การฝังเข็ม ถือเป็นแพทย์ทางเลือกที่ใช้กันอย่างแพร่หลายในคน แต่สำหรับการฝังเข็มในสัตว์นั้น ยังถือเป็นเรื่องที่ค่อนข้างใหม่ ผู้เลี้ยงสัตว์หลายท่านอาจจะรู้สึกแปลกๆ และฟังไม่คุ้นหูกันเท่าไหร่ครับ

ในปัจจุบัน โรงพยาบาลสัตว์เล็ก คณะสัตวแพทยศาสตร์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยได้เปิดให้บริการ “คลินิกฝังเข็ม” หลายปีแล้ว  มีสัตว์ป่วยเข้ารับการรักษาด้วยการฝังเข็มเป็นจำนวนมาก ซึ่งผลการรักษาเป็นที่น่าพอใจ ซึ่งอาจถือได้ว่า “การฝังเข็มในสัตว์” นั้นเป็น “สัตวแพทย์ทางเลือก” อีกทางหนึ่งครับ

สัตว์ที่มารับการรักษาที่ “คลินิกฝังเข็ม” นั้น ส่วนใหญ่เป็นโรคทางระบบประสาทได้แก่ ภาวะอัมพฤกษ์ และอัมพาตซึ่งโรคนี้มักเกิดจากความผิดปกติที่กระดูกสันหลัง เช่นภาวะกระดูกงอก (spondylosis / spur formation), หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท (Intervertebral disk disease / IVDD) เป็นต้น

ความผิดปกติที่กล่าวมาแล้วนั้น  จะมีผลต่อระบบประสาท ซึ่งทำให้กระแสประสาทที่ส่งออกมาจากสมอง ผ่านไปยังประสาทไขสันหลัง เพื่อไปยังส่วนท้ายของลำตัวนั้นผ่านไปได้ไม่สมบูรณ์ หรืออาจผ่านไปไม่ได้เลย จึงทำให้สัตว์ขยับขาหลังได้ไม่สะดวก เดินผิดปกติ จนถึงไม่สามารถขยับเขยื้อนได้เลยนอกจากนี้ มักจะพบปัญหาเรื่องการไม่สามารถควบคุมการขับถ่ายปัสสาวะและอุจจาระได้ดังปกติด้วย

โดยจะพบว่า ความผิดปกติส่วนใหญ่ มักจะเกิดขึ้นที่บริเวณช่วงอกไปจนถึงช่วงเอว(thoracolumbar IVDD) ทำให้สัตว์ที่มีความผิดปกตินี้ ไม่สามารถใช้ขาหลังได้อย่างเต็มที่ จนถึงใช้ไม่ได้เลย ซึ่งความผิดปกตินี้ สามารถแบ่งเป็นระดับหรือเกรดต่างๆ ได้ดังนี้ครับ

เกรด 1 Pain Only สุนัขยังสามารถเดินได้ตามปกติแต่จะมีอาการของการปวด ที่สังเกตได้ คือ ขยับตัวลำบาก กระโดดลำบาก ตัวสั่น ร้องคราง กล้ามเนื้อกระตุกเป็นต้น

เกรด 2 Ambulatory paraparesis สุนัขยังสามารถเดินได้ตามปกติ แต่มีอาการอ่อนแรงที่ขาหลัง สังเกตได้โดยเวลาเดินขาจะไขว้กัน หรือกางออก

เกรด 3 Non-ambulatory paraparesis ระดับนี้พบว่าสุนัขยังสามารถขยับขา และแกว่งหางได้ แต่ไม่มีแรงในการพยุงน้ำหนักตัวเองให้ลุก หรือเดินได้

เกรด 4 Paraplegia เกรดนี้สุนัขจะไม่สามารถขยับขาหลังได้ แต่ยังมีความรู้สึกตอบสนองได้บ้าง

เกรด 5 Paraplegia with absent nociception (no “deep pain”) ระดับนี้ สัตว์จะไม่สามารถขยับขาหลังได้เลยและสุนัขไม่มีความรู้สึกที่ขาหลังเลย

สำหรับขั้นตอน และกระบวนการฝังเข็มนั้น ไม่ได้ยุ่งยากอะไรเลยครับ ที่สำคัญ ไม่ทำให้สัตว์เจ็บปวดทรมานด้วย ยกเว้นในรายที่การเกร็งตัวของกล้ามเนื้ออาจมีอาการเจ็บปวดในครั้งแรกๆ แต่พอทำไปสักระยะหนึ่ง กล้ามเนื้อเริ่มคลายตัว ความเจ็บปวดก็จะลดลงครับ

หากท่านเจ้าของสัตว์ประสบปัญหาเรื่องสัตว์เลี้ยงใช้ขาหลังไม่ได้ มีภาวะอัมพฤกษ์อัมพาต และได้รับการรักษาทางอายุรกรรมแล้ว แต่ไม่ประสบความสำเร็จ ก็อย่าเพิ่งหมดหวังนะครับลองพิจารณาการแพทย์ทางเลือก โดยการฝังเข็มดูก่อนนะครับ

ขอขอบคุณ คลินิกฝังเข็ม โรงพยาบาลสัตว์เล็กคณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ นายสัตวแพทย์ ดร.ทิลดิสร์ รุ่งเรืองกิจไกร
ฝ่ายประชาสัมพันธ์และส่งเสริมภาพลักษณ์องค์กร
คณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย