วันที่ 3 ส.ค. 59 – นายสมชัย ศรีสุทธิยากร กกต.ด้านกิจการบริหารงานเลือกตั้ง แถลงชี้แจงการรายงานผลคะแนนการออกเสียงประชามติร่างรัฐธรรมนูญอย่างไม่เป็นทางการในวันที่ 7 ส.ค. ว่า การรายงานผลอย่างไม่เป็นทางการยืนยันว่ามีการนับคะแนนที่หน้าหน่วยออกเสียงทุกหน่วยทั่วประเทศเช่นเดียวกับการเลือกตั้ง ส.ส. โดยเวลา 16.00 น. หลังการปิดหีบ กรรมการประจำหน่วย (กปน.) จะตรวจนับบัตรที่เหลือที่ไม่ได้ใช้ออกเสียงก่อน จากนั้นจึงจะเริ่มนับบัตรออกเสียงเห็นชอบและไม่เห็นชอบทั้ง 2 ประเด็น ซึ่งประชาชนสามารถติดตามการนับคะแนนและสามารถถ่ายภาพผลคะแนนผ่านการโพสต์เฟสบุ๊ค พร้อมขอให้ติดแฮชแทก #ผลประชามติ เพื่อนำเสนออย่างเป็นสาธารณะและทำให้เกิดความโปร่งใส อีกทั้งหากพบว่าการนับคะแนนไม่ถูกต้องสามารถคัดค้านที่หน้าหน่วยได้เลย
นายสมชัย กล่าวต่อไปว่า กปน. 1 คน ในแต่ละหน่วยจะส่งผลคะแนนไม่เป็นทางการถึงกกต.กลางผ่านแอพพลิเคชั่น Rapid Report หรือการรายงานแบบรวดเร็ว ซึ่งกปน.ที่จะส่งผลคะแนนดังกล่าวนั้นจะมีรหัสผ่านสำหรับแอพพลิเคชั่นที่จะแสดงตนว่าเป็นกปน.ของหน่วยใด โดยกปน. จะส่งตัวเลขรายงานผล 6 ตัว คือ จำนวนบัตรดี จำนวนบัตรเสีย คะแนนเห็นชอบไม่เห็นชอบร่างรัฐธรรมนูญ คะแนนเห็นชอบ ไม่เห็นชอบคำถามพ่วง โดยทั้งหมดต้องตรงกับเอกสารที่มีการเซ็นรับรองโดยกรรมการประจำหน่วย 5 คน ซึ่งคาดว่าการนับคะแนนในแต่ละหน่วยจะเสร็จสิ้นและเริ่มส่งเข้ามายังกกต.กลางได้ในเวลา 18.00 น.เป็นต้นไป แต่หากหน่วยไหนนับเสร็จก่อนก็จะสามารถส่งคะแนนมาขึ้นแสดงได้ทันที และเชื่อว่าการรายงานผลคะแนนไม่เป็นทางการจะเสร็จสิ้นได้ในเวลาไม่เกิน 21.00 น. แต่ทั้งนี้ก็ขึ้นอยู่กับสัญญาณโทรศัพท์ของแต่ละพื้นที่จะมีปัญหาด้วยหรือไม่ โดยกกต.จะพยายามรายงานผลคะแนนให้ได้ร้อยละ 95 ตามที่ตั้งเป้าไว้ แต่ก็ไม่ยืนยันเพราะอาจจะเจออุปสรรคอื่น เช่นสัญญาณมือถือ สภาพอากาศ ความพร้อมของบุคลากร ซึ่งถ้าได้ถึงร้อยละ 80 ก็ถือว่าประสบความสำเร็จในระดับหนึ่งแล้ว เนื่องจากเป็นการดำเนินการครั้งแรกของประเทศภายใต้งบประมาณที่จำกัดเพียง 2 แสนบาท
“การประมวลผลเมื่อได้รับคะแนนจากแต่ละหน่วยแล้ว ก็จะใช้เซริ์ฟเวอร์ที่สมรรถภาพสูงมั่นใจว่าจะไม่ล่ม การรายงานผลทางกกต.จัดให้มีหน้าจอโปรเจคเตอร์ขนาด 100 นิ้วจำนวน 2 จอ โดยแสดงคะแนนทั่วประเทศ คะแนนแยกเป็นรายภาค รายจังหวัด แสดงเป็นเปอร์เซ็นต์ คะแนนดิบ ซึ่งประชาชนสามารถรับชมได้ผ่านทางสถานีโทรทัศน์ช่องต่างๆ ที่มีการลิงค์สัญญาณการรายงานผลคะแนนกับกกต. รวมทั้งผ่านทางเฟสบุ๊กไลฟ์ สำหรับการรายงานผลอย่างเป็นทางการ คาดว่าจะทราบได้ภายใน 3 วัน เพราะจะต้องรอให้กปน. ส่งรายงานผลคะแนนเป็นเอกสาร พร้อมหีบบัตร บัตรออกเสียง มายังกกต.เขต และรายงานต่อมายังกกต.จังหวัด กกต.กลาง โดยจะมีการตรวจสอบความถูกต้องในทุกขั้นตอน ซึ่งเมื่อส่งมาถึงกกต.กลาง ไม่ว่าจะเป็นวันใดระหว่าง วันที่ 8-10 ส.ค. กกต.ก็ได้เตรียมพร้อมประชุมเพื่อรับรองผลอย่างเป็นทางการก่อนจะส่งให้นายกรัฐมนตรีเพื่อดำเนินการต่อไป” นายสมชัย กล่าว

นายสมชัย ยังกล่าวถึงการจัดทำหีบบัตรออกเสียงประชามติรูปใหมว่า เป็นการออกแบบจากสถาบันพลาสติกโดยใช้เม็ดพลาสติกเกรดเอ 100 เปอร์เซ็นต์ ของใหม่สุดไม่ใช่ของเก่า และดำเนินการจัดการซื้อจัดจ้าง โดยสำนักงานกกต. ไม่เกี่ยวกับกรรมการกกต. ซึ่งขณะนี้มีประชาชนเข้าใจผิดว่าหีบบัตรไม่มีฝาปิดล็อคจะทำให้มีการทุจริตได้ง่าย ถือเป็นความเข้าใจผิด เพราะนอกจากจะมีฝาปิดแล้วยังมีสายล็อคฝาปิดที่เมื่อล็อคแล้วไม่สามารถดึงออกได้ อีกทั้งยังต้องให้กรรมการประจำหน่วยเซ็นชื่อที่สายรัดจำนวน 5 คน ถ้าจะมีการทุจริตโดยมีการตัดสายรัดออก กปน. 5 คนก็ต้องรู้เห็นด้วย

เมื่อถามว่า หีบมีลักษณะโปร่งจะทำให้มีปัญหามองเห็นการกากบาทภายในบัตรออกเสียงที่พับไม่สนิท หรือไม่ นายสมชัย กล่าวว่า เมื่อบัตรอยู่ในหีบแล้วย่อมไม่รู้ว่าเป็นบัตรของใคร เพราะหลักการออกเสียงที่ให้เป็นความลับก็เพื่อไม่ให้รู้ว่าแต่ละคนออกเสียงอย่างไร และหากผู้ใช้สิทธิพับบัตรออกเสียงให้เรียบร้อยเรื่องนี้ก็ไม่มีปัญหา
นายสมชัย ยังกล่าวถึงเหตุการณ์โยนหีบบัตรแตกที่ทำให้เป็นกระแสในโซเชียลมีเดีย ว่า ตอนโยนแล้วหีบแตก รู้สึกเลยว่า หน้าแตก และคิดแล้วว่าจะต้องเป็นข่าวดัง แต่ก็คิดในแง่บวกว่า ถ้าทำให้คนรู้และตื่นตัวกับการไปออกเสียงประชามติก็เป็นสิ่งดี ขณะเดียวกันก็รู้สึกผิดว่า ของแบบนี้ไม่ควรนำมาทดลองด้วยการโยนแบบนี้ เพราะตอนใช้งานจริงก็คงไม่มีการโยนแบบนี้ ซึ่งตนก็ได้สอบถามไปยังวิศวกร ก็ได้รับคำแนะนำว่าการทดสอบไม่ควรทำโดยไม่มีฝาปิด เพราะถ้าปิดครบ จะมีการกระจายน้ำหนักของแรงกระแทก โดยฝาจะช่วยรับน้ำหนักของปากหีบทำให้หีบไม่แตก

ทั้งนี้นายสมชัย กล่าวติดตลกในตอนท้ายว่า “หีบแตก อาจจะเป็นเรื่องไสยศาสตร์แสดงว่าคนจะมาใช้สิทธิมากจนหีบแตก“.