ทุกครั้งที่มีการพูดถึงปัญหาระบบการศึกษาของไทย “ครู” เป็นปัจจัยที่ถูกกล่าวถึงมากที่สุดและหลายหน่วยงานพยายามมุ่งพัฒนาครูให้มีศักยภาพ เพราะเชื่อว่าครูมีคุณภาพย่อมช่วยยกระดับคุณภาพของศิษย์ได้ โรงเรียนสาธิตพัฒนา อีกหนึ่งสถาบันการศึกษาที่เล็งเห็นความสำคัญในการพัฒนาครูถึงแก่น เรียนรู้ เข้าใจกระตุ้นการเรียนของเด็ก ไม่ใช่ทำหน้าที่เพียงผู้สอนเท่านั้นโดยได้นำแนวคิด“โรงเรียนเป็นชุมชนแห่งการเรียนรู้ School as Learning Community (SLC)”ของ ศ.มานาบุ ซาโต เจ้าของแนวคิด ที่ได้ปฎิวัติการเรียนรู้ ห้องเรียนสู่การปฎิรูปการศึกษาอย่างแท้จริง

รศ.ลัดดา ภู่เกียรติ ประธานกลุ่มผู้อำนวยการผู้นำ (Thailand Principals Forum: TPF) และผู้อำนวยการโรงเรียนสาธิตพัฒนา กล่าวว่า การพัฒนาครูในระบบการศึกษาไทยตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันจะเน้นการอบรมครู และคาดหวังให้ครูนำสิ่งที่อบรมต่างๆ มาใช้ในห้องเรียน ทั้งที่ความเป็นจริงนักการศึกษาต่างยอมรับว่าเป็นวิธีการที่ไม่ประสบความสำเร็จ เพราะครูไม่ได้นำเทคนิคมาสู่การเรียนการสอนพัฒนาศักยภาพของเด็กได้ ดังนั้นในฐานะเป็นผู้อำนวยการโรงเรียน จึงได้พยายามค้นหาวิธีการจะที่พัฒนาครูให้มีศักยภาพ นำไปสู่การปฏิบัติจัดการเรียนการสอนที่ก่อเกิดประสิทธิภาพประสิทธิผลแก่เด็ก

รศ.ดร.พิมพันธ์ เตชะคุปต์

3Fm8qe50.JPG

60Cc1iDq.JPG

รศ.ลัดดา ภู่เกียรติ

W5pK2rx2.JPG

thTIiUNE.JPG

iXaTsh8e.JPG

tVUxyTJ3.JPG

“การอบรมครูไม่ใช่สิ่งที่ไม่ดี แต่ไม่ได้ทำให้เกิดการพัฒนาสูงสุด โรงเรียนสาธิตพัฒนา เป็นโรงเรียนที่มุ่งการจัดการศึกษาเพื่อพัฒนาผู้เรียนให้มีความเป็นผู้นำในการสร้างสรรค์โลกที่มีหัวใจประชาธิปไตย กล้าแสดงออก มีทักษะชีวิต คิดเชิงบวก สามารถสื่อสารได้ในระดับนานาชาติ เป็นพลเมืองไทย และพลเมืองโลกที่มีความสุขอย่างยั่งยืน ดังนั้น จึงพยายามพัฒนาครู หัวใจสำคัญในการถ่ายทอดความรู้ไปยังเด็ก และจากการเข้าร่วมงานมหกรรมทางการศึกษาเพื่อพัฒนาวิชาชีพครู รวมถึงการประชุมนานาชาติ ศึกษาดูงานประเทศต่างๆ เช่นฟินแลนด์ อินโดนีเซีย สิงค์โปร ทำให้ได้เรียนรู้รูปแบบกระบวนการพัฒนาครู ที่ครูจะต้องเป็นทำงานร่วมกันเป็นทีม วางแผนวิเคราะห์กระบวนการสอน และนำไปสอนในชั้นเรียน รวมถึงได้เห็นเทคนิคการฝึกหัดครู ที่ครูพี่เลี้ยงต้องเป็นเชิงบวก” รศ.ลัดดา กล่าว

แนวคิดโรงเรียนเป็นชุมชนแห่งการเรียนรู้ หรือ SLC เป็นการบูรณาการ 3 องค์ประกอบสำคัญ ได้แก่ 1.วิสัยทัศน์ (Vision) 2.ปรัชญา (Philosophies)และ 3. ระบบกิจกรรม (Activity Systems) โดยมุ่งปรัชญา 3 เรื่องได้แก่ 1.ปรัชญาของความเป็นสาธารณะ คือ ครูต้องเปิดห้องเรียนของตนให้ทุกคนสามารถเข้าไปเรียนรู้ได้ 2. ปรัชญาของความเป็นประชาธิปไตย ให้ความสนใจ วิถีของการมีชีวิตเชื่อมโยงกัน เพื่อให้สมาชิกทุกคนเป็นคนสำคัญของโรงเรียน รู้จักรับฟังและเคารพความคิดเห็นของผู้อื่นเป็นพื้นฐานสังคมประชาธิปไตย และการใช้ชีวิตอย่างมีความสุขร่วมกัน 3. ปรัชญาของความเป็นเลิศ เพื่อให้ครูทุกคนมุ่งมั่นทำหน้าที่ให้ดีที่สุดทั้งในเรื่องการสอนและการเรียนรู้ เพื่อศิษย์ทุกคนได้เรียนรู้สูงสุดตามศักยภาพ

“โรงเรียนสาธิตพัฒนาได้มีการนำแนวคิด SLC โดยใช้กระบวนการ PLC เริ่มจาก Plan DO See ก่อนที่จะมีการนำเรื่อง Analysis การวิเคราะห์ จัดวางแผนการเรียนรู้ ออกแบบการเรียนรู้ให้สอดคล้องกับบริบทของห้องเรียน โดยต้องไปดูครูสอนในห้องเรียน จะได้รู้ว่าเมื่อครูสอน มีเด็กคนไหนเรียนบ้าง หรือไม่ได้เรียน ดูปฏิกิริยาของครูที่สอนนักเรียน เมื่อได้เห็นแนวการสอนของครูโดยเพื่อนครู ผู้อำนวยการโรงเรียนช่วยกันวิเคราะห์ช่วยกันแนะนำว่าการสอนแต่ละเรื่องควรสอนอย่างไร ใช้วัตถุประสงค์ กิจกรรมอะไร ทุกคนมีประสบการณ์ได้แลกเปลี่ยน เล่าสู่กันฟัง ครูได้นำความคิดไปลองปรับแผนการสอนได้ดีขึ้นเหมาะกับบริบทแต่ละห้องเรียน”

โรงเรียนจะเป็นชุมชนแห่งการเรียนรู้ได้ ต้องมีการปฎิรูปจากภายในของโรงเรียนรศ.ลัดดา กล่าวต่อไปว่าการปฎิรูปโรงเรียนจะเกิดขึ้นได้ สิ่งสำคัญที่สุด คือผู้อำนวยการโรงเรียน หรือผู้บริหาร ต้องเป็นผู้ที่พร้อมนำการเปลี่ยนแปลงเป็นผอ.เชิงรุก และเชิงบวกที่มีวิสัยทัศน์ในการนำพาโรงเรียนไปสู่จุดหมายปลายทางตามวิสัยทัศน์ เป้าหมายในการพัฒนาเด็ก โดยสร้างวัฒนธรรมองค์กรของครู เปิดโอกาสให้ครูได้เปลี่ยนแปลงตัวเองที่เกิดจากความเต็มใจของครู เพราะครูไทยมีภาระค่อนข้างมากหากครูไม่ได้เริ่มรู้สึกอยากพัฒนาตัวเองก็จะไม่เกิดครูมืออาชีพอย่างที่ต้องการได้ ซึ่งแนวคิด SLC เป็นการสร้างโรงเรียนเป็นชุมชนแห่งการเรียนรู้ เหมาะสมโรงเรียนศตวรรษที่ 21

สร้างเด็ก 1 คน ต้องเปิดใจให้ทุกคนที่เกี่ยวข้องเข้าไปวางแผนด้วยกันโรงเรียนสาธิตพัฒนา ที่เริ่มให้ครูในกลุ่มสาระเดียวกันช่วยกันสอน เขียนแผนการสอนร่วมกันรศ.ดร.พิมพันธ์ เตชะคุปต์ หนึ่งในคณะทำงานกลุ่มผู้อำนวยการผู้นำ กล่าวเพิ่มเติมว่าโรงเรียนต้องมีรูปแบบการเรียนการสอนในศตวรรษที่ 21 โดยไม่ใช่เพียงพัฒนาครูเพื่อสอน แต่ต้องเป็นครูที่ทำงานวิจัยในชั้นเรียน ซึ่งแนวคิดลักษณะ SLC จะทำให้เกิดปฎิสัมพันธ์ระหว่างครูด้วยกัน ผู้อำนวยการ รวมถึงผู้ปกครองมีส่วนร่วมในการสร้างเด็ก

“การพัฒนาครูจะสำเร็จได้นั้นต้องเริ่มด้วยผู้อำนวยการ ผู้บริหารที่เห็นความสำคัญในเรื่องนี้ โดยต้องจัดการเรียนการสอน สร้างครูที่รู้จักสร้างงานวิจัย เพื่อสอนให้เด็กสร้างนวัตกรรมด้วยโครงงาน ภายใต้ครูต้องทำงานเป็นทีม วิเคราะห์เนื้อหาการสอนอย่างชัดเจน เตรียมการสอน ทดลองสอน เรียนรู้ร่วมกัน ผู้ปกครองและเด็กต้องเข้ามาเรียนรู้ร่วมกัน เพื่อให้เกิดชุมชนแห่งการเรียนรู้”

“โรงเรียนศตวรรษที่21” การสอนเพียงอย่างไม่พอ โรงเรียนสาธิตพัฒนา เป็น 1 ในอีกกว่า 40 แห่ง ที่ได้มีการนำแนวคิด SLC มาใช้พัฒนาครู พบว่า ครูเริ่มมั่นใจในการสอนมากขึ้น ครูไม่โดดเดี่ยว เพราะครูได้รับการดูแลจากกัลยาณมิตรครู มีเพื่อนร่วมงานหลากหลาย แลกเปลี่ยนประสบการณ์แตกต่างกันซึ่งแนวคิดนี้ไม่ได้หมายความว่าต้องมีครูพี่เลี้ยงเข้าไปดูครูผู้สอน ตลอดเวลา แต่สามารถปรับให้เหมาะสมกับลักษณะ ความพร้อมของแต่ละโรงเรียน ซึ่ง “รศ. ลัดดา” ตั้งเป้าไว้ว่า ถ้าประสบความสำเร็จ สร้างโรงเรียนต้นแบบจะนำเสนอปฎิรูปโรงเรียนต่อรัฐบาล

ดูข้อมูลเพิ่มเติม SLC ได้ในงานมหกรรมทางการศึกษาเพื่อพัฒนาวิชาชีพครู ครั้งที่ 9EDUCA 2016 ที่จะจัดขึ้นในวันที่ 12-14 ตุลาคม 2559 ณ อาคารอิมแพ็คฟอรั่ม (ฮอลล์9) เมืองทองธานี ติดต่อสอบถาม โทร.02-748-7007 ต่อ 147,631-5 หรือ http://www.educathai.com