30 ธ.ค. 2560 เว็บไซต์ นสพ.The Guardian ของอังกฤษ นำเสนอรายงานพิเศษเรื่อง “2017 and the curious demise of Europe’s centre-left” (ปี 2560 กับความเสื่อมถอยอันน่าฉงนของฝ่าย “กลางค่อนซ้าย” ในยุโรป) โดยระบุว่า ปรากฏการณ์นี้ลุกลามไปทั่วทั้งทวีป ไล่ตั้งแต่กรีซ ฝรั่งเศส เนเธอร์แลนด์ เยอรมนี หรือแม้แต่ประเทศสแกนดิเนเวียอย่างสวีเดน แนวคิดการเมืองที่ค่อนไปทางซ้ายต่างอยู่ในภาวะต้องต่อสู้ดิ้นรนอย่างหนัก

รายงานข่าวนี้ระบุว่า จุดเริ่มต้นของปรากฏการณ์ดังกล่าวมาจากวิกฤติเศรษฐกิจในปี 2551 รัฐบาลชาติต่างๆ ในยุโรปออกมาตรการรัดเข็มขัดทำให้ส่งผลกระทบต่อค่าครองชีพของประชาชน อัตราการว่างงานที่เพิ่มขึ้น รวมไปถึงความเปลี่ยนแปลงต่างๆ ของยุคสมัยนี้ เช่น กระแสโลกาภิวัฒน์ เทคโนโลยีจักรกลระบบอัตโนมัติ การมาของผู้อพยพ ฯลฯ ได้บั่นทอนความนิยมของแนวคิดกลางซ้ายในสนามเลือกตั้งลง

แม้แนวคิดทางการเมืองแบบกลางซ้ายซึ่งได้ชื่อว่าเป็น “ผู้ก่อร่างสร้างประชาธิปไตยในยุโรป” ตั้งแต่ช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 (ปี2484-2488) จะยังไม่ตาย ทว่ากลับไม่สามารถเสนอแนะหนทางคลี่คลายปัญหาที่กำลังเกิดขึ้นในยุคปัจจุบัน ส่งผลให้พรรคที่ “เอียงมาทางขวา” ได้รับคะแนนเพิ่มขึ้น อาทิ ฝรั่งเศส ในปี 2555 ที่ ฟรังซัว ออล็องด์ (Francois Hollande) จากพรรคสังคมนิยม ซึ่งเป็นพรรคฝ่ายซ้ายในฝรั่งเศส ชนะการเลือกตั้งได้เป็นประธานาธิบดี

แต่แล้วอีก 5 ปีให้หลัง กระแสของคนฝรั่งเศส “ตีกลับมาทางขวา” ทั้งการได้ ปธน. จากกลุ่มการเมืองสายกลางๆ อย่าง เอ็มมานูเอล มาครง Emmanuel Macron อีกทั้งนักการเมืองแนว “ขวาจัด” อย่าง มารีน เลอ แปง (Marine Le Pen) ยังคว้าชัยชนะในเขตที่ขั้วการเมืองฝ่ายซ้ายเคยครองได้ถึง 30 เขต ซึ่งนางเลอแปงนั้นชูนโยบายทั้งการนำฝรั่งเศสออกจากสหภาพยุโรป (EU) การนำโทษประหารชีวิตกลับมาใช้ การต่อต้านผู้อพยพ ฯลฯ จนถูกนำไปเปรียบเทียบกับ โดนัลด์ ทรัมป์ (Donald Trump) ปธน. สหรัฐอเมริกา จากพรรครีพับลิกัน ที่มีท่าทีคล้ายๆ กัน

ดังที่ทราบกันดีว่า “ตัวเต็ง” เก้าอี้ ปธน. เมืองน้ำหอม ครั้งล่าสุดเมื่อปลายเดือน เม.ย.-ต้นเดือน พ.ค. 2560 คือนายมาครงกับนางเลอแปง โดยการเลือกตั้งรอบแรก นายมาครงได้คะแนนเสียงร้อยละ 24.01 ส่วนนางเลอแปงตามมาเป็นอันดับ 2 ได้คะแนนเสียงร้อยละ 21.30 ทั้งคู่ต้องไปตัดสินกันในการเลือกตั้งรอบที่ 2 ก่อนจบลงที่นายมาครง ชนะนางเลอแปงไปด้วยคะแนนเสียงร้อยละ 66.10 ต่อ 33.90  ส่วนพรรคสังคมนิยมที่ส่ง เบอนัว อามง (Benoit Hamon) ลงเป็นตัวแทนนั้นตกรอบแรก ได้คะแนนเพียงร้อยละ 6.36 อยู่ในอันดับที่ 5

ไปต่อกันที่ เนเธอร์แลนด์ ที่ในช่วงก่อนการเลือกตั้ง พรรคการเมืองขวาจัดอย่าง PVV ที่มี กีรต์ ไวลเดอร์ส (Geert Wilders) ที่มีแนวคิด “ต่อต้านศาสนาอิสลาม” รวมถึงต่อต้านผู้อพยพเข้าเมือง เรียกเสียงฮือฮาในสังคมชาวดัตช์ไม่น้อย กระทั่งเมื่อเดือน มี.ค. 2560 เมื่อมีการเลือกตั้งจริง หลายฝ่ายจึงได้โล่งอกเพราะ พรรค VVD ที่เป็นแนว “กลางค่อนขวา” เป็นผู้ชนะการเลือกตั้ง ได้คะแนนเสียงร้อยละ 21.3 เหนือพรรค PVV ที่ได้ร้อยละ 13.1 อย่างไรก็ตาม พรรคฝ่ายซ้ายอย่าง PvdA ได้คะแนนเสียงเพียงร้อยละ 5.7 เท่านั้น

 กระแสที่ตกต่ำลงของพรรคการเมืองฝ่ายซ้ายในยุโรป 

ทางด้าน เยอรมนี ดินแดนที่เคยผ่านประวัติศาสตร์อันเลวร้ายของกลุ่มการเมืองแบบขวาจัดอย่างนาซี (Nazi) ในสมัยสงครามโลกครั้งที่ 2 ซึ่งปัจจุบันอยู่ภายใต้การบริหารของ อังเกลา แมร์เคิล (Angela Merkel) จากพรรค CDU และการเลือกตั้งครั้งล่าสุด แม้นางแมร์เคิลจะยังได้นั่งบริหารประเทศต่อไปเป็นสมัยที่ 4 แต่ก็ถูกจับตามองว่ารัฐบาลเมืองไส้กรอกและเบียร์จะมีเสถียรภาพหรือไม่ เนื่องด้วยพรรค FDP ถอนตัวจากการเป็นพรรคร่วมรัฐบาล และพรรค SPD ที่เคยเป็นพันธมิตรกับพรรค CDU ก็ขอถอนตัวไม่ร่วมจัดตั้งรัฐบาลด้วยในคราวนี้

อนึ่ง..แม้กระแสสังคมของชาวเยอรมันส่วนใหญ่จะ “ไม่เอาขวาจัด” แต่ในการเลือกตั้งครั้งล่าสุดเมื่อเดือน ก.ย. 2560 พบว่าพรรคการเมืองแนวขวาจัดอย่าง AFD ได้คะแนนเลือกตั้งถึงร้อยละ 12.64 เป็นอันดับ 3 ตามหลังพรรค CDU (ที่ร่วมกับ “พรรคแฝด” อย่าง CSU) ที่ได้คะแนนเสียงร้อยละ 32.93 และพรรค SPD ที่ได้คะแนนเสียงร้อยละ 20.51 ส่วนพรรค FDP นั้นอยู่ในอันดับ 4 ได้คะแนนเสียงร้อยละ 10.75 ซึ่งก็มีนักวิชาการบางท่านมองว่า ที่พรรค AFD ได้คะแนนมากขึ้นในรอบหลายสิบปี อาจเป็นเพราะต้องการ “ประชด” นโยบายรับผู้อพยพของนางแมร์เคิล

ปิดท้ายกันที่ ออสเตรีย การเลือกตั้งเมื่อเดือน ต.ค. 2560 พรรค SPO ตัวแทนพรรคกลางค่อนซ้าย ได้คะแนนเสียงร้อยละ 26.9 ตามหลังพรรคการเมืองแนวกลางค่อนขวาอย่าง OPV ที่มีผู้นำเป็นคนหนุ่มรุ่นใหม่อย่าง เซบาสเตียน เคอรซ์ (Sebastian Kurz) ได้คะแนนเสียงร้อยละ 31.5 นอกจากนี้ยังมีพรรคขวาจัดอย่าง FPO ที่ได้คะแนนมาเป็นลำดับ 3 ร้อยละ 26 อนึ่ง..ออสเตรียเป็นประเทศเดียวในยุโรปตะวันตก ที่ให้พรรคแนวขวาจัดมาร่วมตั้งรัฐบาล

ชะตากรรมพรรคกลางค่อนซ้าย (สีแดงเข้ม) ในฝรั่งเศส เนเธอร์แลนด์ เยอรมนี และออสเตรีย

ย้อนกลับมาที่ อังกฤษ การเลือกตั้งเมื่อเดือน มิ.ย. 2560 แม้ พรรคอนุรักษ์นิยม จะยังได้รับชัยชนะ คว้าที่นั่งในสภาไป 317 ที่นั่ง แต่ที่น่าสนใจคือ พรรคแรงงาน ได้ที่นั่งเพิ่มขึ้น 232 ที่นั่ง เป็น 262 ที่นั่ง ซึ่งก่อนหน้านี้ผู้เชี่ยวชาญด้านการเมืองอังกฤษหลายคนไม่เชื่อว่าจะเป็นไปได้ โดย เจเรมี คอร์บิน (Jeremy Corbyn) ผู้นำพรรคแรงงาน บอกว่ามันคือชัยชนะแห่งความหวัง

ทว่าก็มีเสียงวิพากษ์วิจารณ์เช่นกัน ว่าพรรคแรงงานนั้น “ใช่พรรคกลางค่อนซ้ายจริงหรือ?” เพราะในช่วงที่พรรคแรงงานได้เป็นรัฐบาลช่วงปี 2540-2553 ดูจะไปทาง “ซ้ายหัวรุนแรง” (Radical , Militant Idealism) อย่างพรรค SYRIZA ของกรีซ หรือพรรค Podemos ของสเปน มากกว่าจะคล้ายกับพรรคสังคมนิยมของฝรั่งเศส หรือพรรค SPD ของเยอรมนี!!!

หมายเหตุ : บทความ “เรื่องซ้ายๆ ขวาๆ” ซึ่งเขียนโดย ดร.พิพัฒน์ เหลืองนฤมิตชัย ผู้ช่วยกรรมการผู้จัดการ บล. ภัทร จำกัด (มหาชน) บนเว็บไซต์ www.the101.world  กล่าวว่า เมื่อครั้งฝรั่งเศสเปลี่ยนแปลงการปกครองใหม่ๆ (ปี 1789-1799) ที่การเมืองยังไม่นิ่ง ในสภาที่มีประธานการประชุมนั่งตรงกลาง นักการเมืองที่สนับสนุนสถาบันกษัตริย์จะนั่งด้านขวาของประธาน ส่วนผู้ที่สนับสนุนการปฏิวัติจะนั่งทางด้านซ้าย คำว่าฝ่ายซ้ายและฝ่ายขวาจึงเริ่มขั้นนับแต่นั้น

และแม้ในเวลาต่อมา ที่นั่งฝ่ายขวาจะกลายเป็นของกลุ่มนายทุนมากขึ้นแทนที่ขุนนาง แต่ความหมายของฝ่ายขวาและฝ่ายซ้ายที่ได้แพร่หลายแพร่หลายไปทั่วโลก ก็เป็นที่เข้าใจกันแล้วว่า ฝ่ายขวาหมายถึงผู้สนับสนุนแนวคิดแบบอนุรักษ์นิยม ส่วนฝ่ายซ้ายหมายถึงผู้ที่พยายามเรียกร้องประเด็นความเท่าเทียมในสังคม อย่างไรก็ตามการจัดว่าแนวคิดแบบไหนจะเป็นซ้ายหรือขวาในประเทศใด ก็ต้องดูบริบททางการเมือง เศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม ของประเทศนั้นๆ ด้วย

เรียบเรียงจาก : https://www.theguardian.com/politics/ng-interactive/2017/dec/29/2017-and-the-curious-demise-of-europes-centre-left

ขอบคุณข้อมูลเพิ่มเติม :
https://en.wikipedia.org/wiki/French_presidential_election,_2017
https://en.wikipedia.org/wiki/Marine_Le_Pen
http://www.bbc.com/thai/international-39300551
https://en.wikipedia.org/wiki/Dutch_general_election,_2017
https://en.wikipedia.org/wiki/German_federal_election,_2017
https://www.voathai.com/a/germany-election-ro/4044430.html
https://mgronline.com/around/detail/9600000116964
https://en.wikipedia.org/wiki/Austrian_legislative_election,_2017
https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_political_parties_in_Austria
https://www.the101.world/thoughts/left-and-right/