ศาสตร์เกษตรดินปุ๋ย : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือเทคโนโลยีชาวบ้าน

http://info.matichon.co.th/techno/techno.php?srctag=05034150759&srcday=2016-07-15&search=no

เทคโนโลยีการเกษตร

ธงชัย พุ่มพวง

น้ำเต้าไดโนซอ และพืชพรรณชั้นยอด บ้านสวนต้นกล้า ลำพูน ตัวอย่างการแบ่งปันและแลกเปลี่ยน

ในการติดต่อสื่อสาร การเผยแพร่ประชาสัมพันธ์ งานสื่อสารมวลชนในปัจจุบันนี้แทบจะเรียกได้ว่าการติดต่อสื่อสารในระบบอินเตอร์เน็ต หรือสื่อออนไลน์ สื่อเฟซบุ๊ก สื่อไลน์ กำลังมีบทบาทอย่างมากในสังคม จนมีการขนานนามว่า สังคมก้มหน้า เพราะความรวดเร็ว ความก้าวหน้า ทำให้ได้รับทราบหลายสิ่งหลายอย่างที่เกิดขึ้นในโลกใบนี้ได้อย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะด้านการเกษตร ได้มีการรวมตัวกันตั้งเป็นกลุ่ม เป็นชมรม เพื่อเผยแพร่แลกเปลี่ยนความรู้ด้านการเกษตร การซื้อขายเมล็ดพันธุ์พืช ปัจจัยการผลิต การติดต่อสอบถามปัญหาการเกษตรของแต่ละคน แต่ละฟาร์ม ฯลฯ

ดังเช่น บ้านสวนต้นกล้า ได้ลงภาพหรือภาษาสื่อออนไลน์ว่า โพสต์ภาพพืชแปลกใหม่ น้ำเต้าไดโนซอ ผู้เขียนได้รับการประสานงานจาก คุณพานิชย์ ยศปัญญา บรรณาธิการ นิตยสารเทคโนโลยีชาวบ้าน ว่ามีแหล่งปลูกน้ำเต้าไดโนซอ พืชแปลกใหม่ที่คนทั่วไปยังไม่รู้จัก น่าสนใจนำมาเผยแพร่อยู่ที่จังหวัดลำพูน ผู้เขียนจึงได้ติดต่อประสานงานกับแหล่งข่าวพื้นที่อยู่อำเภอทุ่งหัวช้าง จังหวัดลำพูน ระยะทางจากตัวจังหวัดลำพูน ประมาณ 120 กิโลเมตร

เมื่อเดินทางไปถึงที่บ้านเลขที่ 37/1 หมู่ที่ 11 ตำบลตะเคียนปม อำเภอทุ่งหัวช้าง จังหวัดลำพูน ได้พบกับ คุณสำอาง บุญมาก วัย 61 ปี อดีตข้าราชการกรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข และ คุณคนึงนิตย์ บุญมาก วัย 59 ปี รับราชการกรมควบคุมโรค ประจำอำเภอลี้ จังหวัดลำพูน เมื่อทั้งสองท่านได้รับทราบวัตถุประสงค์ของผู้เขียนว่า มาขอทราบข้อมูลเกี่ยวกับการปลูกน้ำเต้าไดโนซอ

คุณคนึงนิตย์ เล่าให้ฟังว่า มีพื้นที่สวนอยู่ 10 ไร่ ตั้งแต่สมัยที่รับราชการอยู่ที่อำเภอทุ่งหัวช้าง ได้ตั้งชื่อสวนนี้ว่า “บ้านสวนต้นกล้า” ระยะแรกๆ ปลูกลำไย มะขามหวาน ทั้งๆ ที่ไม่เคยมีความรู้ด้านการเกษตรมาก่อนเลย ต่อมาตนเองและสามีด้วยความที่เป็นคนที่ชอบช่วยเหลือเกษตรกร มีอะไรที่เขาเดือดร้อนจะช่วยทันทีในทุกด้าน ทั้งงานสังคม งานบุญ งานบวช เรียกว่าเป็นคนที่มีจิตอาสาเพื่อสังคม ได้เกิดแนวคิดโครงการแบ่งปันกันปลูก เพื่อช่วยเหลือเกษตรกรที่ต้องการเมล็ดพันธุ์พืชที่มีจำหน่ายในท้องตลาดราคาแพง อีกทั้งเป็นการใช้พื้นที่ในสวนให้เกิดประโยชน์ทุกตารางนิ้ว วางระบบน้ำเพื่อใช้น้ำอย่างประหยัด ได้โค่นล้มไม้ใหญ่บางส่วนออก เพื่อให้มีแสงแดดสาดส่องถึงพื้นดิน เพื่อใช้ปลูกพืชผักหลายชนิด ปลอดสารพิษ ไม่ใช้สารเคมีไว้บริโภคในครัวเรือน ส่วนที่เหลือจากการบริโภคจึงนำไปจำหน่ายที่ตลาดในท้องถิ่น พืชหลายชนิดที่เป็นพืชสมุนไพรจะนำไปจำหน่ายที่ศูนย์สมุนไพร จังหวัดลำปาง พืชผักบางส่วนจะปล่อยให้มีดอกและติดฝักแก่เต็มที่เพื่อผลิตเป็นเมล็ดพันธุ์ หลังจากนั้น จะแจกจ่ายเมล็ดพันธุ์พืชให้เพื่อนบ้านนำไปปลูก โดยมีคติประจำใจของครอบครัวว่า เมื่อเราเป็นฝ่ายให้เขาก่อน นานๆ เข้าเขาเหล่านั้นก็จะกลับมาเป็นฝ่ายให้เราบ้าง

คุณคนึงนิตย์และสามีได้ปฏิบัติเช่นนี้มาเป็นเวลา 23 ปีแล้ว พร้อมทั้งได้เปิดเว็บไซต์ “บ้านสวนต้นกล้า” จนบัดนี้ที่บ้านสวนต้นกล้ามีเมล็ดพันธุ์พืชหลากหลายชนิด มีทั้งไม้ผล พืชผัก ผักพื้นบ้านท้องถิ่น พืชสมุนไพร ไม้ดอกไม้ประดับ ที่มีมากที่สุดคงจะเป็นพืชชนิดที่แปลกๆ หาดูได้ยาก พืชบางชนิดที่มีโอกาสจะสูญพันธุ์ทางบ้านสวนต้นกล้าจะปลูกเพื่อการอนุรักษ์ พืชหลายชนิดที่มีผู้สนใจติดต่อขอมา ก็จะส่งเมล็ดพันธุ์ให้ทางไปรษณีย์นำไปปลูก

ขณะนี้ บ้านสวนต้นกล้า มีเมล็ดพันธุ์พืชผัก พืชสมุนไพร ไว้แจกจ่ายโดยไม่คิดมูลค่า เช่น น้ำเต้าไดโนซอ ชุมเห็ดเทศ ผักเสี้ยว ถั่วแปบ มะอึกลูกใหญ่ มะขามหวานฝักดาบ มะขามสีทอง มะขามพันธุ์แสงอาทิตย์ เมล็ดผักเชียงดา เพกาหรือลิ้นฟ้าพื้นเมือง บวบหอมกลม พริกเผ็ดขาว ส้มด่าง สมุนไพรชำมะเลียง ถั่วพู ถั่วแระต้น น้ำเต้าหงส์ น้ำเต้าลาย กระเจี๊ยบพื้นเมือง กระเจี๊ยบแดงยักษ์ มะเขือการ์ตูน เมล็ดสมุนไพรกระดอม ผักชีลาว มะแว้งต้น ถั่วฝักยาวลายพรางทหาร ชะเอมเถา ฟักข้าว ทานตะวัน ฝรั่งไส้แดง ค้างคาวดำ ผักตั้งหลวง ฯลฯ

บ้านสวนต้นกล้า มีสมาชิกจำนวนมากได้เห็นภาพพันธุ์ไม้แปลกใหม่หลายชนิด ได้เขียนจดหมายขอเมล็ดพันธุ์พืชต่างๆ ไปปลูก บางคนบางกลุ่มที่มีไม้แปลกใหม่ก็ส่งมาให้เป็นการแลกเปลี่ยนกัน มีสมาชิกอยู่ทั่วไปทั้งในเมืองไทยและต่างประเทศ เช่น กลุ่มรวมพลคนเกษตรพอเพียง-ศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียงบ้านโคกพะยอม สงขลา กลุ่มชุมชนคนแบ่งปัน กลุ่มคนกันเอง ไร่ชุตินธร เกษตรพอเพียง สวนลุงพัน เกษตรธรรมชาติ กลุ่มร่วมกันปลูกผักทานนะ และเกษตรกรเป็นรายบุคคล 1,000 กว่าราย มีเกษตรกรเข้าเยี่ยมชมบ้านสวนต้นกล้าแล้ว ประมาณ 2,000 กว่าคน

คุณคนึงนิตย์ เล่าต่อไปว่า สำหรับน้ำเต้าไดโนซอนั้น ได้รับเมล็ดพันธุ์มาจากต่างประเทศ เริ่มปลูกมาได้ประมาณ 2 ปี ที่ผ่านมา แต่การกระจายเมล็ดพันธุ์ยังไม่กว้างขวางมากนัก มีผู้สนใจติดต่อขอเมล็ดพันธุ์มา ประมาณ 1,000 ราย รายละ 5 เมล็ด

น้ำเต้าไดโนซอ ขณะผลอ่อนเนื้อแน่น หวาน มัน และเหนียว รับประทานอร่อยมาก ผลแก่จะเก็บไว้ทำเมล็ดพันธุ์และแสดงความแปลกใหม่ที่ไม่เหมือนน้ำเต้าทั่วไป วิธีการปลูกน้ำเต้าไดโนซอก็เหมือนกับการปลูกพืชตระกูลฟักทองทั่วไป ปลูกแบบขึ้นค้างหรือเลื้อยบนดินก็ได้ แต่ปลูกแบบเลื้อยบนดินจะดีกว่า เพราะตามข้อปล้องที่เลื้อยไปตามผิวดินจะมีรากฝอยเจาะลงในดิน ได้ผลผลิตมากกว่าและอัตราการตายน้อยกว่าปลูกแบบขึ้นค้าง แต่สีผิวที่ผลจะไม่สม่ำเสมอ ด้านที่อยู่ติดผิวดินจะซีดกว่าด้านบน ควรหาวัสดุรองผลน้ำเต้าและกลับด้านบนลงล่างเพื่อสีผิวจะได้สม่ำเสมอทั่วทั้งผล อายุการปลูก เมื่อปลูกได้ 2 เดือน จะเริ่มแตกเถาและขึ้นค้าง ประมาณ 6-8 เดือน ผลจะแก่เต็มที่

ผู้ที่สนใจต้องการเมล็ดพันธุ์พืช ขอให้ส่งซองจดหมายติดแสตมป์ จ่าหน้าซองถึงตนเอง พร้อมกับซองพลาสติกแบบซิปไปด้วย จ่าหน้าซองถึง คุณคนึงนิตย์ บุญมาก บ้านเลขที่ 37/1 บ้านศรีดงเย็น หมู่ที่ 11 ตำบลตะเคียนปม อำเภอทุ่งหัวช้าง จังหวัดลำพูน 51160 หรือ โทร. (084) 740-5486 หรือติดต่อทาง Facebook : บ้านสวนต้นกล้า สำหรับท่านที่ได้รับเมล็ดพันธุ์พืชแต่ละชนิดและนำไปปลูกแล้ว แต่ละรายจะได้ประมาณ 4-5 เมล็ด เท่านั้น ด้วยเหตุผลที่ว่าเพื่อการขยายพันธุ์และกระจายพันธุ์ ได้ผลเป็นอย่างไร กรุณาถ่ายภาพและแจ้งให้ทราบทางสื่อออนไลน์ด้วย เพื่อให้บ้านสวนต้นกล้ามีความประทับใจ ภาคภูมิใจในการแบ่งปัน ผู้รับเองก็ประสบความสำเร็จในการปลูกเพื่อการกระจายพันธุ์ไปสู่เกษตรกรรายอื่นในโอกาสต่อไป