บทบรรณาธิการ หนังสือพิมพ์ คมชัดลึก ฉบับวันพฤหัสบดีที่ 3 ตุลาคม 2562

การขับเคลื่อนแก้ไขรัฐธรรมนูญของพรรคฝ่ายค้านที่ลงพื้นที่ไปรับฟังปัญหาจากทุกภูมิภาคเพื่อนำข้อเสนอดังกล่าวมาแก้ไขกฎหมายสูงสุดของประเทศและถือเป็นการเปิดช่องให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมด้วย ซึ่งในเวทีที่ จ.ปัตตานี มีนักวิชาการรายหนึ่งหยิบยกถึงสถานการณ์ความไม่สงบในสามจังหวัดชายแดนใต้ไปเชื่อมโยงกับปัจจัยต่างๆ ต่อสถานการณ์ทั้งการรวมศูนย์อำนาจของรัฐ การพัฒนาเศรษฐกิจแบบไม่ตอบโจทย์ในพื้นที่ และการส่งเสริมสังคมพหุวัฒนธรรมของรัฐมากกว่าที่จะพูดถึงความหลากหลาย สิทธิและความเท่าเทียม พร้อมเสนอความเห็นว่าประเทศไทยอาจจะไม่จำเป็นต้องมีรัฐเดี่ยวหรือแบบรวมศูนย์ซึ่งอาจแก้ไขมาตรา 1 ไปด้วยก็ได้ โดยไม่มีการวิเคราะห์หรือพูดถึงการทำงานของภาครัฐในการพยายามแก้ไขปัญหาพื้นที่หรือการสูญเสียของผู้บริสุทธิ์จากเหตุความไม่สงบ

บทความเรื่อง “ขบวนการก่อการร้ายในภาคใต้ของไทย” ของสถาบันพระปกเกล้า ได้ให้ข้อสังเขปว่าความรุนแรงที่เกิดขึ้นในพื้นที่ภาคใต้ของไทยที่เกิดมาเป็นเวลาหลายปีแล้วนั้น มีเหตุนานัปการมาจากศาสนา การเมือง วัฒนธรรมและประวัติศาสตร์ และปัจจัยต่างๆ ทั้งภายในและภายนอก ซึ่งมีความซับซ้อนหลายประการ อย่างไรก็ตามมีการศึกษาความรุนแรงและกล่าวได้ว่าเกือบทั้งหมดมีขบวนการก่อการร้ายเป็นผู้ก่อเหตุ ซึ่งเกิดขึ้นมาหลายทศวรรษ โดยเท่าที่มีการศึกษาค้นคว้าและสืบสวนกันมา ขบวนการก่อการร้ายในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้ของไทยมีหลากหลายกลุ่ม อุดมการณ์และการปฏิบัติการก็แตกต่างกันไป แต่เป้าหมายร่วมกันก็คือการแบ่งแยกดินแดนเป็นอิสระจากการปกครองของไทย ซึ่งข้อเขียนนี้มีมาหลายปีแล้วและสะท้อนให้เห็นถึงเป้าหมายความต้องการที่แท้จริงไว้

นายกรัฐมนตรีได้ลงพื้นที่ จ.ยะลา เมื่อวันที่ 7 สิงหาคม ที่ผ่านมา โดยเปิดศูนย์ราชการจังหวัดชายแดนใต้พร้อมพบผู้นำศาสนา นักธุรกิจ ตลอดจนเกษตรกรและประชาชนในพื้นที่รวมถึงผู้ที่ได้รับผลกระทบจากความไม่สงบด้วย ทั้งนี้นายกรัฐมนตรีกล่าวย้ำว่าความมั่นคงความปลอดภัยจะเป็นพื้นฐานในการพัฒนาและความร่วมมือของประชาชนทุกภาคส่วน ทุกศาสนาที่อยู่ในพื้นแผ่นดินไทยมาตั้งแต่เกิดจนกระทั่งตาย นี่คือแผ่นดินของเราจะแบ่งแยกไม่ได้ ไม่ว่าจะเกิดอะไรก็ตาม และเราทุกคนคือคนไทยซึ่งการลงเยือนพื้นที่ภาคใต้ของนายกรัฐมนตรีครั้งนี้ถูกจับตามองท่ามกลางข้อกังขาถึงความคืบหน้าในการเจรจาสันติสุขที่ดูเสมือนว่าจะชะงักลงไปและท่ามกลางเสียงเรียกร้องถึงการปลดล็อก “กฎหมายพิเศษ” ที่ไม่เป็นที่ยอมรับเพราะหลายกรณีที่จับกุมคุมขังจนเสียชีวิตแต่ไม่มีคำตอบที่เคลียร์ได้แต่อย่างใด

นักวิชาการเป็นผู้มีบทบาทในการสร้างและเผยแพร่ความรู้เพื่อประโยชน์ของส่วนรวมจึงต้องมีเสรีภาพในการเผยแพร่ความรู้ด้วยโดยให้เกิดการถกเถียงทางวิชาการกับความคิดเห็นหรือความรู้ชุดอื่นๆ จนเกิดการพัฒนาทางวิชาการได้เพื่อให้ทราบว่าสิ่งที่คิดหรือข้อสันนิษฐานนั้น “ถูกต้อง” หรือ “ถูกทาง” หรือไม่ ซึ่งนั่นคือบทบาทสำคัญที่ต้องเป็นกลางรับฟังรอบด้านศึกษามารอบคอบและการทำงานวิชาการจึงถูกสังคมทั่วไปและสังคมวิชาการด้วยกันตรวจสอบเสมอหากข้อเสนอใดเกื้อหนุนให้เกิดการแก้ไขปัญหาหรือการพัฒนาก็ย่อมจะได้รับการนำไปต่อยอดสร้างประโยชน์ส่วมรวม แต่หากนำเสนอแบบมีวาระเร้นไม่เป็นกลางก็ย่อมส่งผลกระทบต่อภาพลักษณ์ความน่าเชื่อถือรวมไปถึงขบวนการขับเคลื่อนที่ไปร่วมงานด้วย ซึ่งบทเรียนในอดีตก็มีนักวิชาการไม่น้อยที่กระโจนลงเลือกข้างการเมืองจนเสียผู้เสียคน