ในสัปดาห์นี้ เราคุยกันถึงตอนสุดท้าย เรื่องการทำหมันสุนัขเพศผู้ครับ

ถึงแม้ว่าอัตราการเกิดปัญหาแทรกซ้อนจะไม่แตกต่างกันทั้ง2 กลุ่ม แต่มีรายงานว่าปัญหาในกลุ่มที่ได้รับการฉีด zinc gluconateพบอาการรุนแรงมากกว่ากลุ่มที่ได้รับการผ่าตัด สุนัขที่แผลแตกหลังการผ่าตัดได้รับการทำแผล (wound debridement) และเย็บซ่อม ส่วนสุนัขที่ได้รับยาหมันฉีดเข้าอัณฑะจะมีการติดเชื้อและต้องรักษาด้วยการให้ยาฆ่าเชื้อ (antimicrobial treatment) อย่างต่อเนื่องร่วมกับการผ่าตัดเอาอัณฑะออกทั้งสองข้างและเย็บตกแต่งแผล

จากข้อมูลดังกล่าวผู้ศึกษาได้เสนอแนะว่า จากข้อดีของการฉีดยาหมันเข้าอัณฑะในแง่ของการยอมรับจากเจ้าของสัตว์ ทำได้ง่าย รวดเร็ว ไม่จำเป็นต้องวางยาสลบ ทำให้ zinc gluconateน่าจะเป็นอีก “ทางเลือก” ของการทำหมันในสุนัขที่มีจำนวนมากๆ(large-scale control population) หรือในพื้นที่ห่างไกล เนื่องจากการผ่าตัดทำหมันเป็นไปได้ยากหรือขาดหมอและทีมงานที่มีประสบการณ์ในการผ่าตัดทำหมัน  การฉีดยาหมันจึงไม่ใช่วิธีที่จะมา “ทดแทน” การผ่าตัดทำหมัน (castration) แต่การนำไปใช้ยังคงต้องมีการศึกษาถึงปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เกิดปัญหาแทรกซ้อนดังกล่าว เพื่อที่จะนำไปเป็นแนวทางในการลดและการป้องกันผลข้างเคียงต่อไป

6.การฉีดนั้น สุนัขจะเจ็บปวดหรือไม่

ความเจ็บปวดจากการฉีดยาเข้าอัณฑะเป็นเรื่องที่มีการพูดถึงอย่างมาก นอกจากผลการศึกษาที่แสดงให้เห็นถึงผลดีของประสิทธิภาพของ zinc gluconate ต่อการคุมกำเนิดแล้ว ด้านสวัสดิภาพสัตว์หรือ animal welfare ก็เป็นอีกเรื่องที่ต้องคำนึงถึงเช่นกัน

ความเจ็บปวดอาจแบ่งได้เป็น 2 ระยะ คือ ขณะฉีดยาและหลังฉีดยา จากลักษณะทางกายวิภาคพบว่าเส้นประสาทที่รับรู้ความรู้สึกเจ็บปวดมาเลี้ยงเฉพาะที่หนังและแคปซูลที่หุ้มอัณฑะ ไม่พบในเนื้ออัณฑะ รายงานส่วนมากที่มีการฉีดยาหมันชนิดต่างๆ เช่น zincgluconate หรือ calcium chloride เข้าอัณฑะจึงพบว่าสุนัขจำนวนน้อยที่มีอาการเจ็บขณะทำการฉีด หากฉีดยาเข้าไปในปริมาณไม่มากนอกจากนี้ขนาดของเข็มที่ฉีดก็ควรเป็นเข็มขนาดเล็ก สำหรับอาการเจ็บปวดภายหลังการฉีดจะเป็นผลมาจากอาการอักเสบบวมขยายขนาดใหญ่ขึ้นของอัณฑะและหนังหุ้มอัณฑะ ซึ่งพบได้ภายใน 24 ชั่วโมงหลังฉีด และอาจนานถึง 7-15 วันหลังฉีด

อาการข้างเคียงอื่นๆ ที่อาจพบได้มีทั้งชนิดเฉพาะที่และทั่วร่างกายเช่นแผลหลุมที่อัณฑะ ผิวหนังอักเสบบริเวณถุงอัณฑะ หนังหุ้มอวัยะเพศบวม อาเจียน ท้องเสีย เบื่ออาหาร ไม่มีแรง รวมถึงเม็ดเลือดขาวในกระแสเลือดเพิ่มสูงขึ้นได้

อย่างไรก็ตาม ความเจ็บปวดจากการฉีดยาหมันเข้าอัณฑะนอกจากจะเกี่ยวข้องกับวิธีการฉีดแล้ว ชนิดยาที่ใช้และสื่อที่ผสมก็มีผลเช่นกัน ก่อนการฉีดควรมีการแนะนำเจ้าของสัตว์ถึงผลข้างเคียงที่อาจพบและดูแลเฝ้าสังเกตอาการหลังฉีดติดต่อกันอย่างน้อย 1-2 สัปดาห์ เนื่องจากการฉีดยาหมันเข้าอัณฑะแม้จะดูเหมือนง่ายและรวดเร็วแต่ก็ไม่เหมือนการฉีดวัคซีนอย่างที่ประชาชนทั่วไปเข้าใจ

ในอนาคตหากมีความจำเป็นที่สัตว์จะต้องได้รับการทำหมันโดยวิธีนี้ ควรมีการพัฒนาต่อไปเพื่อเลือกตัวยาและสื่อที่มีผลข้างเคียงน้อยที่สุด และการนำไปฉีดเพื่อคุมกำเนิดสุนัขจรจัดจำเป็นต้องมีมาตรการเก็บสัตว์เพื่อเฝ้าดูอาการ หากเกิดการอักเสบอย่างรุนแรงและแผลติดเชื้อ สัตว์อาจะเสียชีวิตได้ นอกจากนี้ต้องทำการระบุตัวสัตว์ (identification) ที่ได้รับการฉีดควบคู่กันไป เนื่องจากสุนัขยังคงมีอัณฑะอยู่ (แม้ขนาดจะฝ่อเล็กลงไป) จึงมีโอกาสที่สุนัขจรจัดเหล่านี้จะได้รับการผ่าตัดทำหมันหรือถูกฉีดยาซ้ำอีกโดยไม่ทราบประวัติมาก่อนครับ