ชาวบ้านโคกสำราญ อ.บ้านแฮด จ.ขอนแก่น ส่วนใหญ่มีอาชีพทำนา ปลูกอ้อย รายได้เข้าครัวเรือนเพียงปีละครั้ง เวลาที่เหลือตลอดทั้งปีแทบไม่มีเงินเข้าครัวเรือน ปี 2549 เกิดโครงการ 1 ตำบล 1 ฟาร์ม เปิดให้ชาวบ้านรวมกลุ่มปลูกผักปลอดสารพิษ แล้วขอใช้พื้นที่ว่างเปล่า 15 ไร่ ริมแหล่งน้ำแก่งละว้าโคกสำราญจากชลประทาน

นายคำพอง สไหวงาม ประธานกลุ่มผลิตผักปลอดภัยจากสารพิษตำบลโคกสำราญ เล่าว่า ช่วงแรกที่เข้ามาสภาพดินแย่มาก อย่าว่าแต่ปลูกผัก ขนาดช่วงหน้าฝนน้ำดีๆ ต้นหญ้ายังแทบไม่ขึ้น ต้องมาปรับสภาพดินกันใหม่ เอาปุ๋ย คอก สารพัดจุลินทรีย์ใส่ปรับสภาพดินไปเรื่อย ทำซ้ำๆ เกือบปี เริ่มเห็นต้นหญ้าขึ้นหนาตา เลยคิดว่าปลูกผักได้แน่ จึงเอาเมล็ดพันธุ์ผักมาหว่าน เมล็ดงอกขึ้นก็จริงแต่สูงแค่ 4-5 ซม. ใบเริ่มเหลือง โคนเน่าตาย จึงได้ปรึกษามหาวิทยาลัยขอนแก่นเข้ามาช่วยเหลือพร้อมเก็บตัวอย่างดินไปตรวจวิเคราะห์ จึงรู้ว่าดินยังมีความเปรี้ยว การปรับสภาพดินช่วงแรก ต้องทำให้ดินแห้งและเปียกสลับกันไป เพื่อให้ดินปล่อยกรดกำมะถันออกมา แล้วโรยปูนขาวบางๆ แต่ยังช่วยไม่ได้มาก ต้องซื้อหน้าดินจากที่อื่นมาถม ใช้เวลา 6 ปีเต็ม จึงสามารถปลูกพืชผักได้

“ปลูกผักขายช่วงแรกๆ เรายังไม่รู้กลไกตลาด ทุกคนคิดเหมือนกันหมด ปลูกทุกอย่างที่กิน ส่วนมากเป็นผักกวางตุ้งดอกและผักกาดเขียวน้อย ผักกาดขาวปลี ถึงเวลาเก็บขายพร้อมกัน ผักมีจำนวน มากล้นตลาด ขายไม่ได้ราคา จึงต้องจัดการวิธีปลูกใหม่ ก่อนปลูกตกลงราคากับพ่อค้ารับซื้อ ผักทั้งลอตจะรับซื้อราคาเท่ากันทั้งหมด แล้วจัดคิวให้แต่ละครอบครัว มีช่วงระยะหว่านเมล็ดพันธุ์ห่าง 5-7 วัน เพื่อให้มีผักออกต่อเนื่องทุกวัน”

แต่กระนั้น ประธานกลุ่มฯ บอกว่า ไม่วายเจอปัญหาโรคหนอนกระทู้ระบาด กัดกินผักเสียหาย ใบเป็นรู เก็บขายไม่ได้ ต้องถอนทิ้งยกแปลง เลยไปขอความช่วยเหลือจากเกษตรอำเภอ และเจ้าหน้าที่จากกรมวิชาการเกษตร เข้ามาอบรมวิธีการเพาะเลี้ยงไส้เดือนฝอยไว้กำจัดแมลงศัตรูพืช ก่อนหว่านเมล็ดพันธุ์พืช ต้องรดน้ำให้หน้าดินชุ่ม นำไส้เดือนฝอย 1 กระปุก ผสมน้ำ 10-20 ลิตร ฉีดพ่นดินช่วงแดดอ่อน เพื่อกำจัดไข่ ตัวอ่อน หนอนด้วง โดยพื้นที่ 1 ไร่ ใช้เงินลงทุนเพียง 100 บาท

หลังแก้ปัญหาดินมา 10 ปี ส่งผลให้วันนี้พื้นที่แก่งละว้าโคกสำราญสามารถปลูกผักปลอดสารพิษ สร้างรายได้ให้ชาวบ้าน 2,500-3,000 บาทต่อเดือน.