ข้าวเป็นพืชเศรษฐกิจที่สำคัญของประเทศ สร้างรายได้เป็นอันดับหนึ่งของโลกต่อเนื่องมาหลายปี และข้าวไม่เพียงเป็นแค่อาหาร แต่หล่อหลอมด้วยประเพณี วัฒนธรรมอยู่ในวิถีชีวิตของคนไทย พระบรมวงศานุวงศ์ทุกพระองค์ทรงห่วงใยเกษตรกรจึงทรงงานด้านข้าวมาอย่างต่อเนื่อง และเพื่อให้การขับเคลื่อนงานด้านข้าวของประเทศมีความเป็นเอกภาพและรูปธรรม กรมการข้าวจึงสถาปนาในยุคที่ 2 เป็นหน่วยงานภายใต้สังกัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ขึ้นเมื่อวันที่ 16 มีนาคม 2549 โดยสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ เสด็จพระราชดำเนินทรงประกอบพิธีวางศิลาฤกษ์อาคารทำการกรมการข้าว เพื่อให้เป็นหน่วยงานหลักที่พัฒนางานด้านข้าวของประเทศ ด้วยวิสัยทัศน์ “เป็นองค์กรชั้นนำในการวิจัยพัฒนาข้าว เสริมสร้างประสิทธิภาพการผลิต ให้บริการที่เป็นเลิศ และสร้างความเข้มแข็งให้แก่ชาวนาอย่างยั่งยืน”

นายอนันต์ สุวรรณรัตน์ อธิบดีกรมการข้าว กล่าวว่า 10 ปีที่ผ่านมากรมการข้าวให้การดูแลชาวนากว่า 3.7 ล้านครอบครัวซึ่งเป็นเกษตรกรส่วนใหญ่ของประเทศ และให้ความสำคัญต่อผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในด้านข้าว ตั้งแต่ต้นน้ำ-ปลายน้ำ เช่น ชาวนาผู้ผลิตและจำหน่ายเมล็ดพันธุ์ โรงสีข้าว ผู้ประกอบการธุรกิจแปรรูปข้าวผู้ส่งออกข้าว หน่วยงานภาครัฐ-เอกชนที่เกี่ยวข้องในด้านข้าว รวมถึงองค์กรความร่วมมือระหว่างประเทศ โดยดำเนินภารกิจครอบคลุมตั้งแต่การสนับสนุนการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตและคุณภาพผลผลิตข้าว พัฒนาศักยภาพชาวนาและองค์กรชาวนาให้เข้มแข็ง พัฒนาโครงสร้างพื้นฐานการผลิตข้าวและเครื่องจักรกลการเกษตร ส่งเสริมการเพิ่มมูลค่าข้าว ผลิตภัณฑ์แปรรูป และผลพลอยได้จากข้าว ตลอดจนการวิจัยและพัฒนารูปแบบการบูรณาการด้านการผลิต แปรรูป และบรรจุภัณฑ์ข้าว

สอดคล้องกับแนวนโยบายของ พลเอกฉัตรชัย สาริกัลยะ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ในฐานะที่กำกับดูแลกรมการข้าว โดยมีความมุ่งหวังให้ชาวนามีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น และมีรายได้ที่มั่นคง ส่งเสริมการใช้จุดแข็งเพื่อสร้างโอกาส คือ การต่อยอดการปลูกข้าวคุณภาพดี หรือข้าวที่ผ่านมาตรฐานสากล พร้อมทั้งได้รับการช่วยเหลือในจุดอ่อนและป้องกันความเสี่ยงแข่งขันกับตลาดโลก และรับมือกับสภาพอากาศที่เปลี่ยนแปลงไปได้

ดังนั้น กรมการข้าวจึงได้ดำเนินการที่สำคัญเพื่อเน้นการลดต้นทุนการผลิตข้าวและเพิ่มโอกาสการแข่งขัน อาทิ โครงการผลิตและกระจายเมล็ดพันธุ์ข้าวพันธุ์ดีซึ่งเป็นปัจจัยพื้นฐานที่สำคัญของการผลิตข้าวคุณภาพดี โครงการปรับปรุงประสิทธิภาพการผลิตและคุณภาพผลผลิตโดยส่งเสริมให้ชาวนารวมกลุ่มบริหารจัดการผลผลิตและตลาด หรือนาแปลงใหญ่ โครงการส่งเสริมการผลิตข้าวด้วยรูปแบบการจัดการน้ำแบบเปียกสลับแห้งเพื่อใช้น้ำอย่างมีประสิทธิภาพ โครงการส่งเสริมการผลิตข้าวตลาดเฉพาะ (Nich Market) ในกลุ่มข้าวสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (ข้าว GI) กลุ่มข้าวโภชนาการสูง กลุ่มข้าวอินทรีย์ และกลุ่มการผลิตข้าวตามมาตรฐาน GAP เป็นต้น ควบคู่กับการเพิ่มช่องทางการจำหน่ายข้าวไทยจากผู้ผลิตสู่ผู้บริโภคโดยตรง โดยร่วมมือกับสำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SMEs) นำเครือข่ายชาวนาและผู้ประกอบการร่วมประชาสัมพันธ์และทดสอบตลาดข้าวในสาธารณรัฐประชาชนจีน ตอกย้ำความเชื่อมั่นคุณภาพข้าวไทย และนำไปสู่การเปิดตลาดข้าวไทยผ่านระบบอีคอมเมิร์ซในที่สุด

อธิบดีกรมการข้าว กล่าวต่อว่า ในโอกาสนี้ กรมการข้าวจึงจัดงานวันสถาปนากรมการข้าว เนื่องในโอกาสครบรอบ 10 ปี ระหว่างวันที่ 15-17 มีนาคม 2559โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเทิดพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ตลอดจนพระบรมวงศานุวงศ์ รำลึกถึงวันสถาปนากรมการข้าว และเป็นการสร้างขวัญกำลังใจให้บุคลากร

โดยในวันที่ 15 มีนาคม มีการจัดสัมมนานำเสนอผลงานวิจัยกลุ่มเรื่องข้าว เพื่อความร่วมมือเชิงบูรณาการในการนำผลงานวิจัยไปสู่การใช้ประโยชน์ ซึ่งเป็นผลงานการวิจัยของกรมการข้าว ร่วมกับสำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร (องค์การมหาชน) เครือข่ายองค์กรบริหารงานวิจัยแห่งชาติ และสำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติที่ให้ทุนสนับสนุน ณ โรงแรมรามาการ์เด้นส์ กรุงเทพฯ โดยมีนายธีรภัทร ประยูรสิทธิ ปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เป็นประธานกล่าวเปิดการสัมมนา

ส่วนกิจกรรมวันที่ 16 มีนาคม 2559 ประกอบด้วยพิธีทางศาสนา พิธีแสดงความยินดี พิธีมอบโล่รางวัล “คนดี ศรีข้าว” และการจัดนิทรรศการเฉลิมพระเกียรติภายใต้แนวคิด “ใต้ร่มพระบารมี 10 ปี กรมการข้าว” และวันที่ 17 มีนาคม 2559 มีการจัดสัมมนา 1 ทศวรรษ กรมการข้าว ก้าวใหม่การบริหารจัดการสินค้าข้าวไทยแบบครบวงจร ณ โรงแรมรามาการ์เด้นส์ กรุงเทพฯ ขณะเดียวกันได้ร่วมกับมูลนิธิข้าวไทยในพระบรมราชูปถัมภ์ เสวนาเรื่อง “ปัญหาความหอมของข้าวหอมมะลิไทยในตลาดข้าว AEC และแนวทางการแก้ไข” ณ กรมการข้าว เพื่อร่วมวิเคราะห์การผลิตและการตลาด เปิดโอกาสของข้าวหอมมะลิไทยให้มีความแข็งแกร่งในตลาดอาเซียน สร้างความเข้มแข็งให้กับชาวนาในการผลิตข้าวหอมมะลิคุณภาพ