ส่อง “หลุมดิน ดักเขียด” วิถีชาวนา สุดยอดภูมิปัญญาคนอีสานเด้อ “ขุดแล้วโปะ” ล่อ “เขียดโม” ตกหลุมรอเก็บขาย ใช้ทำอาหาร “แซ่บ…อีหลี”

“ภูมิปัญญาท้องถิ่น”…

ถือเป็นความรู้นอก “ตำรา” ที่ห้องเรียนอาจไม่มีสอน หากแต่เกิดจากการสั่งสมประสบการณ์ และเรียนรู้จาก “ธรรมชาติ” ที่อยู่รอบตัว ก่อนจะนำมาสังเคราะห์ในรูปแบบ “วิถีชาวบ้าน” ก่อเกิดเป็นนวัตกรรมทางความคิด และหรือนวัตกรรมสิ่งประดิษฐ์ ที่มักจะได้ผลเกินคาดชนิดที่ใครหลายคนต้อง“อึ้ง” กับผลลัพธ์ที่ได้

ดังเช่นเรื่องราวของ “วันชนะ สาธร” หนุ่มใหญ่วัย 46 ปี จากถิ่น “เมืองช้าง-สุรินทร์”…

19 พ.ย.60 ผู้สื่อข่าวประจำ จ.สุรินทร์ ได้เดินทางไปพบกับ “วันชนะ” ที่บ้านเลขที่ 50 บ้านสว่าง หมู่ 8 ต.ยาง อ.ศีขรภูมิ จ.สุรินทร์ ซึ่งอาศัย “ภูมิปัญญาชาวบ้าน” แบบอีสานดั้งเดิมที่สุดยอดมากๆในการจับ “เขียด” ตามท้องทุ่งนาข้าวที่เก็บเกี่ยวเสร็จแล้ว

“นวัตกรรมไทบ้าน” ที่วันชนะนำมาใช้ คือ การทำ “หลุดดิน…ดักเขียด” ซึ่งใช้อุปกรณ์เพียง“เสียม” ในการขุดดินลึกพอประมาณ นำ “โคลน” มาทาที่บริเวณปากหลุม แต่ผลลัพธ์ที่ได้ช่างน่า“ทึ่ง” จริงๆ นับเป็นอาชีพเสริมหลังฤดูการทำนา สร้างรายได้จุนเจือหล่อเลี้ยงครอบครัวได้เป็นอย่างดี อีกทั้งยังได้วัตถุดิบมาประกอบอาหาร “เมนูเด็ด” เลี้ยงภายในครอบครัว และแบ่งไปขายพอมีรายได้วันละ 300 บาท

“วันชนะ” เล่าว่า ช่วงเย็นๆเขาและลูกชายจะออกมาทำ “หลุมดิน” โดยใช้เพียงเสียมขุดดินทำ“หลุม” ขนาดหลุมกว้าง 30 เซนติเมตร ลึก 80 เซนติเมตร ขุดจำนวน 6 หลุม โดย “เคล็ดลับ” อยู่ที่การเลือก “ทำเล” ขุดหลุม โดยจะเลือกตรง “มุมคันนา” แล้วเอาโคลนมา “โปะ” หรือมาลูบปากหลุมให้เรียบๆ ปล่อยทิ้งไว้ จากนั้นประมาณช่วงเวลา “ตี 5” ก็จะมาดู แล้วจะพบว่า “เขียด” จะกระโดดเข้าหลุดดินเต็มไปหมด จับไปขายแบบ สบายๆไม่ต้องลงทุน แค่ลงแรงเท่านั้น ซึ่งในแต่ละวันจะได้เขียดที่ตกหลุมดินที่ทำไว้ประมาณ 2-3 กิโลกรัม นำไปขายในหมู่บ้านในราคากิโลกรัมละ 100 บาท

“ผมเกิดมาพ่อแม่ก็พาทำหลุมดิน ดักเขียด มาตั้งแต่เป็นเด็ก ใช้เวลาขุดประมาณ 20 นาทีต่อหลุม เป็นวิถีชาวบ้านอีสานดั้งเดิม ขุด 6 หลุม ขนาดหลุมกว้าง  30 เซนติเมตร ลึก 80 เซนติเมตร วันหนึ่งจะได้เขียด 2-3 กิโลกรัม นำไปขายให้ชาวบ้านในราคาละ 100 บาท ชาวบ้านเรียกเขียดนา หรือภาษาอีสาน เรียกว่า “เขียดโม” วันชนะ กล่าว

พร้อมการันตีว่านี่คือวัตถุดิบในการประกอบอาหารที่มีรสชาติไม่ต่างจาก “กบ” แต่ตัวเล็กกว่า“พอดีคำ” เป็นเมนูเด็ดที่…

แซ่บ…อีหลี!!!