คณะวิทยาการเรียนรู้และศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และบริษัท บ้านปู จำกัด (มหาชน) ร่วมกันดำเนินโครงการ “ออกแบบเกม ออกแบบสังคม” โครงการที่นักเรียนผู้เข้าร่วมสามารถออกแบบเกมการเรียนรู้เพื่อขับเคลื่อนและแก้ไขประเด็นสังคมที่น่าสนใจ ผ่านกระบวนการกิจกรรมเชิงสร้างสรรค์ร่วมกับคณาจารย์ นักศึกษาจากมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ มีการเปิดรับสมัครผู้เข้าร่วมจากทั่วประเทศ

       โดยรับสมัครนักเรียนในระดับมัธยมศึกษาปีที่ 4 และอาชีวศึกษาปีที่ 1 จากทั่วประเทศมาร่วมกระบวนการพัฒนาทักษะทั้งด้านการเป็นผู้สร้างนวัตกรรมหรือนวัตกร ด้านกระบวนการคิดเชิงออกแบบและสร้างสรรค์ ให้ตระหนักถึงประเด็นทางสังคม จนนำไปสู่ความกล้าคิดและการเป็นผู้นำการเปลี่ยนแปลง และดำเนินการคัดเลือกในรอบแรก 45 ทีม โดยพิจารณาข้อเสนอเชิงหลักการ (Concept paper) ของแต่ละทีม

       เมื่อผ่านการคัดเลือกในรอบแรกแล้ว รอบสุดท้าย แต่ละทีมต้องสัมภาษณ์จากคณะกรรมการ ให้เหลือเพียง 15 ทีม การเข้าร่วมโครงการจะได้รับการสนับสนุนในด้านเชิงความรู้ ค่าใช้จ่ายและทุนในการพัฒนานวัตกรรมเกมของแต่ละทีม เพื่อให้เกิดทั้งผลงานนวัตกรรมที่นำไปสู่การแก้ไขปัญหาอย่างได้ประโยชน์สูงสุด มีผลกระทบต่อการเปลี่ยนแปลงสังคมได้จริง และยังเกิดองค์ความรู้ในการสร้างนวัตกรรมเพื่อการสร้างสรรค์สังคมอีกด้วย

    รศ.ดร.อนุชาติ พวงสำลี

     รศ.ดร.อนุชาติ พวงสำลี คณะวิทยาการเรียนรู้และศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ กล่าวว่า โครงการสร้างสรรค์สังคมด้วยนวัตกรรม “ออกแบบเกม ออกแบบสังคม” มุ่งสร้างเครือข่ายนวัตกรที่มีจิตสำนึกรับผิดชอบสังคม องค์ความรู้เกี่ยวกับการชับเคลื่อนสังคมผ่านการสร้างนวัตกร

         โครงการนี้มองว่า สังคมที่พลเมืองสำนึกรับผิดชอบ เห็นความเชื่อมโยงของสรรพสิ่งอย่างเป็นระบบ พร้อมปรับเปลี่ยนตนเอง และขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงด้วยพลังอย่างสร้างสรรค์ร่วมกัน จะก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงสังคมไปในทิศทางที่ดี สามารถแก้ไขปัญหาต่างๆที่เกิดขึ้นในสังคมได้อย่างเป็นระบบและยั่งยืน

        (ซ้าย)  พิรุณ น้อยอิ่มใจ หรือครูน้อย ผู้จัดการศูนย์พักพิงเด็กพัทยา

         พิรุณ น้อยอิ่มใจ หรือครูน้อย ผู้จัดการศูนย์พักพิงเด็กพัทยา หนึ่งในผู้คิดตัวนวัตกรรมเกมเพื่อสังคม เล่าว่า การทำเกมอยู่ในช่วงที่กำลังศึกษาปริญญาโท คณะวิทยาการเรียนรู้และศึกษาศาสตร์ ม.ธรรมศาสตร์ ตอนนั้นทางวิชาให้การบ้านเราโดยให้ไปออกแบบนวัตกรรมหนึ่งชิ้นเพื่อจะไปช่วยพัฒนาสังคม และด้วยที่ตนเป็นนักสังคมสงเคราะห์ของมูลนิธิเอช เอช เอ็น เพื่อเด็กไทย ทำงานช่วยเหลือเด็กที่ถูกกระทำความรุนแรงในครอบครัว เด็กที่ถูกล่อลวงทางเพศ หรือเด็กที่อยู่ในเขตเมืองพัทยาหรือเด็กเร่ร่อนในพัทยา

         นอกจากนี้ยังมีประเด็นปัญหาหนึ่งคือ เด็กถูกล่อลวงค่อนข้างเยอะ ล่อลวงไปลวงละเมิดทางเพศ ถูกล่อลวงเพื่อไปแสวงหาผลประโยชน์ทางเพศ หรือว่าเข้าสู่กระบวนการค้ามนุษย์ จึงนำประเด็นนี้มาคุยกับกลุ่มเพื่อนเพื่อจะช่วยกันออกแบบกิจกรรมเกม ตั้งโจทย์ว่าอยากทำเกมสำหรับสอนเด็กเพื่อป้องกันการถูกล่อลวง จึงเกิดเกมการ์ดป้องกันเด็กขึ้น

          ตอนนี้เกมได้ถูกพัฒนาเรียบร้อย โดยปัจจุบันได้ร่วมมือกับสำนักงานพัฒนาสังคมเมืองพัทยา จ.ชลบุรี ทำโครงการคุ้มครองเด็กในชุมชนแออัด โดยการนำเอาเกมเข้าไปเผยแพร่มในชุมชนแออัด 20 ชุมชน ได้รับการสนับสนุนจากสโมสรโรตารี่ในการที่จะทำเกมเนื่องจากเกมในปัจจุบันเป็นตัวอย่างเฉยๆจึงทำเป็นเกมขึ้นมาจริงและนำไปเผยแพร่ตามโรงเรียนต่างๆ

        ลักษณะของเกมจะเป็นการ์ดเกมที่มีผู้เล่นเป็น 2 ฝ่าย โดยฝ่ายหนึ่งจะสวมบทบาทเป็นเด็กที่ถูกล่อลวง และอีกหนึ่งคนจะต้องสวมบทบาทเป็นผู้ใหญ่ คนที่เป็นผู้ใหญ่จะต้องเอาการ์ดเกมที่เป็นการเชิญชวนเด็ก ล่อลวงเด็ก เช่น น้องไปกับพี่มั้ยพี่มีเงิน เด็กก็จะปฏิเสธและต้องดูว่าปฏิเสธอย่างไร เช่น เด็กอาจจะบอกว่า เด็กไปขออนุญาตแม่ก่อนหรือไม่อาจจะบอกว่าเดี๋ยวไปหาแม่ก่อน

       หรืออาจจะเป็นเหตุการณ์ที่อยู่โรงเรียนแล้วมีคนมาบอกว่าพ่อแม่ไม่ว่างมารับ กลับบ้านกับพี่มั้ย เด็กอาจจะตอบกลับไปว่าขอรหัสก่อน ขอรหัสเพื่อเป็นการยืนยันว่าคนนั้นเป็นไหว้วานให้มารับจริงๆก็สามารถตอบรหัสได้ แต่หากไม่ใช่ก็ไม่สามารถตอบได้ เด็กรู้ทันทีเลยว่าคนนี้ไม่ใช่คนที่พ่อแม่ให้มารับกลับบ้านเด็กก็จะหลีกหนีไป และนอกจากนั้นการ์ดเกมยังมีเบอร์โทรศัพท์ของศูนย์สังคม 1390 หรือ 191 เด็กจะจำได้เพราะการมองผ่านตอนเล่นเกมการ์ด โดยไม่ต้องท่องจำ

        การ์ดเกมตอนนี้ใช้ได้จริงในเขตเมืองพัทยา จ.ชลบุรีแล้ว ความคาดหวังของเกมคือเด็กเข้าใจและจำได้ว่าอย่างน้อยที่สุด เด็กรู้วิธีการล่อลวงของคนที่มาล่อลวง เขาล่อลวงอย่างไรบ้าง เขาใช้วิธีการอะไรบ้าง เช่น การชวนไปเล่นเกม หลอกล่อโดยการให้เงินก่อน ทำความรู้จักเพื่อสร้างความใกล้ชิด เด็กจะรู้ว่าคนนี้ไม่น่าไว้ใจนอกจากนั้นเด็กได้รู้ว่าหากเกิดเหตุการณ์ขึ้นจริงกับตัวเราหรือคนรอบข้างสามารถขอความช่วยเหลือใครได้บ้าง โดยการโทร 191, 1390 หรือคนใกล้ชิดคือพ่อแม่ของเด็กเอง

    ทีมผู้พัฒนาเกม The Trust

     และอีกเกมหนึ่งที่น่าสนใจคือ เกมการต่อต้านคอรัปชั่น โดยทีมผู้พัฒนาเกม The Trust ประกอบด้วย 3 คน คือ ภาสกร ยูถะสุนทร์ หรือต้า จิรายุ กานต์ปริยสุนทร หรือคิว และโสรวาร ศิริพงศ์ปรีดา หรือแดนนี่  ต้าเป็นตัวแทนของทีมได้เล่าความเป็นมาของเกมนี้ว่า ไปเจอบนสื่อบนเฟสบุ๊คประกาศว่า มีการแข่งขันบอร์ดเกม จากนั้นคิดว่า น่าสนใจจึงชวนเพื่อนๆจบปริญญาโทมาด้วยกันที่จุฬาฯ

       โดยมาลองทำเพราะเดิมทีชอบเล่นบอร์ดเกมอยู่แล้ว มีแนวความคิดหลักคือคอรัปชั่น ซึ่งมันน่าสนใจ ออกแบบเกมยังไง คิดไปคิดมาก็ได้ออกมาในแนวการปฏิสัมพันธ์ คุยกันจับการโกงมาเข้าด้วยกัน จึงได้เป็นเกมตัวนี้

          เกมการต่อต้านคอรัปชั่น เกมที่มีการปฏิสัมพันธ์ เป็นการเล่นโดยการสมมุติว่ามีเมืองหนึ่งในเมืองนี้จะมีการรับโครงการผู้รับเหมาแต่ละคนรับโครงการไป ผู้รับเหมาบ้างคนเล่นแบบสุจริตหรือทุจริต มีกลไกที่สามารถตรวจสอบได้ คือการแบ่งเป็น5 เฟสด้วยกัน เล่นทั้งหมด 6 รอบ เมื่อครบ 5 เฟส คือ 1 รอบ เริ่มต้นตั้งแต่รับโครงการ กำไรว่าได้เท่าไรเริ่มมีการโกหกหรือไม่โกหกเกิดขึ้น

         หลังจากนั้นก็จะมีการฟ้องร้อง หากสงสัยใครเพราะต้องมีใครโกง จะมีข้อมูลให้ในการ์ด และในหน้าฉากมีการ์ดอะไรบ้าง เช่น 14 ล้านมีใบเดียว แต่มีคนพูดออกมา 2 คน เท่ากับว่าต้องมี 1 คนที่โกหก จึงดำเนินไปถึงการฟ้องร้อง การฟ้องร้องต้องมีต้นทุน หากปรากฏว่าคนที่เราฟ้องพูดความจริงคนที่ต้องเสียคือเรา เพราะเราไปฟ้องเขาก็เหมือนเขาฟ้องกลับเราในข้อหาหมิ่นประมาทเขา เราต้องเสียเงิน แต่ถ้าเราไปฟ้องเขาแล้วจับได้เหมือนได้รางวัลเป็นค่านำจับ

          ปัจจุบันตอนนี้การประมูลผลประโยชน์เป็นการสะท้อนสังคมไทย การได้เปรียบมีการมานำเสนอให้มีการประมูลกัน เพื่อจะให้เขามาเป็นพวกเดียวกับเรา ตรงจุดนี้เป็นสีสันของเกมที่สนุกมันสามารถนำมาต่อยอดได้ ในอนาคต การเล่นเกมนั้นมีคอนเซ็ปว่าเล่นไปอย่าให้ใครโกง คือสมมุติทุกคนหวังผลประโยชน์ตัวเองไม่ฟ้อง บ้านเมืองของเราก็จะถูกคนพวกนี้กัดกิน

       สุดท้ายคนที่ชนะเกมก็ไม่ใช่คุณแต่เป็นคนที่โกง อันนี้จะมาสอดแทรกไปในตัว จากการนำเกมมาให้เด็กๆได้เล่นนั้น ผลตอบรับดีมาก เพราะเป็นการเล่นแบบสอดแทรกเรากล้าฟ้อง กล้าจับผิดต้องมีเทคนิคในการ จึงทำให้เล่นเกมนี้แล้วสนุก

        สำหรับการเข้าร่วมโครงการ นักเรีนผู้สนใจสามารถสมัครได้ตั้งแต่วันนี้จนถึงวันที่ 14 กรกฎาคม 2560 ทางhttp://goo.gl/wF4pUF สามารถสอบถามรายละเอียดโครงการ Open Forum : ออกแบบเกม ออกแบบสังคม ได้ในเว็บไซด์http://lsed.tu.ac.th/tu-banpu หรือ http://facebook.com/tu.banpu โทร 062-681-1787