ศุกร์วันนี้ 09.00-12.00 น. สมาคมข้าราชการส่วนท้องถิ่นแห่งประเทศไทย เชิญ ร.ต.อ.ดร.นิติภูมิ นวรัตน์ พูด “องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นควรปรับตัวอย่างไรต่อกระแสและแนวโน้มเศรษฐกิจสังคม และวัฒนธรรมของนานาประเทศ” ที่โรงแรมอีสเทิร์นแกรนด์ พาเลซ พัทยา ชลบุรี

เสาร์พรุ่งนี้ 13.00-16.30 น. ร.ต.อ.ดร.นิติภูมิ พูด “การบริหารจัดการ แบบบูรณาการของเศรษฐกิจโลก” รับใช้นักศึกษาปริญญาโท-เอก ที่ตึกบัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ จ.ขอนแก่น

รัฐบาลจีนสั่งทุ่มเทศึกษาเพื่อจะรื้อฟื้นอิทธิพลของตนตามเมืองที่เคยค้าขายในอดีตเมื่อพันสองพันปีที่แล้ว เริ่มตั้งแต่เกาหลี ญี่ปุ่น ฉางอัน หลันโจว เหลียงโจว ตุนฮวง ซินเจียง เมืองตอนใต้ ของทะเลทรายโกบี เมืองเล็กเมืองน้อยชานเทือกเขาเทียนซาน ทะเลทรายทาคลามาคัน เข้าไปเมืองต่างๆ ทางเทือกเขาปาร์มี เข้าเมืองซามาร์คันด์ ลงมาอาณาจักรอิหร่านที่เตหะรานและเข้าแบกแดดของอิรัก บางเส้นทางไปไกลถึงคอนสแตนดิโนเปิล บาง เส้นทางลงมาทะเลทรายอาหรับ บางเส้นทางเข้ามาอินเดีย ทางทะเลก็ศึกษาจากกวางโจว อ้อมลงมาทะเลจีนใต้ ผ่านช่องแคบมะละกา และไปชนที่ทะเลอาหรับ

ไม่มีใครทราบดอกครับว่าใต้สมองของผู้นำรัฐบาลจีนคิดอะไร เอกสารต่างๆที่ค้นเจอมาอยู่แล้วและที่ค้นเจอใหม่ๆ ก็มีหลายหมื่นนับแสนชิ้น จะศึกษากันอย่างไรจึงจะหมด โดยเฉพาะอย่างยิ่งตามเมืองหลักๆของเส้นทางสายไหม เช่น เมืองซามาร์คันด์ ที่ตั้งอยู่แถวหุบเขาอันสมบูรณ์และแม่น้ำเซเรฟชาน

เมืองซามาร์คันด์นี้น่าสนใจมากครับ ใครอยากรู้เรื่องเส้นทางสายไหม บินไปลงที่กรุงทาชเคนต์เมืองหลวงของอุซเบกิสถาน แล้วนั่งรถต่อไปอีก 290 กิโลเมตร ที่ปลายด้านตะวันตกของเทือกเขาอัลไตซาน ที่นี่มีอาคารในสมัยกลางในยุคที่เส้นทางสายไหมเฟื่องฟู มีอนุสาวรีย์และมัสยิดมากมายหลายแห่ง รวมทั้งหลุมฝังศพของอาร์เมียร์ ติมูร์ ผู้ซึ่งเคยปกครองจักรวรรดิอันยิ่งใหญ่ในตอนปลายของคริสต์ศตวรรษที่ 14

อีกเมืองหนึ่ง ซึ่งผมขอแนะนำให้ท่านไปเยือนหากมีโอกาสก็คือบูคารา ที่ตั้งอยู่ทางตะวันตกของอุซเบกิสถาน ทางตะวันออกของแม่น้ำอามูดาร์ยา ท่านต้องนั่งรถจากเมืองซามาร์คันด์ไปทางทิศตะวันตก 225 กิโลเมตร ที่นี่มีมัสยิดหลายแห่ง และเคยเป็นเมืองศักดิ์สิทธิ์ของศาสนาอิสลาม

สมัยก่อนตอน 139 ปีก่อนหน้านี้ ไม่มีใครเคยใช้คำว่าเส้นทางสายไหมนะครับ คนที่ใช้คนแรกก็คือบารอนเฟอร์ดินาน ฟอน ริชโทเฟน ชาวเยอรมันที่ไปทำงานสำรวจถ่านหินและท่าเรือในจีนเพียงแค่ 4 ปี ระหว่าง พ.ศ.2411–2415 กลับมาแล้วก็เขียนหนังสือ เขียนแผนที่ และก็ใช้คำว่าเส้นทางสายไหมเป็นครั้งแรก

ครอบครัวผมสัมผัสเมืองในประเทศต่างๆที่อยู่บนเส้นทางสายไหมระหว่าง พ.ศ.2534-2558 เป็นเวลาเกือบ 25 ปีครับ ที่พวกเราไปๆกลับๆกันหลายรอบ หลายประเทศ ทำให้ทราบว่าโลกรู้เรื่องในอดีต ของเมืองพวกนี้ในรูปของการบันทึกบนกระดาษ ซึ่งประดิษฐ์ได้เมื่อ 2,200 ปีที่แล้ว บันทึกบางอย่างทำอยู่บนไม้ ผ้าไหม ซึ่งส่วนใหญ่ก็ขุดได้จากหลุมฝังศพที่ฝังอยู่ใต้ทะเลทรายอันแห้งแล้ง บางส่วนได้จากวิหาร จากอาคารบ้านเรือนโบราณ

ชาวบ้านร้านถิ่นในเมืองซามาร์คันด์ บูคารา และบริเวณใกล้เคียง รวมทั้งอีกมากมายหลายหมื่น ขุดเจาะอะไรลงไปใต้ดิน บางทีก็เจอเครื่องใช้ไม้สอย เจอเป็นหีบ เจอเป็นหลุมฝังศพที่ข้างในมีเอกสารโบราณ บางหีบมีกระทั่งชื่อพ่อค้า มีแม้แต่ข้อความร้องเรียนในคดีความทางการค้า เอกสารบางชิ้นเป็นรายชื่อพ่อค้าที่ทำการค้าขายระหว่างจีนกับซ็อกเดียเมื่อพันกว่าปีที่แล้ว ซึ่งพวกซ็อกเดียเคยอาศัยอยู่แถวเมืองซามาร์คันด์มาก่อน พวกนี้พูดภาษาอิหร่าน และนับถือคำสอนของศาสนาโซโรแอสเตอร์

เอกสารของพวกซ็อกเดียนอกจากจะอยู่ในซามาร์คันด์ของอุซเบกิสถานแล้ว ก็ยังค้นเจออีกไม่น้อยในเขตปกครองตนเองซินเจียง ของจีน พวกซ็อกเดียทำการค้ากับจีนรุ่งเรืองเฟื่องฟุ้งมากระหว่าง พ.ศ.1043-1343

เห็นจีนทุ่มเทศึกษาค้นคว้าเรื่องเส้นทางสายไหมแล้ว ผมก็นึกถึงไทยครับ ว่าเราน่าจะทุ่มเทศึกษาความเป็นอยู่ของคนทางแถบนี้ในสมัยอาณาจักรทวาราวดี ศรีวิชัย อาณาจักรเงินยางเชียงแสน อาณาจักรเจนละ ฯลฯ

ผมเชื่อว่ามีหลักฐานทางโบราณคดีอะไรอีกมากตามเส้นทางโบราณในสุวรรณภูมิ ข้อมูลอย่างนี้ ผมเชื่อว่าเป็นประโยชน์แน่ โดย เฉพาะด้านการท่องเที่ยว.

คุณนิติ นวรัตน์
songlok@outlook.co.th
www.nitipoom.media
www.facebook.com/nitipoom.thailand