ศาสตร์เกษตรดินปุ๋ย : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

http://www.naewna.com/local/242551

วันอังคาร ที่ 1 พฤศจิกายน พ.ศ. 2559, 06.00 น.

คำถาม ระบบเกษตรแบบผสมผสาน มีลักษณะอย่างไรบ้างครับ และมีความสำคัญอย่างไรบ้างครับ

สายหยุด สุวัณโณ

อ.พบพระ จ.ตาก

คำตอบ ระบบเกษตรแบบผสมผสาน แบบดั้งเดิม เป็นประเภทที่มีการผลิต เพื่อกิน เพื่อใช้เป็นหลักในครัวเรือน หรือชุมชน เช่น การ
ปลูกพืช เลี้ยงสัตว์ เลี้ยงปลา เพียงเพื่อประโยชน์สำหรับใช้ หรือบริโภคในครัวเรือนเท่านั้น แบบกึ่งการค้า เป็นประเภทที่เกษตรกรผลิตสินค้าการเกษตรชนิดเดียว อาจจะเป็นข้าว หรือพืชไร่ ก็ตาม โดยผลิตเพื่อเป็นอาหารและเป็นรายได้หลัก และแบบเชิงการค้า เป็นประเภทที่เหมาะสม
กับเกษตรกรก้าวหน้า ซึ่งมีประสบการณ์และความสามารถในการผลิตเป็นแบบการค้า เช่น สามารถผลิตพืช และมีตลาดรองรับที่แน่นอน

หลักการสำคัญของการทำเกษตรแบบผสมผสาน พอสรุปเบื้องต้นได้ดังนี้

-ยึดหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง มีความพอประมาณ ทำตามกำลังและศักยภาพแห่งตน เน้นการพึ่งตนเองในทุกๆ ด้าน สามารถอุ้มชูตัวเองได้ ให้มีความพอเพียงกับตัวเอง

-เกษตรกรพึ่งพาตนเองได้ โดยไม่จำเป็นต้องกู้ยืมเงินมาลงทุน เมื่อสภาวะราคาพืชผลผันแปรเกิดหนี้สิน เกษตรกรสามารถนำเอาปัจจัยการผลิตอื่นๆ ที่มีอยู่ในท้องถิ่นมาใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุด โดยไม่เสียค่าใช้จ่ายซื้อมา เมื่อลดรายจ่าย เพิ่มรายได้ เกษตรกรก็สามารถอยู่ได้ด้วยตัวเอง โดยมีปัจจัยพื้นฐานสำหรับดำรงชีพที่ผลิตได้เอง นำไปสู่ความยั่งยืน

-เพิ่มผลผลิตหลายชนิดในพื้นที่เดียวกัน ช่วยเพิ่มผลผลิตต่อหน่วยการผลิต ในการใช้ที่ดิน การใช้แรงงาน และการใช้ทุน สามารถเพิ่มผลผลิต โดยมีการจัดการเรื่องทุน ที่ดินและแรงงานอย่างมีประสิทธิภาพ ก่อให้เกิดผลผลิตต่อหน่วยการผลิตสูง เช่น การเลี้ยงปลาในนาข้าว ทำให้ได้ทั้งพืชผลผลิตข้าว และปลา ในพื้นที่เดียวกัน

-เกษตรแบบผสมผสานลดความเสี่ยงในการผลิต ในด้านการผลิตที่อาจเสียหาย หรือความไม่แน่นอน และเสียเปรียบเรื่องราคา ตลอดจนไม่แน่นอนของดินฟ้าอากาศ

-เกษตรกรมีงานทำตลอดปี มีการใช้แรงงานต่อเนื่องตลอดทั้งปี ในระบบเกษตรแบบผสมผสาน จะช่วยแก้ปัญหาการเคลื่อนย้ายถิ่นฐานเข้ามาขายแรงงานในเมือง จะช่วยแก้ปัญหาการอพยพแรงงานจากชนบทเข้าสู่เมือง ตัดปัญหาการขายแรงงาน

-ปรับปรุงคุณภาพทางโภชนาการ และคุณภาพของประชากรในท้องถิ่นให้ดีขึ้น เพราะมีอาหารครบตามต้องการทุกหมู่ ที่ได้จากผลผลิตในไร่นา

-รักษาสถานะของมาตรฐานการครองชีพ โดยการพึ่งพาตนเอง เพื่อสามารถยังชีพอยู่ได้โดยไม่ต้องพึ่งพาการกู้ยืมเงิน หรือซื้อปัจจัยในการดำรงชีพด้วยเงินสดราคาแพง

-ลดการใช้พลังงานในการเกษตรลงปัจจัยการใช้พลังงานสามารถจัดหาได้จากผลพลอยได้จากผลผลิตในไร่นา เช่น ก๊าซชีวภาพ ปุ๋ยอินทรีย์ที่เกิดจากพืช ปุ๋ยหมักที่เกิดจากพืช ไม้ใช้สอยที่เกิดจากไม้โตเร็วต่างๆ และแรงงานจากสัตว์เลี้ยง วัว ควาย จึงช่วยเพิ่มประสิทธิภาพของการใช้พลังงานให้สูงขึ้น ไม่มีเศษเหลือ แม้แต่มูลสัตว์ ก็สามารถนำมาใช้ผลิตพลังงาน และปุ๋ยได้ เพราะสามารถหาได้จากผลพลอยได้ จากการผลิตในไร่นามาทดแทน

-สภาพแวดล้อมสมบูรณ์ ช่วยปรับปรุงสภาพแวดล้อมที่เสื่อมโทรม ให้กลับคืนสู่สภาพที่อุดมสมบูรณ์ได้ เพราะการปลูกไม้ยืนต้น ไม่ว่าจะเป็นไม้ผล หรือไม้ใช้สอยในระบบเกษตรแบบผสมผสาน จะช่วยให้เกิดความร่มเย็น มูลสัตว์จะเป็นปุ๋ยแก่พืช เศษพืชเป็นอาหารสัตว์ และทำปุ๋ยอินทรีย์เป็นการปรับปรุงสภาพแวดล้อมในระดับไร่นาให้ดีขึ้นมีสภาพเกื้อกูลกันและกันอย่างยั่งยืน ทั้งยังช่วยปรับปรุงสภาพแวดล้อมที่เสื่อมโทรม ให้กลับคืนสู่สภาพอุดมสมบูรณ์

-ช่วยรักษาสภาพทางนิเวศ การทำเกษตรแบบผสมผสาน เป็นการเพิ่มพูนความอุดมสมบูรณ์ให้กับคน รักษาความสมดุลให้กับสภาพแวดล้อม ซึ่งความสมดุลจะเกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ เช่น ก๊าซไนโตรเจนในธรรมชาติ จะถูกเปลี่ยนเป็นอินทรียวัตถุ โดยจุลินทรีย์ที่อาศัยอยู่ในรากพืชตระกูลถั่วและสาหร่ายสีเขียวแกมน้ำเงิน จนทำให้ไนโตรเจนที่อยู่ในรูปที่พืช จะสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้ ส่วนธาตุอาหาร
อื่นๆ พืชสามารถสะสมพลังงานแสงแดดในรูปของเนื้อไม้ อาหาร และโปรตีน เศษซากพืชที่ร่วงหล่นบนพื้นดินจะเน่ากลายเป็นอาหารพืช

ระบบเกษตรแบบผสมผสาน ช่วยสร้างเสถียรภาพ และความยั่งยืน ทั้งทางเศรษฐกิจ และทางสภาพแวดล้อมให้เกิดขึ้นในไร่นา และครอบครัวของเกษตรกร นำไปสู่เสถียรภาพและความยั่งยืนในชุมชน นำไปสู่การพัฒนาประเทศที่ยั่งยืน

นาย รัตวิ