28 ก.ย.60 นายธนกฤต วรธนัชชากุล อัยการจังหวัดประจำสำนักงานอัยการสูงสุด กล่าวถึงข้อกฎหมายการอุทธรณ์คดี และการติดตามจับตัว ภายหลังศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง พิพากษาจำคุก 5 ปี ไม่รอลงอาญา น.ส.ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร อดีตนายกรัฐมนตรีคนที่  28 ละเลยการตรวจสอบไม่ยับยั้งการทุจริตระบายข้าวจีทูจีในโครงการจำนำข้าวว่า การอุทธรณ์คำพิพากษาของศาลนั้นตามรัฐธรรมนูญฯปี 2560 มาตรา 195 วรรค 7 บัญญัติให้หลักเกณฑ์และวิธีการอุทธรณ์ให้เป็นไปตามพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยวิธีพิจารณาคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองฉบับใหม่ ซึ่งในขณะนี้ยังไม่มีการประกาศให้มีผลบังคับใช้ ดังนั้นบทบัญญัติ ตาม ม.61 ของ พ.ร.ป.ฉบับใหม่ ที่กำหนดว่า หากจำเลยซึ่งไม่ได้ถูกคุมขังจะยื่นอุทธรณ์ จำเลยจะต้องมาแสดงตนต่อเจ้าหน้าที่ศาลในขณะยื่นอุทธรณ์ มิฉะนั้นให้ศาลมีคำสั่งไม่รับอุทธรณ์ ก็จะยังไม่มีผลใช้บังคับ

ดังนั้น หากน.ส.ยิ่งลักษณ์ ซึ่งเป็นจำเลย ยื่นอุทธรณ์ในขณะที่ พ.ร.ป.ฉบับใหม่ยังไม่มีผลบังคับใช้เป็นกฎหมาย น.ส.ยิ่งลักษณ์ก็ไม่ต้องมาแสดงตนต่อเจ้าหน้าที่ศาลในขณะยื่นอุทธรณ์ โดยสามารถแต่งตั้งมอบหมายให้บุคคลอื่นยื่นอุทธรณ์ได้ และกรณีนี้ก็ไม่น่าจะนำเอาบทบัญญัติในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 198 และ 216 ที่บัญญัติให้จำเลยที่ไม่ได้ถูกคุมขังระหว่างอุทธรณ์หรือฎีกาจะมีสิทธิอุทธรณ์หรือฎีกาได้ต้องมาแสดงตนต่อเจ้าพนักงานศาลในวันยื่นอุทธรณ์หรือฎีกาด้วย มาบังคับใช้กับคดีของ น.ส.ยิ่งลักษณ์ได้ เพราะเป็นบทบัญญัติที่จำกัดสิทธิของจำเลยในการโต้แย้งคัดค้านคำพิพากษาของศาล จึงต้องมีบทบัญญัติเรื่องนี้ไว้เป็นการเฉพาะอย่างชัดเจน ไม่ใช่จะนำเอาบทบัญญัติในประมวลวิธีพิจารณาความอาญามาบังคับใช้อย่างไรก็ได้ ซึ่งพ.ร.ป.ว่าด้วยวิธีพิจารณาคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง พ.ศ. 2542 มาตรา 18 ก็บัญญัติให้นำเอาบทบัญญัติในประมวลวิธีพิจารณาความอาญามาบังคับใช้โดยอนุโลมแต่ต้องไม่ขัดหรือแย้งกันด้วย

ประการสำคัญรัฐธรรมนูญฯปี 2560 มาตรา 195 วรรคเจ็ดบัญญัติหลักเกณฑ์และวิธีการอุทธรณ์ไว้เป็นการเฉพาะให้เป็นไปตาม พ.ร.ป.วิธีพิจารณาคดีอาญานักการเมืองฉบับใหม่ ไม่ได้ให้เป็นไปตามประมวลวิธีพิจารณาความอาญา ดังนั้นเมื่อ พ.ร.ป.ฉบับใหม่ ยังไม่มีผลบังคับใช้จำเลยก็ย่อมต้องมีสิทธิอุทธรณ์คำพิพากษาของศาลได้โดยที่ไม่ต้องมาแสดงตนต่อเจ้าหน้าที่ศาลในขณะยื่นอุทธรณ์

แต่ถึงอย่างนั้นก็ตาม ในการอุทธรณ์ตามรัฐธรรมนูญฯ ปี 2560 มาตรา 195 วรรคสี่ บัญญัติให้อุทธรณ์คำพิพากษาของศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองต่อที่ประชุมใหญ่ศาลฎีกาภายใน 30 วันนับแต่วันที่ศาลมีคำพิพากษา ซึ่งการอุทธรณ์ฝ่ายจำเลยก็ต้องคัดคำพิพากษาและความเห็นในการวินิจฉัยคดีส่วนตนของผู้พิพากษาองค์คณะทั้ง 9 ท่านมาศึกษาประกอบการทำคำอุทธรณ์ซึ่งมีเอกสารจำนวนมาก รวมทั้งข้อเท็จจริงและข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้องด้วย

ดังนั้นหากไม่สามารถทำคำอุทธรณ์และยื่นอุทธรณ์ได้ทันภายใน 30 วันก็จะต้องยื่นคำขอขยายระยะเวลาในการอุทธรณ์ออกไป ซึ่งสามารถกระทำได้ตาม พ.ร.ป.ว่าด้วยวิธีพิจารณาคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง พ.ศ. 2542 มาตรา 18 ประกอบประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 15 หรือ ตาม พ.ร.ป. ฯ ฉบับใหม่ มาตรา 19 แล้วแต่กรณี ซึ่งปกติแล้วศาลจะอนุญาตให้ขยายระยะเวลาอุทธรณ์ไปคราวละไม่เกิน 30 วัน และหากฝ่ายจำเลยยังไม่สามารถยื่นอุทธรณ์ได้ภายในกำหนดเวลาอีกก็สามารถขอขยายระยะเวลาอุทธรณ์ต่อศาลได้อีกซึ่งก็เป็นอำนาจดุลพินิจของศาลที่จะขยายระยะเวลาให้ได้ ดังนั้นหากทั้ง 2 ช่วงเวลาดังกล่าว ได้มีการประกาศให้ พ.ร.ป. ฯ ฉบับใหม่แล้ว การยื่นอุทธรณ์ของฝ่ายจำเลยก็จะต้องเป็นไปตาม พ.ร.ป. ฯ ฉบับใหม่ มาตรา 61 ดังที่กล่าวไป ซึ่งก็จะส่งผลให้ น.ส.ยิ่งลักษณ์ต้องมาแสดงตนต่อเจ้าหน้าที่ศาลในขณะยื่นอุทธรณ์ด้วย หากไม่มาแสดงตนในขณะยื่นอุทธรณ์ และยื่นอุทธรณ์ไป ศาลก็ต้องมีคำสั่งไม่รับอุทธรณ์ และถือว่าคดีนี้ไม่มีการอุทธรณ์คำพิพากษา และจะเป็นไปตาม พ.ร.ป.ฯ ฉบับใหม่ มาตรา 62 ที่บัญญัติให้คดีที่ไม่มีการอุทธรณ์คำพิพากษาให้เป็นที่สุดตั้งแต่วันที่ศาลได้อ่านคำพิพากษาซึ่งมีโอกาสเป็นไปได้ที่ พ.ร.ป.ฯ ฉบับใหม่จะมีผลบังคับใช้ก่อนที่ฝ่ายจำเลยจะยื่นอุทธรณ์ แล้วจะส่งผลต่อการยื่นอุทธรณ์ให้ น.ส.ยิ่งลักษณ์ ต้องมาแสดงตนต่อเจ้าหน้าที่ศาลในขณะยื่นอุทธรณ์ด้วย

ทั้งนี้นายธนกฤต ยังอธิบายถึงการหลบหนีด้วยว่า ตาม พ.ร.ป.ว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริต พ.ศ. 2542 มาตรา 74/1 ซึ่งมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 10 ก.ค.58 กำหนดไว้ว่าในการดำเนินคดีอาญากับผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง เช่น นายกรัฐมนตรี , รัฐมนตรี , ส.ส. , ส.ว. ข้าราชการการเมือง รวมทั้งบุคคลอื่นที่เป็นตัวการ , ผู้ใช้ , ผู้สนับสนุน ถ้าศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองได้มีคำพิพากษาถึงที่สุดให้ลงโทษจำเลย และจำเลยหลบหนีไปในระหว่างต้องคำพิพากษาถึงที่สุดให้ลงโทษ ไม่ให้นำบทบัญญัติว่าด้วยอายุความล่วงเลยการลงโทษตามที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 98 มาใช้บังคับซึ่งมาตรา 98 กำหนดว่า หากศาลมีคำพิพากษาถึงที่สุดให้ลงโทษจำเลยผู้กระทำความผิด แต่จำเลยหลบหนีจนพ้นระยะเวลาที่กำหนดไว้ในประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 98 คดีเป็นอันขาดอายุความ จะไม่สามารถลงโทษจำเลยได้อีก เนื่องจากเกินกำหนดเวลาที่เป็นอายุความล่วงเลยการลงโทษ จึงไม่อาจลงโทษจำเลยผู้กระทำความผิดได้อีกต่อไป เช่น เกินกำหนด 10 ปี สำหรับโทษจำคุกมากกว่า 1 ปี แต่ไม่เกิน 7 ปี ให้ถือว่าล่วงเลยการลงโทษ จะลงโทษจำเลยไม่ได้ เป็นต้น

ขณะที่ พ.ร.ป.ว่าด้วยวิธีพิจารณาคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองฉบับใหม่ ที่เตรียมจะออกนี้ก็ได้บัญญัติไว้เช่นเดียวกันในมาตรา 25 ไม่ให้นำบทบัญญัติในประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 98 ดังกล่าวมาใช้บังคับ ในกรณีที่มีคำพิพากษาถึงที่สุดให้ลงโทษจำเลย และจำเลยหลบหนีไปในระหว่างต้องคำพิพากษาถึงที่สุดให้ลงโทษ ดังนั้น พ.ร.ป.ว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริต พ.ศ.2542 มาตรา 74/1 และ พ.ร.ป.ฯ ฉบับใหม่ มาตรา 25 นี้ จึงเป็นการกำหนดหลักการที่ทำให้อายุความสะดุดหยุดลงในระหว่างที่จำเลยผู้กระทำความผิดหลบหนี ซึ่งเป็นบทบัญญัติที่ห้ามไม่ให้จำเลยยกอายุความขึ้นเป็นข้อต่อสู้เพื่อไม่ให้ตนต้องถูกลงโทษตามคำพิพากษาของศาลที่ถึงที่สุด

” ทำให้ไม่ว่าจำเลยจะหลบหนีไปนานเท่าใดก็สามารถลงโทษจำเลยได้ เพราะจะไม่มีการนับอายุความในระหว่างที่จำเลยหลบหนีเพื่อเป็นข้ออ้างให้พ้นกำหนดอายุความล่วงเลยการลงโทษตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 98 ดังที่กล่าวไป ” อัยการประจำสำนักงานอัยการสูงสุดกล่าว

ซึ่งทั้งกรณีของ น.ส.ยิ่งลักษณ์ รวมทั้งกรณีของ น.ส.ธันยพร จันทร์สกุลพร บุตรสาวของนายอภิชาติ จันทร์สกุลพร หรือเสี่ยเปี๋ยง ที่หลบหนีในระหว่างที่ศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองมีคำพิพากษาให้ลงโทษ หากคำพิพากษาของศาลถึงที่สุดเมื่อใด ก็จะเป็นไปตามบทบัญญัติของกฎหมายที่ห้ามไม่ให้นำเรื่องอายุความล่วงเลยการลงโทษมาบังคับใช้ดังที่กล่าวมา

อย่างไรก็ตาม ล่าสุดวันนี้ พ.ร.ป.ว่าด้วยวิธีพิจารณาคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองฉบับใหม่ ได้ประกาศลงราชกิจจานุเบกษาแล้ว และจะมีผลบังคับใช้ในวันพรุ่งนี้

(อ่านต่อ) กม.วิธีพิจารณาคดีนักการเมืองประกาศใช้แล้ว “ปู”ยิ่งลำบาก และ อยากยื่นอุทธรณ์คดี “ยิ่งลักษณ์”ต้องมาปรากฎตัว