วันจันทร์ ที่ 18 กรกฎาคม พ.ศ. 2559, 06.00 น.

การเพาะปลูกพืชเศรษฐกิจโดยทั่วไปมุ่งเน้นการให้ได้ผลผลิตสูง ซึ่งย่อมหมายถึงปริมาณธาตุอาหารจำนวนมากที่พืชต้องการนำไปใช้ในการสร้างผลผลิต การใช้ปุ๋ยสำหรับการเพาะปลูกพืชเศรษฐกิจจึงมักหลีกเลี่ยงการใช้ปุ๋ยเคมีไม่พ้น เนื่องจากให้ปริมาณธาตุอาหารได้มากเมื่อเทียบกับปุ๋ยชนิดอื่นในปริมาณเท่ากัน อย่างไรก็ดีการใช้ปุ๋ยเคมีให้มีประสิทธิภาพสูง ดินต้องมีปริมาณอินทรียวัตถุมากเพียงพอ การใช้ปุ๋ยอินทรีย์ร่วมกับปุ๋ยเคมี จึงเป็นการเพิ่มความอุดมสมบูรณ์ที่เหมาะสมที่สุดสำหรับพืชเศรษฐกิจทั่วไป

การใช้ปุ๋ยเคมีอย่างจำเพาะเจาะจงในระดับที่ประหยัด มีประสิทธิภาพสูงสุด ต้องมีการศึกษาปัจจัยที่เกี่ยวข้องจำนวนมาก ซึ่งปกติต้องใช้งบประมาณและเวลาในการศึกษามาก ต่อมาเมื่อมีแบบจำลองการปลูกพืชมาใช้สนับสนุนการวิจัย ทำให้สามารถจำลองสภาพแวดล้อมที่เหมือนสภาพจริง และให้ผลสอดคล้องกับการทดสอบทดลองในแปลงมากขึ้น ผลการศึกษาการจัดการธาตุอาหารพืชตามปัจจัยแวดล้อมจำเพาะ เรียกว่า การจัดการธาตุอาหารเฉพาะพื้นที่หรือที่รู้จักกันในชื่อ “ปุ๋ยสั่งตัด”

หากลดระดับความเข้มข้นของปัจจัยแวดล้อมที่ใช้ในการประเมินปริมาณธาตุอาหารที่พืชต้องการลง เหลือเพียงค่าวิเคราะห์ดินกับชนิดของพืชปลูก เรียกว่า “การใช้ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดิน” ซึ่งมีความแปรปรวนมากกว่า เพราะการประเมินการสูญเสียธาตุอาหารในดินจากปัจจัยแวดล้อมถูกกำหนดเป็นค่าเฉลี่ยกลาง ไม่จำเพาะต่อชนิดดินและสภาพแวดล้อมอื่นๆ

อย่างไรก็ดี การนำคำแนะนำการจัดการธาตุอาหารเฉพาะพื้นที่ และการใช้ปุ๋ยตามค่าวิเคราะห์ดินไปใช้ในทางปฏิบัติจำเป็นต้องมีการวิเคราะห์ดินและต้องมีการแปลงผลที่จำเพาะกับชนิดพืช ต้องมีฐานข้อมูลสำหรับผู้ให้หรือผู้รับคำแนะนำในการตรวจหาคำแนะนำที่ตรงกับผลวิเคราะห์ดินและพืช ฐานข้อมูลนี้สามารถจัดทำเป็นเอกสารคำแนะนำได้ แต่เพื่อให้สะดวกต่อการสืบค้นและคัดกรองข้อมูล ควรใช้เป็นระบบสารสนเทศจึงเหมาะสมกว่า ซึ่งปัจจุบันมีการจัดทำไว้แล้วในชื่อ “โปรแกรมปุ๋ยรายแปลง”