30 ม.ค. 59  เครือข่ายขบวนผู้หญิงปฏิรูปประเทศไทย (วีมูฟ) พร้อมด้วยสมาคมติดตามการพัฒนาสตรี (ตพส.) ในประเทศไทย จัดเวทีอภิปราย เรื่อง รัฐธรรมนูญ การปฏิรูปประเทศและการมีส่วนร่วมของประชาชน โดยมีประชาชนเครือข่าย และอดีตกรรมาธิการยกร่างรัฐธรรมนูญ อาทิ นางนรีวรรณ จินตกานนท์ , นายบรรเจิด สิงคะนเติ เข้าร่วมประมาณ 80 คน

                      โดยงานดังกล่าวนายมีชัย ฤชุพันธุ์ ประธานกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ (กรธ.) กล่าวปาฐกถานำ เรื่อง รัฐธรรมนูญ ยุทธศาสตร์การปฏิรูปประเทศและการมีส่วนร่วมของประชาชน ตอนหนึ่งว่า

                      มีผู้ทักท้วงว่าร่างรัฐธรรมนูญขาดบทบัญญัติที่เกี่ยวกับการจัดสรรงบประมาณที่คำนึงถึงมิติหญิงชาย ตนจะรับไปพิจารณาและปรับแก้ไขในช่วงปรับปรุงเนื้อหา แต่ไม่สามารถเขียนในทำนองที่สื่อถึงปริมาณประชากรได้ เพราะกังวลว่าอาจเกิดความผิดพลาดด้านการดำเนินนโยบาย เช่น กำหนดให้พรรคการเมืองต้องส่งผู้หญิงลงเลือกตั้งจำนวนเปอร์เซ็นต์เท่าใด แต่หากผู้หญิงไม่ผ่านการเลือกตั้งตามจำนวน อาจเกิดปัญหาได้ ดังนั้น กรธ.ได้เขียนให้คำนึงถึงความต้องการและโอกาสของผู้หญิง การปรับแก้ไขประเด็นที่เกี่ยวกับสิทธิทางเพศ จะเขียนเพื่อเห็นถึงความจำเป็นเพื่อให้เกิดความเป็นธรรม

                      นายมีชัย กล่าวด้วยว่า การทำงานของ กรธ.ในการยกร่างรัฐธรรมนูญ มองภาพรวมปัญหาของประเทศในอดีต โดยสรุปได้ 3 สาเหตุที่ต้องมุ่งปฏิรูปให้ได้ และต้องแก้ไขให้สำเร็จ คือ

                      1. ปัญหาคนขาดวินัยรุนแรง ปัจจุบันมีคนที่คิดถึงสิทธิ์ตนเองโดยไม่คำนึงถึงผลกระทบต่อบุคคลอื่น โดยแนวทางที่เขียนไว้ในร่างรัฐธรรมนูญคือปฏิรูปการศึกษา ด้วยการกำหนดเป้าหมายการศึกษาคือเป็นคนดี , มีวินัย , มีใจรักชาติ และสามารถเรียนได้จนเกิดความชำนาญตามความถนัด ซึ่งกำหนดกรอบไว้ในบทเฉพาะกาลว่าต้องปฏิรูปการศึกษาให้แล้วเสร็จภายใน 1 ปี ด้วยการบูรณาการการศึกษาให้ท้องถิ่นมีส่วนร่วม ทั้งนี้ มีผู้เล่าให้ตนฟังว่าที่เวียดนามก่อนนักเรียนจบการศึกษาภาคบังคับให้ทำการบ้านวันละ 3 ข้อ คือ ทำความดีอะไรบ้าง , กลับไปบ้านช่วยทำอะไรให้พ่อแม่ และเห็นใครทำผิดบ้าง ซึ่งมีสาระที่ซ่อนอยู่คือการสร้างคนเป็นคนดี เป็นคนกตัญญู และสร้างวินัย โดยตนนำกลับมาคิดว่าอาจเป็นวิธีที่สร้างคนและควรนำมาปรับใช้บ้าง

                      ขณะที่ประเด็นสิทธิเสรีภาพที่ กรธ.ได้ปรับรูปแบบการเขียน ให้ประชาชนมีสิทธิเสรีภาพตราบใดที่รัฐธรรมนูญกฎหมายไม่ห้าม ส่วนที่ไม่ได้เขียนไว้เหมือนรูปแบบเดิม ได้ย้ายไปอยู่ในหมวดหน้าที่ของรัฐ เพื่อกำหนดหน้าที่ให้รัฐต้องดำเนินการ ซึ่งทำให้ประชาชนได้รับสิ่งที่เคยเป็นสิทธินั้นโดยอัตโนมัติ และเมื่อรัฐไม่ทำ ประชาชนมีสิทธิ์ฟ้องร้องได้ เช่น เรื่องสิ่งแวดล้อม กำหนดให้รัฐต้องรับฟังความเห็นประชาชนและให้ประชาชนมีส่วนร่วมต่อการกระทำการใดๆ ต่อประเด็นสิ่งแวดล้อม การใช้ทรัพยากรกระทบต่อประชาชนในพื้นที่ ดังนั้น ประเด็นสิทธิและเสรีภาพต้องดูเนื้อหาร่างรัฐธรรมนูญให้รอบด้านด้วย ทั้งนี้ การใช้สิทธิและหน้าที่ของทุกคนต้องคำนึงถึงการไม่ละเมิดสิทธิและเสรีภาพของคนอื่น เพื่อให้สังคมอยู่ร่วมกันได้

                      2. การขาดความเข้มงวดของการบังคับใช้กฎหมาย โดยเหตุผลสำคัญคือ คนขาดวินัย และตำรวจมีปัญหา เพราะไม่สามารถทำงานตามภารกิจของตนเองได้ โดยทำงานตามคำสั่งของผู้มีอิทธิพลเหนือตำรวจ ส่วนหนึ่งเป็นเพราะขาดคุณธรรมของการบริหารงานโดยสิ้นเชิง การแต่งตั้งตำรวจเกิดจากการวิ่งเต้นมากกว่าความรู้ความสามารถอย่างแท้จริง ดังนั้น การบังคับใช้กฎหมายจึงหย่อนยาน คนขาดการเคารพในวินัยจึงนำไปสู่การทุจริต

                      3. ปัญหาการทุจริต โดยตนมองว่าหากปล่อยให้เกิดขึ้นต่อไป ในระยะ 10 ปี ประเทศไทยจะหมดตัว สำหรับมาตรการทุจริตที่เคยกำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2540 และรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2550 คือ มาตรการการถอดถอน แต่ที่ผ่านมาไม่เคยถอดถอนใครได้ จากการวิเคราะห์ของ กรธ.เป็นเพราะภาวะของคนไทยที่มีความเมตตา , กรุณา , มุทิตา และอุเบกขา ใครมายกมือไหว้ก็ใจอ่อน จึงถอดถอนใครไม่ได้ ดังนั้น กรธ.จึงปรับวิธีถอดถอนเป็นคุณสมบัติของผู้สมัคร ส.ส. เพื่อให้บังคับใช้เมื่อใครขัดคุณสมบัติ หรือทำผิดกฎหมายตามที่บัญญัติไว้ ให้ถือว่าพ้นจากตำแหน่ง หากมีข้อสงสัยให้ส่งเรื่องไปยังศาลรัฐธรรมนูญพิจารณา

                      นายมีชัย กล่าวด้วยว่า ปัญหาการทุจริตต้องเขียนกันไว้ในรัฐธรรมนูญให้ถูกทาง หากทำไม่สำเร็จตนคิดว่าบ้านเมืองไปไม่ได้ และคนจะทะเลาะกันไม่หยุด ดังนั้น ร่างรัฐธรรมนูญจึงกำหนดตายตัวไว้ว่าสิ่งใดที่เป็นการทุจริตและคนที่ประพฤติลักษณะทุจริตห้ามยุ่งเกี่ยวทางการเมือง รวมถึงบางเรื่องที่ไม่มีกฎหมายห้าม แต่เป็นเรื่องที่ไม่สมควรทำ เช่น รัฐมนตรีเข้าไปเล่นการพนันที่ต่างประเทศ ช่วงวันศุกร์ – อาทิตย์ ซึ่งไม่มีกฎหมายห้ามเล่นการพนันตราบใดที่การพนันได้รับอนุญาตและถูกต้องตามกฎหมาย แต่เป็นสิ่งที่ต้องพิจารณาว่าสมควรหรือไม่ เพราะหากรัฐมนตรีเสียพนันสูญเงิน 200 – 300 ล้านบาทแล้ว จะไม่รีดนาทาเร้นกับคนที่อยู่ใกล้ชิด ดังนั้น กรธ.จึงเขียนให้สร้างมาตรฐานจริยธรรม ที่ต้องกำหนดว่าพฤติกรรมใดบ้างไม่เหมาะสม พร้อมแยกให้เห็นชัดเจนว่าพฤติกรรมใดที่ละเมิดถือว่าเป็นการละเมิดจริยธรรมร้ายแรงที่ต้องพ้นจากการปฏิบัติหน้าที่ และอย่ากลับมาอีก หรือบางความผิดที่ศาลตัดสินว่ากระทำความผิด แม้จะไม่ลงโทษให้จำคุก เช่น ผิดฐานฟอกเงิน ผิดฐานเป็นเจ้ามือการพนัน ผิดฐานค้ายาเสพติด ถือว่าไม่ควร

                      “คนเขาโกรธมาว่าร่างรัฐธรรมนูญนี้โหด ผมเพิ่งอธิบายให้เขาฟังถึงเหตุผลว่าเพราะมีกรอบให้ กรธ.ทำ ข้อหนึ่งคือ ต้องมีมาตรการและกลไกป้องกันคนที่ทุจริตต่อหน้าที่ หรือทุจริตการเลือกตั้ง หรือกระทำความผิดเข้ามาเป็นฝ่ายการเมืองโดยเด็ดขาด ดังนั้น คนที่ค้าน ก็ค้าน แต่ในใจเขาไม่กล้าพูด เขาไม่รู้ว่าร่างอีกกี่หนก็จะมีเรื่องนี้ไว้ และจะมีมากขึ้น เพราะใน 4 เดือนที่ผ่านมา เราคิดได้แค่นี้ หากไปร่างใหม่เขาจะเอาสิ่งที่เราคิดไปใส่เป็นฐานและคิดต่อร่างอีก 3 หน จะมีแต่เรื่องนี้ เพราะคิดได้อีกเยอะ เขาก็คิดว่าพ้นโทษหรือพ้นเวลาไปแล้วทำไมต้องมาเอาเรื่อง ต้องไปย้อนดูคุณสมบัติผู้ใหญ่บ้าน ที่เขียนไว้ 100 ปีที่ผ่านมา กำหนดว่า ผู้ใหญ่บ้านต้องคำพิพาษาว่าทำผิดรุกป่า รุกที่ดินสาธารณะ ยาเสพติด ผิดเกี่ยวกับศุลกากร ห้ามเป็นผู้ใหญ่บ้าน ไม่ว่าจะล้างมลทินมากี่ครั้ง เพราะล้างโทษ แต่ไม่เคยล้างความคิด ใครผิดอย่างไรก็ถือว่าผิดอย่างที่เคยทำแล้วนี่คนที่จะเป็น ส.ส.ที่ออกกฎหมาย คนเป็นนายกฯ ฐานะผู้นำ คนเป็นรัฐมนตรีที่ต้องการปกครองบ้าน พ้นมา 2 ปีแล้วกลับมาอีก ก็ไม่เป็นธรรมกับผู้ใหญ่บ้าน ดังนั้น มันก็ถูกแล้วที่รัฐธรรมนูญ ฉบับชั่วคราว พ.ศ. 2557 กำหนดห้ามไม่ให้กลับมาเลย เราก็ค่อยๆ คิดว่ามีกฎหมายอะไรบ้าง เรามีเวลากระชั้นชิด ก็คิดกฎหมายได้ 3 – 4 อย่าง หากให้เวลาต่อไป หรือมีคนรุ่นใหม่มาร่าง อาจคิดได้ 10 – 20 อย่าง มีกฎหมายอีกจำนวนไม่น้อยที่จะทำในลักษณะความผิดที่เกิดขึ้น เช่น ความผิดลักษณะจิตที่มุ่งร้ายต่อประชาชน ต่อคนด้อยโอกาส เป็นต้น”

                      นายมีชัย กล่าวว่า สำหรับศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ในประเทศไทยที่ต่างชาติไม่เข้าใจ เช่น เด็กกราบไหว้พ่อแม่ที่พื้น เขามองว่าศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์บกพร่อง ดังนั้น หลายอย่างที่ประเทศอเมริกาคิด ใช้ไม่ได้กับคนไทย หากให้มาก ยุ่งมากๆ โลกทั้งโลกจะเดือดร้อน เพราะถึงเวลาจริงอเมริกันไม่ได้ดีอย่างที่คิด เช่น เมื่อโรฮิงญามาเมืองไทย เขาเรียกร้องให้รับไว้ แต่พอกลุ่มเม็กซิกันจะเข้าไปประเทศอเมริกาเอาปืนยิงไล่ไป และบอกว่ารับไม่ได้ เนื่องจากมาจำนวนมากแล้ว ดังนั้น ความต่างกันอยู่ที่ตรงไหน วิธีคิดของเขานำมาใช้มากไม่ได้

                      นายมีชัย กล่าวว่า ตนไม่กังวลต่อประเด็นที่พรรคการเมืองออกแถลงการณ์ หรือแสดงความเห็นโต้แย้ง ในทำนองที่รับไม่ได้กับร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ เพราะคนที่โจมตีนั้นเป็นเพราะความไม่ชอบ ทั้งนี้ กรธ.ต้องรอฟังเฉพาะคนที่ติติงในประเด็นที่เป็นเหตุเป็นผล ดังนั้น คนที่โจมตีต้องนำเสนอด้วยว่าเนื้อหาไม่ดีตรงจุดไหน หากบอกเพียงว่าไม่ดี ตนจะไม่รู้ว่าไม่ดีตรงจุดไหน ส่วนความเห็นของพรรคการเมืองนั้น กรธ.ได้รับฟังและพิจารณามาโดยตลอด แต่สิ่งที่เขาเขียนมานั้นมีแต่น้ำ ไม่มีเนื้อ ดูแล้วก็ไม่ได้เนื้อ เช่น บอกว่ารัฐธรรมนูญต้องเป็นประชาธิปไตย ประชาชนมีส่วนร่วม สิ่งเหล่านี้ กรธ.ได้เขียนเป็นประชาธิปไตย การมีส่วนร่วมได้เขียนไว้ด้วย ทั้งให้ประชาชนมีส่วนร่วมในพรรคการเมือง , การส่งผู้สมัครรับเลือกตั้งต้องให้สมาชิกมีส่วนร่วมไว้แล้ว ดังนั้น ขณะนี้จึงไม่ทราบว่าต้องเขียนอะไรเพิ่มเติมตรงใดอีกบ้าง

                      ผู้สื่อข่าวถามว่า เสียงท้วงติงของฝ่ายการเมืองมองว่าร่างรัฐธรรมนูญทำให้รัฐบาลไม่มีเสถียรภาพและพรรคการเมืองอ่อนแอ นายมีชัย กล่าวว่า อ่อนแอตรงไหน เพราะคะแนนได้ไปเต็มที่ ทั้งนี้ ตนขอแนะนำพรรคการเมืองด้วยว่าหากไม่ประสงค์จะให้คนนอกเข้ามายุ่งเกี่ยว ให้ไปเขียนไว้ในร่างกฎหมายว่าด้วยพรรคการเมืองที่จะปรับแก้ไข คือ ให้พรรคการเมืองสาบานว่าจะไม่เสนอคนที่ไม่เป็น ส.ส.หรือเสนอไปแล้วคนที่ไม่เป็น ส.ส.จะไม่ให้เป็นนายกฯ ดังนั้น เมื่อแก้ไขในข้อบังคับก็ไม่จำเป็นต้องเขียนไว้ในรัฐธรรมนูญ

                      เมื่อถามว่า การกำหนดกรอบการบริหารราชการของรัฐบาลเป็นส่วนที่ทำให้รัฐบาลบริหารติดขัดจนนำไปสู่ความอ่อนแอได้ ประธาน กรธ. กล่าวว่า กรอบที่ กรธ.กำหนดไว้ คือ 1. ต้องซื่อสัตย์สุจริต ไม่นำเงินหลวงเข้ากระเป๋า 2. ต้องเปิดเผยข้อมูลให้ประชาชนทราบ เว้นแต่ข้อมูลที่เป็นความลับ 3. ต้องส่งเสริมให้เกิดความเสมอภาค ไม่เลือกที่รักมักที่ชัง ดังนั้น กรอบที่กำหนดไว้จะอึดอัดตรงไหน ส่วนที่กำหนดให้รัฐมีหน้าที่ หรือกรอบทำนโยบายที่เป็นไปตามยุทธศาสตร์ชาตินั้น เป็นสิ่งที่รัฐต้องทำ เช่น ให้บริการสาธารณสุข , การศึกษา , ดูแลสิ่งแวดล้อม ทรัพยากรธรรมชาติ เป็นต้น ทั้งนี้ กรธ.ไม่ได้กำหนดวิธีปฏิบัติ ดังนั้น รัฐบาลสามารถกำหนดวิธีหรือนโยบายได้

                      “ในร่างรัฐธรรมนูญไม่จำเป็นต้องเขียนให้มีกลไก หรือกระบวนการเพื่อสร้างเสริมให้เกิดสภา หรือองค์กรใดที่เป็นการพัฒนาประชาชนหรือชุมชน เพราะประชาชนเองสามารถดำเนินการได้ตามสิทธิและเสรีภาพที่มี ทั้งนี้ เนื้อหาไม่ได้มุ่งหมายให้ประชาชนพึ่งพิงจากรัฐ โดยไม่พึ่งพิงตัวเอง ซึ่งร่างรัฐธรรมนูญได้เขียนแนวทางไว้หลายที่หลายแห่ง เรื่องของการพัฒนาใดๆ ต้องพัฒนาอย่างยั่งยืนเพื่อให้ประชาชนพึ่งตนเองได้”