บทเรียนออนไลน์ “การรู้เท่าทันสื่อ” (MEDLIT MOOC LAUNCH) เป็นความร่วมมือระหว่างคณะนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย วิทยาลัยนานาชาติ เพื่อศึกษาความยั่งยืน มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ และมหาวิทยาลัยเวียนนา ประเทศออสเตรีย โดยได้รับการสนับสนุนงบประมาณจากโครงการ ERASMUS+ แห่งสหภาพยุโรป

อาจารย์ ธนากร ทองประธูร

อาจารย์ ธนากร ทองประธูร หัวหน้าสาขาศูนย์ภาษาและบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ เปิดเผยว่า บทเรียนออนไลน์ “การรู้เท่าทันสื่อ” เป็นโครงการวิจัยเชิงปฏิบัติการ ซึ่งมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพการณ์ของการรู้เท่าทันสื่อของแต่ละประเทศ และร่วมกันทดลองพัฒนาบทเรียนออนไลน์แบบเปิด หรือ MOOC เพื่อส่งเสริมการรู้เท่าทันสื่อในวงกว้าง สำหรับการที่ขยายผลสู่การสร้างความเปลี่ยนแปลงในสังคม
อาจารย์ ธนากร กล่าวต่อว่า การทำวิจัยในเรื่องบทเรียนออนไลน์มีอยู่ 5 ขั้นตอน ได้แก่ 1. หาเนื้อหามาทำการวิจัยโดยการสอบถามจากผู้เชี่ยวชาญ คณาจารย์ นิสิตในเรื่อง Media literacy 2. เมื่อสอบถามเรียบร้อยแล้ว นำเนื้อหาที่ได้มาเรียบเรียงให้เป็นหัวข้อ

3. นำเนื้อหามาตรวจสอบว่าตรงกับวัตถุประสงค์หรือไม่ 4.ถ่ายทำวีดีโอ อัดเสียงและแปลภาษา และ 5. ให้นิสิตปริญญาโท และปริญญาตรีเข้ามาทำบทเรียนออนไลน์

“เมื่อผู้ทำแบบทดสอบบทเรียนออนไลน์ การรู้เท่าทันสื่อ ทางผู้เรียนจะรับรู้เรื่องต่างๆ ในหลายๆด้านไม่ว่าจะเป็น สามารถวิเคราะห์การเป็นตัวแทนของสื่อประเภทต่างๆ และวัตถุประสงค์ของสื่อทัศน์ ผู้เรียนสามารถอธิบายได้ว่า สื่อสร้างความเป็นจริงและแนวความคิดของโลกได้อย่างไร ผู้เรียนสามารถสำรวจสื่อชุมชนในประเทศไทยและเปรียบเทียบบทบาท กลไกของสื่อชุมชนในประเทศตนเองกับประเทศอื่นได้”

และผู้เรียนยังสามารถแสดงความคิดเชิงสร้างสรรค์ และความคิดอย่างมีวิจารณญาณกับข้อเท็จจริงและข้อมูลหลอกลวงเพื่อให้ได้ข้อมูลที่ถูกต้อง อีกทั้งผู้เรียนยังสามารถอธิบายถึงประเด็นปัญหาการกลั่นแกล้งบนโลกออนไลน์ และสามารถนำความที่ได้ไปประยุกต์ใช้หาวิธีป้องกันการกลั่นแกล้งบนโลกออนไลน์ที่เหมาะสม อาจารย์ ธนากร กล่าว

ดร.จิรยุทธ์ สินธุพันธุ์

ด้าน ดร.จิรยุทธ์ สินธุพันธุ์ ผู้อำนวยการศูนย์เอเชียใต้ศึกษาสถาบันเอเชียศึกษา คณะนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กล่าวถึงพฤติกรรมการรู้เท่าทันสื่อของนิสิต นักศึกษาในปัจจุบันว่า นิสิตส่วนใหญ่เขารู้เท่าทันสื่ออยู่แล้ว เนื่องจากกลุ่มเหล่านี้ใช้สื่อออนไลน์เป็นชีวิตประจำวัน เพราะว่าข้อมูลข่าวสารในโลกออนไลน์จะรวดเร็วและทันเหตุการณ์ แต่ในทางกลับกัน เด็กเหล่านี้รู้เท่าทันสื่อก็จริง แต่เขารู้ในระดับที่เรียกว่า การจับผิดสื่อ มากกว่าการเข้าใจและรู้เท่าทันจริงๆ

ดังนั้นจุฬาลงกรณ์จึงร่วมกับมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ และประเทศเพื่อนบ้านจัดทำโครงการวิจัยขึ้นมา เพื่อทดสอบว่าเด็กรู้เท่าทันสื่อจริงหรือไม่ หรือกำลังจับผิดสื่ออยู่ ซึ่งถ้าเรามองบทเรียนออนไลน์ชุดนี้ในด้านกระบวนการเรียนรู้ คิดว่านักศึกษาจะสนใจเรื่องเหล่านี้มากกว่าที่มานั่งจดในสมุด เนื่องจากเขาจะได้มีปฏิสัมพันธ์กับเรื่องเหล่านี้มากขึ้นและไม่น่าเบื่อด้วย
“ในช่วงแรกๆ ผมก็ไม่เชื่อว่าบทเรียนออนไลน์ชุดนี้จะสามารถช่วยให้นักศึกษาได้จริง แต่พอหลังจากที่ได้นำบทเรียนนี้ให้นิสิต บุคลากรต่างๆ ทดลองทำ พบว่าบทเรียนออนไลน์ตอบโจทย์กับวัยนี้เป็นอย่างมาก เพราะเขาชอบลูกเล่น มีภาพ คลิป วีดีโอ มันมีข้อมูลที่หลากหลายเปรียบเสมือนคลังสมุดที่มีให้เราค้นคว้า นี่คือจุดเริ่มต้นที่ทำให้ผมให้ความสำคัญกับเรื่องนี้” ดร.จิรยุทธ์ กล่าว

ดร.จิรยุทธ์ กล่าวต่อว่า บทเรียนออนไลน์ การรู้เท่าทันสื่อชุดนี้เป็นเพียงบททดสอบในระยะเริ่มต้น เพื่อดูว่าทำแล้วมีผลตอบกลับมาอย่างไรบ้าง ผู้คนรู้เท่าทันสื่อขึ้นบ้างหรือไม่ ซึ่งความว่าบทเรียนออนไลน์ชุดนี้จะเปิดระบบให้คนทั่วไป และนิสิต คนรุ่นใหม่เข้าไปเรียนได้ประมาณเดือนสิงหาคมที่จะถึงนี้