กรมชลประทานคลอดแผนงานพัฒนาลุ่มน้ำคลองกลายแบบมีส่วนร่วมกับชุมชน ประเดิมด้วยการเสนอแผนก่อสร้างอ่างเก็บน้ำ 4 แห่ง ความจุรวม 85 ล้านลูกบาศก์เมตร จากเดิมมีเพียง 3 ล้านลูกบาศก์เมตร ทั้งที่มีน้ำท่าปีละ 645 ล้านลูกบาศก์เมตร ส่วนใหญ่ไหลลงทะเลหมด ในขณะพื้นที่ต้องเผชิญปัญหาขาดแคลนน้ำ อุทกภัยและน้ำเค็มรุกล้ำตลอดเวลา

               นายสุจินต์ หลิ่มโตประเสริฐ ผู้อำนวยการกองส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชน กรมชลประทาน เปิดเผยถึงผลสรุปโครงการจัดทำแผนพัฒนาลุ่มน้ำคลองกลายแบบมีส่วนร่วมกับชุมชนในลุ่มน้ำทั้ง 52 หมู่บ้าน 5 ตำบล ในเขต อ.นบพิตำ และ อ.ท่าศาลา จ.นครศรีธรรมราช ที่เพิ่งเสร็จสิ้นว่า ประกอบด้วย 3 แผนงาน 260 โครงการ ความจุรวม 88 ล้านลูกบาศก์เมตร ดังนี้

                แผนงานสำคัญเร่งด่วน ประกอบด้วยอ่างเก็บน้ำ 4 แห่ง ความจุรวม 85 ล้านลูกบาศก์เมตร ประกอบด้วยอ่างเก็บน้ำคลองกรุงชิง 60 ล้านลูกบาศก์เมตร อ่างเก็บน้ำคลองแซะ 10 ล้านลูกบาศก์เมตร อ่างเก็บน้ำหมอนมด 10 ล้านลูกบาศก์เมตร และอ่างเก็บน้ำคลองกัน 5 ล้านลูกบาศก์เมตร ฝายคลองกลายขนาดกลาง ประตูระบายน้ำป้องกันน้ำเค็มและเขื่อนป้องกันตลิ่ง

                 แผนงานเร่งด่วน ประกอบด้วย ฝายขนาดเล็ก แก้มลิง ขุดลอกเก็บน้ำในลำน้ำ สระเก็บน้ำ และประปาหมู่บ้าน

                 แผนงานปกติ ประกอบด้วยฝายขนาดเล็ก ขุดลอกเก็บน้ำในลำคลอง สระเก็บน้ำ และประปาหมู่บ้าน

                 “ปริมาณน้ำท่าของคลองกลายปีหนึ่ง 645 ล้านลูกบาศก์เมตร แต่ทั้งลุ่มน้ำมีแหล่งน้ำเก็บกักเพียง 3 ล้านลูกบาศก์เมตร ดังนั้นน้ำส่วนใหญ่จึงไหลลงทะเลอย่างน่าเสียดาย ทั้งที่จากการสำรวจของชาวบ้านเองต้องการน้ำ 316 ล้านลูกบาศก์เมตร เผื่ออนาคต 30 ปีข้างหน้า แต่ในชั้นต้นชาวบ้านเห็นด้วยที่จะพัฒนาแหล่งน้ำ 88 ล้านลูกบาศก์เมตรไปก่อน ส่วนที่เหลือค่อยว่ากันอีกที”

                   นายสุจินต์กล่าวว่า กระบวนการมีส่วนร่วมในการจัดทำแผนพัฒนาลุ่มน้ำคลองกลายครั้งนี้ ดำเนินการ 3 ปี ตั้งแต่ พ.ศ.2558-2560 และทำให้ชาวบ้านรับทราบปัญหาของทุกหมู่บ้านและรู้ความต้องการน้ำของตัวเองทั้งระบบตลอดระยะเวลา 30ปีข้างหน้า แผนงานก่อสร้างอ่างเก็บน้ำ 4 แห่ง ความจุ 85 ล้านลูกบาศก์เมตร ก็เป็นความต้องการของชาวบ้านเอง

                    “ทั้ง 4 แห่ง ส่วนใหญ่เป็นพื้นที่ป่า ชาวบ้านทราบดีว่ากระทบต่อผืนป่าและระบบนิเวศ แต่ไม่กระทบต่อพื้นที่ทำกินและบ้านเรือน จึงสนับสนุนให้ก่อสร้าง เพราะลุ่มน้ำคลองกลายประสบปัญหาทั้งน้ำท่วม น้ำแล้งและน้ำทะเลรุกล้ำขึ้นมา 10กิโลเมตร จากความยาวคลองกลาย 70 กิโลเมตร แผนงานนี้จึงแสดงออกถึงเจตนารมณ์ของชุมชนอย่างแท้จริง”

                    ปกติพื้นที่ลุ่มน้ำคลองกลายเคยเป็นพื้นที่ห้ามเข้าสำหรับเจ้าหน้าที่ชลประทานจะเข้าไป เนื่องจากชาวบ้านคัดค้านการก่อสร้างอ่างเก็บน้ำคลองกลาย แต่เมื่อใช้กระบวนการมีส่วนร่วมของประชาชนทั้งต้นน้ำ กลางน้ำและปลายน้ำ ทำให้เจ้าหน้าที่ชลประทานเข้าถึงพื้นที่ได้ เนื่องจากชาวบ้านมีส่วนร่วมในการสำรวจ ศึกษา วิเคราะห์ และจัดทำแผนพัฒนาลุ่มน้ำผ่านงานชลประทานท้องถิ่น ที่เน้นคนในชุมชนเห็นปัญหาร่วมกันและร่วมกันแก้ไขก่อน โดยคนนอกทำหน้าที่หนุนเสริมให้เกิดกระบวนการแก้ไขปัญหา ไม่ใช่เข้าไปแก้ไขปัญหาให้เหมือนอย่างที่ผ่านมา

                  “แผนงานที่งานชลประทานท้องถิ่นกำหนดขึ้นมานี้ จะส่งไปยังหน่วยงานเกี่ยวข้อง อาทิ กรมชลประทาน กรมโยธาธิการและผังเมือง กรมเจ้าท่า การประปาส่วนภูมิภาค และองค์การบริหารส่วนท้องถิ่น เพื่อจัดเข้าแผนศึกษาความเหมาะสมของหน่วยงานนั้นๆ ต่อไป” นายสุจินต์กล่าว