซนที่ 2…กองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน ก้าวที่ยั่งยืน ขับเคลื่อนพลังงานไทย : สร้างสรรค์โปร่งใส ยั่งยืน

ที่ต้องไปดูกันให้ได้ก็คือ นวัตกรรมด้านพลังงาน อาทิ ยานยนต์ ไฟฟ้า พร้อมเทคโนโลยีสถานีชาร์จ (Charging Station)

โซนที่ 3…นิทรรศการชีวิตพอเพียง ชีวิตหาร 2 ณ ลานพาร์กพารากอน ประกอบไปด้วยนิทรรศการพระบิดาแห่งการพัฒนาพลังงานไทย, นิทรรศการพระราชจริยวัตร ร.9, นิทรรศการ 2 ทศวรรษ รวมพลังหาร 2

“การประหยัดอย่างพอสมควร อุ้มชูตัวเองได้อย่างพอสมควร” เท่ากับ “พอเพียง” หารสอง…เท่ากับ “การลดการใช้พลังงานลงครึ่งหนึ่ง แต่ความสบายไม่ลดลง การลดพลังงานที่เกินจำเป็นและใช้พลังงานเท่าที่ควร” เท่ากับ “การประหยัด”

สมการพลังงานพอเพียง…“ชีวิตพอเพียง” เท่ากับ “ชีวิตหาร 2”

พลังงานประเภทต่างๆที่ใช้กันทุกวันนี้ เรามีปริมาณพลังงานใช้ได้อีกนานแค่ไหน และประเทศไทยได้มีการพัฒนาพลังงานก้าวไปไกลแค่ไหน “คนไทย”…ต้องรู้ถึงคุณค่าของพลังงาน รู้จักใช้อย่างมีประสิทธิภาพ

25 ปีมาแล้ว ที่สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.) ผ่านร้อนผ่านหนาวมาด้วยการเป็นหัวหอกในการบริหารจัดการพลังงานเพื่อการใช้พลังงานอย่างยั่งยืนมั่นคงของประเทศชาติ

…การมี “พลังงาน” ใช้อย่างเพียงพอกับความต้องการของประชาชน สอดคล้องกับการเติบโตขยายตัวของเศรษฐกิจเป็นเรื่องที่สำคัญ แน่นอนว่านโยบายด้านพลังงานที่ยั่งยืน…มั่นคง ขับเคลื่อนไปสู่การปฏิบัติอย่างมีประสิทธิภาพ จะสะท้อนกลับกลายไปสู่ความเป็นอยู่ที่ดีของประชาชนชาวไทย

นิยามคำว่า “4.0” คือการบ่งบอกวิวัฒนาการของการพัฒนา ในเรื่องพลังงานก็เช่นกัน 1.0 คือคนค้นพบไฟ…ยุคแห่งการค้นพบพลังงาน จุดเริ่มต้นของความเจริญก้าวหน้า

ต่อมา 2.0 เป็นการค้นพบแร่ธาตุอย่างถ่านหินที่ทำให้การจุดไฟติดได้นานขึ้น นำมาใช้เพื่อการเกษตรและอุตสาหกรรมขนาดเล็ก และ 3.0 คือยุคพลังงานที่เราค้นพบน้ำมัน ก๊าซธรรมชาติ เพื่อใช้ในอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ เป็นการค้นพบพลังงานยุคใหม่…นั่นก็คือยุคปัจจุบัน

ที่เรากำลังจะก้าวข้ามไปสู่ยุค “พลังงานยุค 4.0” คือเรื่องพลังงานทดแทน 100% เป็นยุคพลังงานฐานนวัตกรรม มุ่งเน้นพลังงาน สะอาด เลือกใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพ

ทั้งนี้ทั้งนั้น…การที่จะก้าวไปสู่จุดนั้นได้จำเป็นจะต้องมีนวัตกรรมใหม่เป็นเครื่องมือในการเปลี่ยนพลังงานเหล่านี้ให้สามารถถูกนำมาใช้งานจริงได้ในชีวิตประจำวัน

“พลังงานยุค 4.0”…ในเชิงนโยบายแบ่งได้เป็นพลังงานฐานนวัตกรรมด้วยการนำเอาระบบไอซีที (ICT) มาประกอบโยงกับเรื่องพลังงาน ทั้งในเรื่องนวัตกรรมการประดิษฐ์ เช่น ระบบโซลาร์เซลล์ ระบบเก็บสะสมพลังงาน…เพื่อนำกลับมาใช้ใหม่ รวมถึงยานยนต์ไฟฟ้า เครือข่ายไฟฟ้าอัจฉริยะ เพื่อการจัดการพลังงาน

…ผสมผสานกันจนเกิดเป็น “สมาร์ทซิตี้”…เมืองอัจฉริยะ

เรื่องที่สองก็คือพลังงานฐานเกษตร…ในเรื่องพลังงานจากพืช หรือรูปแบบการผลิตไฟฟ้าที่ผสมผสานระหว่าง “พลังงานธรรมชาติ” และ “พลังงานชีวภาพ” โดยต้องเป็นการต่อยอดเพื่อสร้างรายได้ในอนาคตได้ด้วย

พืชพลังงาน เช่น น้ำมันปาล์ม เอทานอล…พลังงานจากชีวมวลของเหลือจากการเกษตร

คำถามสำคัญมีว่า เราๆท่านๆควรปรับตัวอย่างไรให้เข้ากับโลกยุค “พลังงานยุค 4.0”

ดร.ทวารัฐ สูตะบุตร ผู้อำนวยการสำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.) และโฆษกกระทรวงพลังงาน บอกว่า พลังงานยุค 4.0 ใกล้ตัวที่สุดคือเรื่องพลังงานฐานนวัตกรรม

“ปัจจุบันชีวิตดิจิตอลไลฟ์เข้ามาแทรกซึมอยู่ทุกอณูของชีวิตเรา ทำให้ผู้ประกอบการไฟฟ้าเริ่มมีแอพพลิเคชั่นในการควบคุมการใช้พลังงานในแต่ละบ้าน รวมทั้งเจ้าของบ้านก็สามารถซื้อระบบบริหารจัดการไฟฟ้าเอาไว้ใช้ในบ้านได้ แล้วแสดงผลผ่านหน้าจอสมาร์ทโฟน”

น่าสนใจว่านวัตกรรมเหล่านี้…ทำในประเทศไทย โดยนักวิจัยไทย จากไอเดียคนไทย

ประเด็นท้าทายต่อมา…ความต้องการใช้ “พลังงานทดแทน”

ดร.ทวารัฐ ย้ำว่า นโยบาย “โซลาร์รูฟ” เสรี…ระบบผลิตไฟฟ้า จากแผงเซลล์แสงอาทิตย์ที่ติดตั้งบนหลังคาบ้าน ส่งเสริมการผลิตเองใช้เองภายในบ้านและมีระบบควบคุมทั้งบ้านได้โดยอัตโนมัติ หากทำได้จริง…ไม่ใช่แค่บ้านจะขยายเป็นทั้งเมืองหรือทั้งประเทศ เราก็จะมีการใช้พลังงานที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น

ผลที่จะเกิดขึ้นตามมา…จะทำให้ “ผู้ใช้ไฟฟ้า” กลายมาเป็น “ผู้ผลิตไฟฟ้า” แน่นอนว่านวัตกรรมใหม่ๆจะต้องมี เพื่อรองรับอนาคตที่จะเกิดขึ้นนี้

ท้ายที่สุดนี้ การเกิดของ “พลังงานยุค 4.0” ประเทศไทยจะเดินหน้าเข้าสู่ยุคเปลี่ยนผ่าน นักวิจัยไทยจะสร้างนวัตกรรมใหม่ๆ ฟากฝั่ง กระทรวงพลังงานเองก็ต้องทุ่มทุนสร้างงานวิจัยด้านพลังงานทดแทนเพราะคาดหวังว่าคนไทยจะมีนวัตกรรมเรื่องเหล่านี้ได้ เป้าหมายสำคัญก็เพื่อลดการนำเข้า

“มองไกลออกไป…หากเกิดความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีอย่างยิ่งใหญ่ เราสามารถผลิตนวัตกรรมใหม่ๆได้ ก็จะเป็นการสร้างอุตสาหกรรมใหม่ในเรื่องการผลิตอุปกรณ์ เพื่อบริหารจัดการพลังงานได้โดยตรง” ดร.ทวารัฐ สูตะบุตร ผู้อำนวยการสำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.) กล่าวทิ้งท้าย

“พลังงานยุค 4.0”…อนาคตพลังงานไทยจะยั่งยืนมั่นคงแค่ไหน ขึ้นอยู่กับเราคนไทยทุกคน.