เป็นข่าวดังไปทั่วโลกเมื่อ ประชาชนแห่งคาตาโลเนีย ถึง 90% รลงประชามติโหวต คำว่า “Yes” เพื่อแยกตัวเป็นอิสระจากสเปน

สถานการณ์ตึงเครียด และมีความวุ่นวายอย่างหนักทางการเมือง เมื่อรัฐบาลกลางสเปน ส่งกองกำลังเข้าสลายการลงประชามติ และภาพที่ปรากฏออกไปทั่วโลก็คือ การใช้กระบองทุบตีประชาชน มีการยิงปืนด้วยกระสุนยาง และการใช้แก๊สน้ำตา เพื่อสลายฝูงชน

จนเป็นเหตุให้มีผู้บาดเจ็บมากกว่า 800 คนเลยทีเดียว

เหตุการณ์บานปลายไปถึงฟุตบอลในศึกลา ลีกา สเปน คู่ระหว่าง “เจ้าบุญทุ่ม” บาร์เซโลนา ซึ่งเป็นเมืองเอกของแคว้นตาตาโลเนีย เปิดบ้านพบลาส ปัลมาส เมื่อวันที่ 1 ตุลาคม ต้องลงเตะกันโดยปิดสนามไม่มีผู้ชมบนอัฒจันทร์ หลังมีความพยายามขอยกเลิกเกมแต่ไม่เป็นผล

บาร์ซ่าพยายามเรียกร้องให้ลา ลีกา เลื่อนเกมแข่งขันนัดนี้ออกไปก่อน เนื่องจากสถานการณ์ความวุ่นวายที่เกิดขึ้น แต่บอร์บริหารของลีก กลับปฏิเสธคำร้องขอดังกล่าว พร้อมขู่ว่าถ้าไม่ลงเตะจะปรับแพ้นัดนี้ 0-3 และจะตัดแต้มอีกถึง 6 คะแนนด้วยกัน

ลงท้าย “เจ้าบุญทุ่ม” จึงตัดสินใจแข่งตามโปรแกรมเดิมต่อไป โดยปิดสนามไม่มีแฟนบอลเข้ามาชม

เรื่องของหมายเหตุแห่งชาติพันธุ์ เป็นเรื่องละเอียดอ่อน และน่าสนใจมากๆ เป็นประเด็นทุกแห่งหนมาโดยตลอดไม่เว้นทุกที่ในโลก

ที่สเปนก็เช่นกัน

นั่นคือแคว้นคาตาลันที่หลายคนรู้จัก หรือ คาตาลุนญ่า หรือกาตาลุญญ่า ในฐานะที่โลกรับรู้ว่าเป็นชนชาว “คาตาโลเนีย” ที่ต้องการจะแยกออกจาก สเปน มาอย่างยาวนาน

เป็นที่ทราบว่า ทั้งคาตาลัน และ บาสก์ ต้องการ “จะแยก” จากสเปน มานานแล้ว เนื่องจากทั้งสองแคว้นนี้มีภาษา และอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมอันเป็นแบบฉบับเฉพาะของตนเองที่ชัดเจน ทำให้ต้องการมีอิสระในการปกครองตนเองมากขึ้น จากศูนย์กลางของรัฐชาติ ที่กรุงมาดริด

ประเด็นแห่งความร้าวฉาน ความแตกแยกเกิดขึ้นมานาน แต่หนักสุดๆ ก็น่าจะเป็นช่วง 4 ปีที่ผ่านมา เมื่อโลกเริ่มไร้พรมแดน การสื่อสารเข้าถึง การระบายออก รับรู้กันง่ายแค่ปลายนิ้ว

เพราะมีนักบอล “กระทิงดุ” ทีมชาติสเปน บางคนลงแข่งขันฟุตบอลโลก 2010 แอบนำธงประจำแคว้นคาตาโลเนีย ติดไว้ด้านบนของถุงเท้า จนเป็นที่วิพากษ์วิจารณ์กันไปทั่วโลก

จากนั้นในปี 2012 ในวันชาติคาตาโลเนีย วันที่ 11 กันยายน ทั่วโลกจับตามอง การเดินขบวนเรียกร้องไปตามท้องถนนของชาวคาตาโลเนีย เกี่ยวกับการขอ…

“แยกประเทศ”

ชาเบียร์ ตริอาส นายกเทศมนตรีนครบาร์เซโลน่า ยืนยันทันทีว่า ถ้าได้รับเอกราชปกครองตัวเองและเป็นเอกเทศจากสเปน พร้อมกับใช้ฟุตบอลเป็น “หัวหอก”ในการทะลวง โดยยกว่า บาร์เซโลน่า จะไปร่วมเล่นใน ลีก เอิง ของ ฝรั่งเศส ก็ไม่เห็นแปลก

ให้หลังมาถึงเดือนพฤศจิกายน ปี 2012 ประชาชนในแคว้นคาตาโลเนียหรือชาวคาตาลัน ได้ออกมาทำการเลือกตั้งครั้งสาคัญของประวัติศาสตร์พวกเขา แม้เป็นเพียงการเลือกตั้งระดับแคว้นเพื่อเลือกผู้แทนจากพรรคการเมืองเข้าดำรงตำแหน่งในสภาของแคว้นก็ตาม

แต่ว่ากันว่า เขย่าเสาหลักอย่างสเปนได้เยอะเช่นกัน

กระทั่งธันวาคม 2013 รัฐบาลสเปน ได้ประกาศที่จะยับยั้งแผนการของพรรคการเมืองในคาตาโลเนียจัดการลงประชามติเพื่อหาฉันทานุมัติในการประกาศอิสรภาพแยกตัวจากสเปน โดยมี ประธานาธิบดีคาตาโลเนีย “อาร์ตูร์ มาส” เป็นผู้นำ ในเดือนพฤศจิกายน 2014

ปรากฏว่า ประชาชนมากกว่า 2 ล้านคนได้พร้อมใจกันลงประชามติเชิงสัญลักษณ์สนับสนุนกระบวนการแยกประเทศเมื่อวันอาทิตย์ที่ 9 พฤศจิกายน 2014

ประธานาธิบดี อาร์ตู มาส แห่งแคว้นคาตาโลเนีย กล่าวถึงผลประชามติว่าเป็น “ความสำเร็จอย่างงดงาม” เมื่อผู้ลงคะแนนส่วนใหญ่เห็นชอบให้แคว้นที่ร่ำรวยแห่งนี้แยกตัวเป็นอิสระ แม้จะไร้ผลทางกฎหมายเพราะถูกศาลรัฐธรรมนูญสเปนสั่งห้ามไว้ก่อนแล้วก็ตาม

“คาตาโลเนีย” นี่เป็นแคว้นใหญ่อันดับสองของสเปน เป็นเมืองอุตสาหกรรมผลิตสินค้าส่งออกที่สำคัญที่สุด สร้างผลผลิตทางเศรษฐกิจร้อยละ 20 ของประเทศ มีฐานะที่ร่ำรวย และถูกเรียกเก็บภาษีสูงสุดแห่งหนึ่งของประเทศ รวมถึงมีอำนาจปกครองตนเองในระดับหนึ่งอยู่แล้ว

คาตาโลเนีย คือกลุ่มเชื้อชาติที่ได้ทําการออกมาเรียกร้องอย่างเป็นประชาธิปไตยมาอย่างยาวนานถึงความต้องการในการปกครองตนเอง โดยมีวัตถุประสงค์การพัฒนาความกินดีอยู่ดี และโอกาสที่เท่าเทียมกันสําหรับประชาชนทุกคน เพื่อเสริมสร้างวัฒนธรรมและตัวตนของพวกเขาเอง

การปกครองตนเองของคาตาโลเนียได้สร้างขึ้นจากสิทธิ์ทางประวัติศาสตร์ของคนคาตาลันในสถาบันอันเก่าแก่ของพวกเขาและธรรมเนียมทางกฎหมาย รัฐสภาคาตาลันมีฐานรากตั้งแต่สมัยยุคกลาง

ที่นี่มีภาษาพูด มีวัฒนธรรม มีประวัติศาสตร์ ในอดีตเคยเป็นเอกราช ไม่ได้ขึ้นกับสเปน ต่อมาถูกรุกราน และบวกเข้ากับสเปน แต่คนที่นี่ยังคงรักษาอัตลักษณ์ของตนไว้ ซึ่งพวกเขาได้วางรากฐานการฟื้นฟูการปกครองของตัวเองมาตั้งแต่ปี 1914

หลายๆ ประเด็น ส่งผลให้คนที่นี่แตกต่างจากแคว้นอื่นของสเปน อย่างสิ้นเชิง โดยเฉพาะภาษาพูด กลายเป็นชนวนให้ชาวสเปนบางส่วนไม่พอใจชาวคาตาลัน เพราะไม่ยอมใช้ภาษาสเปน

เหตุนี่ยิ่งทำให้คนคาตาลัน รู้สึกแปลกแยกมากยิ่งขึ้นไปอีก เนื่องเพราะไม่ค่อยรู้สึกว่าเป็นอันหนึ่งอันเดียวกับประเทศแม่ของตัวเอง

อย่างไรก็ดี ประเด็นที่ถูกมองมากที่สุดก็คือ “รัฐบาลกลาง” ได้จัดการเก็บภาษีจำนวนมาก แต่งบประมาณที่ถูกส่งกลับมาพัฒนาแคว้นมีน้อยนิด แถมยังเรียกภาษีเพิ่มขึ้นอีก ส่งผลถึงการขาดความสมดุลอย่างชัดเจน

เพียงแต่โอกาสที่จะ “ไม่แยก” ก็ดูเยอะเหมือนกัน เพราะที่นี่มาจากการรวมประเทศเข้าด้วยกันแบบยุคใหม่ ศูนย์กลางจากแคว้นต่างๆ รวมกันอยู่ที่มาดริด

โลกรู้ว่านี่คือ “เอสปันญ่า” หาใช่ปกครองในเชิงแบบ นครรัฐ หรือนำรัฐต่างๆ มารวมกันอย่าง สหภาพโซเวียต และยูโกสลาเวีย ในอดีตรวมถึงสหรัฐ ในนาทีปัจจุบัน ดังนั้นองค์กรสำคัญๆต่างๆของโลกนั้นจะรับรอง จะค่อนข้างยาก ถึงยากมาก

ไม่ว่าที่สุดแล้วคาตาโลเนียจะแยกตัวออกในอนาคตหรือไม่ เหตุดังกล่าวจะส่งผลต่อเสถียรภาพของทางการเมืองและเศรษฐกิจสเปน อย่างไม่ต้องสงสัย

คอยติดตามตอนต่อไป….ก็แล้วกัน!!!

สยามพงษ์ ผลมาก