เหตุที่บ่อวงร้างฟื้นคืนชีพได้ ก็เพราะกรมทรัพยากรน้ำบาดาล กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม นำ “โครงการศึกษาทดลองเติมน้ำใต้ดินระดับตื้น” เข้าไปดำเนินการ ด้วยหลักการง่ายๆ กักน้ำวิกฤติ ไว้เป็นโอกาส ได้ใช้ประโยชน์ในน้ำวิกฤต…!!! ซึ่งหลักการนี้มีองค์ประกอบสำคัญ เพียง “บ่อวงร้างของชาวบ้าน-เทคโนโลยีและความรู้จากบุคลากรกรมทรัพยากรน้ำบาดาล” เท่านั้น โดย 2 สิ่งนี้ มีการนำร่องแล้วในพื้นที่วิกฤติหลายพื้นที่ทั่วประเทศไทย

บ้านหนองจอก หมู่ 6 ต.นางลือ อ.เมือง จ.ชัยนาท ก็เป็น 1 ในพื้นที่ที่เข้าข่ายเกิดวิกฤติน้ำจากภัยธรรมชาติที่รุนแรง แต่ได้รับความช่วยเหลือจากโครงการนี้…โดยที่นี่ เคยเกิดปัญหามากมาย ทั้งน้ำหลากและน้ำแล้ง ชาวบ้านได้รับการช่วยเหลือจากภาครัฐมาอย่างต่อเนื่อง ในด้านการส่งเสริมให้ได้ใช้น้ำบาดาล แต่ก็มีอีกหลายแห่งที่ชาวบ้านขุดเองในระดับตื้น โดยอาศัยภูมิปัญญาชาวบ้าน ขุดบ่อขนาดเล็กที่เรียกว่า “บ่อตอก” ความลึกไม่เกิน 8-10 เมตร และใช้เครื่องสูบน้ำแบบหอยโข่งลงไปติดตั้งเพื่อสูบน้ำขึ้นมาใช้

แต่แล้วปัญหาก็ยังไม่จบ เมื่อ “บ่อตอก” ที่ชาวบ้านขุดลงไปนั้น มีระดับน้ำลดต่ำลง อันเป็นผลมาจากการใช้น้ำมากเกินสมดุลของประชาชน ที่ทุกหลังคาเรือนนำขึ้นมาใช้ทำนาอย่างกว้างขวาง ทำให้เครื่องสูบหอยโข่งไม่สามารถสูบน้ำขึ้นมาได้ จึงต้องขุดบ่อให้ลึกลงไปมากขึ้นกว่าเดิม หรือเรียกว่า “ทรุดบ่อ” เพื่อติดตั้งเครื่องสูบหอยโข่งตามระดับน้ำที่อยู่ลึกลงไป ให้สามารถสูบน้ำกลับมาใช้อีก เพราะน้ำที่เคยสูบมาใช้ได้ ที่ระดับความลึกจากชั้นผิวดิน 8-10 เมตร นั้น แห้งหายลงไปแล้ว

ดร.อรัญญา เฟื่องสวัสดิ์ รองอธิบดีกรมทรัพยากรน้ำบาดาล รักษาราชการแทนอธิบดีกรมทรัพยากรน้ำบาดาล เปิดเผยว่า  กรมทรัพยากรน้ำบาดาลมีแผนจะ “ฟื้นคืนชีพบ่อวงร้าง-สร้างน้ำ-สร้างชีวิต-สู่จุดสมดุลน้ำใต้ดิน” พร้อมให้ชาวบ้านร่วมด้วยช่วยเติมน้ำใต้ดิน ด้วยกลไกของภาครัฐ ที่มุ่งเน้นแนวทางการเติมน้ำใต้ดินที่ถูกต้องตามหลักวิชาการ ด้วยน้ำที่ลงสู่ชั้นน้ำบาดาลระดับตื้นจะต้องผ่านการกรองและระมัดระวังการปนเปื้อนอย่างดีที่สุด ก่อนให้ประชาชนได้ใช้ สิ่งนี้จึงจำเป็นอย่างยิ่ง ที่จะต้องนำความรู้และวิทยาการจากกรมทรัพยากรน้ำบาดาล มาสร้างความรู้ความเข้าใจให้ประชาชน โดยผลที่ได้จะอยู่ทั้ง ในส่วนของธรรมชาติ ที่สามารถช่วยฟื้นคืนทรัพยากรธรรมชาติ (น้ำใต้ดิน) ไม่ให้สูญเสียความสมดุล และไม่มีปัญหาเรื่องการระเหย ทำให้ประชาชนให้มีน้ำเพื่อการอุปโภคบริโภคและเพื่อการเกษตร คลี่คลายปัญหาวิกฤติน้ำได้ระดับหนึ่ง ที่สำคัญ ยังทำให้ประชาชน “รู้ใช้-รู้เติม-รู้หมุนเวียน” และช่วยแก้ปัญหาการปนเปื้อนให้น้ำบาดาล จากบ่อที่ถูกทิ้งร้างได้อีกด้วย

ฉะนั้น จากนี้ไปเมื่อเกิดภาวะน้ำหลาก จะมีจำนวนประมาณครึ่งหนึ่งของน้ำหลากที่เกิดขึ้น จะถูกนำไปเก็บไว้ในชั้นใต้ดินระดับตื้น ตรงตามวัตถุประสงค์ เพื่อนำน้ำฝนหรือน้ำท่วมน้ำหลาก ลงไปกักเก็บในชั้นน้ำบาดาลระดับตื้น เพื่อให้เกษตรกรสามารถนำน้ำกลับขึ้นมาใช้ได้ในช่วงฤดูแล้งนับเป็นโครงการสำคัญโครงการหนึ่ง ที่ได้รับงบประมาณสนับสนุนจากกองทุนพัฒนาน้ำบาดาล ให้นำมาใช้ช่วยเหลือประชาชนในพื้นที่ทั่วประเทศ

กรมทรัพยากรน้ำบาดาล กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม “ผู้ให้น้ำ-น้ำให้ชีวิต” กับ “โครงการศึกษาทดลองเติมน้ำใต้ดินระดับตื้น”ฟื้นบ่อวงร้าง สร้างน้ำใต้ดิน”