วันที่ 15 ม.ค. ตามเวลาท้องถิ่นในกรุงวอชิงตัน ดี.ซี. ประธานาธิบดีโดนัดล์ ทรัมป์ แห่งสหรัฐ และนายหลิว เฮ่อ รองนายกรัฐมนตรี และที่ปรึกษาด้านเศรษฐกิจของผู้นำจีน ได้ร่วมกันลงนามในข้อตกลงการค้าระยะแรกระหว่างจีนกับสหรัฐแล้ว ที่ทำเนียบขาว

ประธานาธิบดีทรัมป์ กล่าวตอนหนึ่งในระหว่างการลงนามว่า “ข้อตกลงนี้เป็นเพียงขั้นแรกของการปูทางที่ถูกต้องในการย้อนกลับไปแก้ไขความผิดพลาด ที่จะช่วยเรียกคืนความยุติธรรมทางการค้าให้กับชาวอเมริกันในทุกภาคส่วน”

ด้านคณะผู้แทนจีนกล่าวว่า ข้อตกลงนี้จะช่วยให้ทั้งสองฝ่ายได้ประโยชน์ร่วมกัน พร้อมทั้งส่งเสริมความร่วมมือและความสัมพันธ์ของทั้งชาติให้แน่นแฟ้นยิ่งขึ้น โดยในการนี้นายเฮ่อ ได้อ่านจดหมายเปิดผลึกจากประธานาธิบดีสี ซึ่งมีสาระสำคัญว่า รัฐบาลปักกิ่งมีความยินดีต่อการร่วมลงนามในข้อตกลงการค้าระยะเริ่มต้น ซึ่งเป็นสัญญาณบวกว่าสหรัฐและจีนจะเดินหน้าการเจรจาเพื่อแก้ไขความขัดแย้งทางการค้าต่อไป

ข้อตกลงเฟสแรกจำนวน 86 หน้า ที่ทรัมป์กับผู้แทนฯจีนลงนามร่วมกัน เป็นผลสืบเนื่องหลังจากที่ทั้งจีนและสหรัฐใช้เวลาหารือทางการค้ากันมานานเกือบ 2 ปี ซึ่งผลักดันให้มหาอำนาจทั้งสองชาติเข้าสู่สังเวียนสงครามการค้าในลักษณะตาต่อตาฟันต่อฟัน

สำหรับรายละเอียดที่เป็นรูปธรรมในข้อตกลงการค้าเฟสแรกนี้ ประกอบด้วย

• จีนให้คำมั่นซื้อสินค้า”หลากหลายชนิด” จากสหรัฐเป็นมูลค่ารวมทั้งสิ้นสองแสนล้าน ภายในเวลา 2 ปี
• จำนวนนี้แบ่งเป็น จีนซื้อสินค้าและบริการจากสหรัฐในปี 2020 ที่มูลค่า 77,000 ล้านดอลลาร์ และเพิ่มขึ้นเป็น 123,000 ล้านดอลลาร์ในปี 2021 เพื่อให้ครบมูลค่ารวม 2 แสนล้านตามข้อตกลง
• เมื่อนำมูลค่าการส่งออกของสหรัฐในปัจจุบัน รวมเข้ากับมูลค่าสินค้าและบริการที่จีนจะซื้อจากสหรัฐตามข้อตกเฟสแรก จะส่งผลให้สหรัฐมีมูลค่าการส่งออกไปยังจีนทะยานขึ้นเป็น 263,000 ล้านดอลลาร์ ในปี 2020 และจะเพิ่มสูงขึ้นถึง 309,000 ล้านดอลลาร์ในปี 2021
• สินค้าด้านอุตสาหกรรมจากสหรัฐ มูลค่า 32,900 ล้านดอลลาร์ ใน 2020 และเพิ่ม 44,800 ล้านดอลลาร์ใน 2021
• สินค้าเกษตรสหรัฐ 12,500 ล้านดอลลาร์ ในปี 2020 และเพิ่มเป็น 19,500 ล้านดอลลาร์ ในปี 2021
• สินค้าพลังงานสหรัฐ 18,500 ล้านดอลลาร์ในปี2020 เพิ่มเป็น 33,900 ล้านดอลลาร์ในปี 2021
• สินค้าบริการ มูลค่า 12,800 ล้านดอลลาร์ในปี 2020 เพิ่มเป็น 25,100 ล้านดอลลาร์ใน 2021
• สินค้าภาคการผลิต อาทิ ผลิตภัณฑ์เหล็ก ตู้เย็น เครื่องบริภัณฑ์อุตสาหกรรม อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ ผลิตภัณฑ์ยา รถยนต์ เครื่องมือด้าน Optical instrument
• สินค้าเกษตร อาทิ เมล็ดพืชน้ำมัน ถั่วเหลือง ข้าวโพด เนื้อสัตว์ ธัญพืช ฝ้าย และอาหารทะเล
• สินค้าบริการ อาทิ บริการทางการเงิน ประกันภัย เทเลคอม ระบบคลาวด์และอุปกรณ์ทางคอมพิวเตอร์
• จีนให้คำมั่นเข้มงวดด้านทรัพย์สินทางปัญหา ส่วนสหรัฐใช้ข้อแลกเปลี่ยนทางภาษีโดยสหรัฐจะลดอัตราภาษีที่บังคับใช้กับสินค้าจีนก่อนหน้านี้ลงครึ่งหนึ่ง จาก 15% ลงมาอยู่ที่ 7.5% ต่อมูลค่าการนำเข้าสินค้าจากจีน 120,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ
• ข้อตกลงการค้าระยะแรกนี้จะมีผลบังคับใช้ภายใน 30 วันนับจากวันที่ลงนาม

จีนยังไม่ได้ยกเลิกกำแพงภาษีสินค้าเกษตรของสหรัฐ ซึ่งหมายความว่าสินค้าเกษตรของสหรัฐยังคงต้องคำนวณการส่งออก “ตามความต้องการตามตลาด” ของจีนต่อไป ซึ่งเรื่องดังกล่าวส่งผลกระทบต่อสินค้าประเภทถั่วเหลืองของสหรัฐ เนื่องจากต้องแข่งกับผู้ส่งเจ้าใหญ่รายอื่นๆอย่างบราซิล อีกทั้งเกษตรกรผู้ผลิตถั่วเหลืองในสหรัฐเตรียมถึงฤดูกาลเก็บเกี่ยวในเร็วๆนี้ บรรดาภาคการเกษตรในสหรัฐจีงเรียกร้องให้รัฐบาลวอชิงตันเร่งบรรลุการเจรจาในเฟสสองโดยเร็ว

ใครได้ใครเสีย?

สำหรับประธานาธิบดีทรัมป์ซึ่งกำลังเตรียมลงศึกเลือกตั้งในปีนี้ สามารถใช้ความสำเร็จในข้อตกลงเทรดดีลในแคมเปญหาเสียงเลือกตั้งสมัยสอง

Xu Xiaochun นักวิเคราะห์จาก Moody’s Analytics ตั้งข้อสังเกตว่า จีนดูเหมือนจะไม่ได้รับผลประโยชน์ใดๆมากนักจากข้อตกลงเฟสแรกนี้”

การเติบโตทางเศรษฐกิจในจีนได้ผลักดันให้จีนอาจต้องพึ่งพาปัจจัยการผลิตจากนอกประเทศ โดยเฉพาะความต้องการสินค้าเกษตรและพลังงานภายในประเทศจีนเพิ่มสูงขึ้น รัฐบาลปักกิ่งจึงจำเป็นต้องใช้การนำเข้าจากต่างประเทศเพื่อทดแทนความต้องการในประเทศ โดยเฉพาะการนำเข้าจากสหรัฐ

นาย Larry Kudlow ที่ปรึกษาด้านเศรษฐกิจของทำเนียบขาวเผยผ่านสื่อว่า ข้อตกลงนี้จะช่วยให้จีดีพีสหรัฐโตขึ้นอย่างน้อย 0.5% ตลอดปี 2020-2021

สังเกตได้จากในข้อตกลงข้างตนที่่ระบุว่า จีนจะซื้อสินค้าเกษตรจากสหรัฐตามความต้องการของ “สภาวะตลาด” ซึ่งไม่ได้กำหนดระยะเวลาการซื้อที่แน่นอน เพียงแต่กำหนดในเชิงมูลค่าเท่านั้น

ด้านสำนักข่าว CCTV ของทางการจีนรายงานข่าวการลงนามเทรดดีลว่า ข้อตกลงนี้จะช่วยเติมเต็มความต้องการของสินค้าประเภทนม สัตว์ปีก เนื้อวัว และเนื้อหมูแปรรูปของผู้บริโภคในจีน

ทั้งนี้ ข้อตกลงเฟสแรกเต็มไปด้วยสัญญาที่จีนจะซื้อสินค้าจากสหรัฐ ในขณะที่สหรัฐยอมลดกำแพงภาษีลงครึ่งหนึ่งเท่านั้น  ขณะที่ข้อตกลงการค้าในเฟสสองนั้น ยังคงไม่ชัดเจนว่าทั้งสองชาติจะบรรลุการเจรจาได้เมื่อใด โดยประธานาธิบดีทรัมป์ได้กล่าวในการลงนามว่า เขาอาจเตรียมเดินทางไปเยือนจีนในไม่นานนี้ อย่างไรก็ดี หลายฝ่ายคาดว่าเทรดดีลเฟสสอง อาจเกิดขึ้นไม่ทันช่วงการลงคะแนนเลือกตั้งผู้นำสหรัฐในเดือนพฤศจิกายนปีนี้แน่นอน