ทรงปลูกต้นหางนกยูงฝรั่ง ที่มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ท่าพระจันทร์ , ทรงปลูกต้นยูงทอง ที่มหาวิทยาลัยลัยธรรมศาสตร์ รังสิต

พระราชดำรัสตอนหนึ่ง ของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ณ หน่วยงานพัฒนาต้นน้ำทุ่งจ๊อ ในปี พ.ศ. 2519 ความว่า “…ควรจะปลูกต้นไม้ในใจคนเสียก่อน แล้วคนเหล่านั้นก็จะพากันปลูกต้นไม้ลงบนแผ่นดินและรักษาต้นไม้ด้วยตนเอง….” นับเป็นแนวพระราชดำริบริหารจัดการและฟื้นฟูทรัพยากรป่าไม้ให้กลับคืนมา ที่สร้างคุณอเนกอนันต์ให้กับประเทศชาติ โดยทุกครั้งที่เสด็จพระราชดำเนินไปยังพื้นที่ใดก็ตาม พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช จะทรงปลูกต้นไม้ไว้ทุกครั้ง ซึ่งรู้จักกันในนาม “ต้นไม้ทรงปลูก” ถือเป็นสัญลักษณ์ทางใจให้ประชาชนได้รำลึกในพระมหากรุณาธิคุณของพระองค์ท่าน

ด้วยความสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณของ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ที่ทรงมีต่อพสกนิกรทุกหมู่เหล่าทั่วทุกพื้นที่บนผืนแผ่นดินไทย มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ โดยสถาบันไทยคดีศึกษา จึงได้รวบรวมภาพถ่ายต้นไม้ทรงปลูกของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ในพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ในช่วงตลอดระยะเวลา 70 ปี แห่งการทรงครองราชย์ มาจัดทำเป็นหนังสือ “ใต้ร่มพฤกษาพระบารมี” จำนวน 2,000 เล่ม สำหรับแจกหน่วยงานและสถาบันการศึกษาทั่วประเทศ เพื่อเป็นเสมือนพระบรมราชานุสาวรีย์แห่งการทรงงาน ตลอดจนเป็นแบบอย่างให้คนไทยได้ตระหนักและรับรู้ในการอนุรักษ์และฟื้นฟูทรัพยากรป่าไม้ ซึ่งเป็นต้นธารแห่งความอุดมสมบูรณ์ทั้งปวง

ดร.อนุชา ทีรคานนท์ ผู้อำนวยการสถาบันไทยคดีศึกษา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เปิดเผยว่า ตลอดระยะเวลาที่ทรงครองราชย์ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ทรงตระหนักถึงความสำคัญของการจัดการทรัพยากรป่าไม้ อันมีความเกี่ยวโยงไปกับการอนุรักษ์ทรัพยากรแหล่งน้ำให้อยู่ในสภาพสมบูรณ์ดังเดิมไว้ให้มากที่สุด จากแนวพระราชดำริของพระองค์ ได้ก่อเกิดโครงการพัฒนาและบำรุงป่าไม้ทั่วประเทศตามมาเป็นจำนวนมาก เพื่อเป็นตัวช่วยป้องกันอุทกภัยต่างๆ ที่จะเกิดขึ้น ไม่ว่าจะเป็นปัญหาภัยแล้ง น้ำท่วมฉับพลัน และการพังทลายของดินอย่างรุนแรง ขณะเดียวกันยังเป็นการถนอมน้ำไว้ใช้บริโภค-อุปโภค และหล่อเลี้ยงความชุ่มชื้นในธรรมชาติ

ไม่ใช่แค่ความมุ่งมั่นที่จะรักษาผืนป่าและทำนุบำรุงป่าต้นน้ำ ทว่าเมื่อ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ในพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช เสด็จพระราชดำเนินเยี่ยมราษฎร
ในพื้นที่ห่างไกลคราใด ทั้งสองพระองค์ทรงปลูกพรรณไม้ที่เหมาะสมต่อการเติบโตในพื้นที่นั้นๆ เสมอมา ดังนั้น มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ โดย สถาบันไทยคดีศึกษา จึงใช้เวลาร่วม 1 ปี ในการตามรอยเส้นทางต้นไม้ที่ทรงปลูกทั่วประเทศไทย ทั้งหมดกว่า 350 ต้น ตามที่ได้บันทึกไว้ในหนังสือพระราชกรณียกิจ และตามรายงานข้อมูลต้นไม้ทรงปลูกของกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช เพื่อถ่ายภาพต้นไม้ที่ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ในพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ทรงปลูกตลอดระยะเวลา 7 ทศวรรษแห่งการครองราชย์ จากสถานที่จริงในปัจจุบัน รวบรวมและผลิตเป็นหนังสือภาพสี่สี“ใต้ร่มพฤกษาพระบารมี” จำนวนกว่า 400 หน้า พร้อมคำบรรยายชื่อ เรื่องราวการเสด็จพระราชดำเนินไปทรงงาน ณ สถานที่นั้นๆ เพื่อให้ชาวไทยได้ตามรอยไปสัมผัสกับต้นไม้ของพ่อ

“กว่า 1 ปี ที่ทางคณะจัดทำหนังสือได้เดินทางลงไปถ่ายรูปและเก็บข้อมูลต้นไม้ทรงปลูกตามสถานที่ต่างๆ ทั่วประเทศ ทางทีมงานรู้สึกซาบซึ้งในพระมหากรุณาธิคุณและตระหนักถึงพระวิริยะอุตสาหะของทั้ง 2 พระองค์ ที่ทรงตรากตรำพระวรกาย ทรงงานหนักเพื่อประชาชน ในการเยี่ยมเยือนบำบัดทุกข์บำรุงสุขให้ราษฎร ซึ่งเราพบว่าหลายพื้นที่เป็นพื้นที่ที่ยากลำบากในการเข้าถึงมาก บางพื้นที่รถไม่สามารถเข้าได้ ต้องเดินเท้าเข้าไปเป็นระยะทางหลายกิโล แต่พระองค์ยังทรงไปถึง “ต้นไม้ทรงปลูก”จึงเป็นเครื่องเตือนใจให้ชาวไทยทุกคน ได้รับรู้ถึงพระราชกรณียกิจต่างๆ และเพื่อเจริญรอยตามพระองค์ท่าน”

ภาพและเรื่องราวของต้นไม้ทรงปลูกที่ได้รวบรวมมาไว้ในหนังสือเล่มนี้ถือว่าครบถ้วนสมบูรณ์ และมีหลายๆ ต้นที่เชื่อว่าหลายคนไม่ค่อยมีโอกาสได้เห็น และปัจจุบันหลายต้นเติบใหญ่ ให้ชาวไทยได้รักและหวงแหนไว้เป็นวัตถุทางใจ ที่เชื่อมความสัมพันธ์ ระหว่างพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ในพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช และ ประชาชนของพระองค์ อาทิ ต้นไม้ทรงปลูกลำดับแรกๆ เช่น ต้นสัก ที่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช เสด็จพระราชดำเนิน พร้อมด้วย สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ในพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช, สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี และพระบรมวงศานุวงศ์ เสด็จประพาสถ้ำจอมพล จังหวัดราชบุรี และทรงปลูกไว้เป็นที่ระลึก เมื่อวันที่ 1 มิถุนายน 2499

“สถานศึกษาที่สำคัญของประเทศอย่างมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ก็มีต้นไม้ที่ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช พระราชทานและทรงปลูกไว้เป็นที่ระลึก นั้นคือ ต้นหางนกยูงฝรั่ง หรือยูงทอง ต้นไม้สัญลักษณ์ของมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ที่พระองค์ทรงปลูกไว้เมื่อ 9 กุมภาพันธ์ 2506 บริเวณหน้าหอประชุมใหญ่ ซึ่งสีเหลืองแดงของดอกยูงทอง ถูกใช้เป็นสีประจำมหาวิทยาลัยอีกด้วย”

เมื่อเวลาผ่านพ้นตามกาล ต้นไม้ที่ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ทรงปลูก ได้เติบใหญ่ แผ่กิ่งก้านให้ร่มเงา หยั่งรากลึกลงดินอย่างมั่นคง ทั้งยังให้ดอกผลแพร่พันธุ์ออกไป เปรียบเสมือนพระมหากรุณาธิคุณที่แผ่ไพศาลให้ พสกนิกรชาวไทยได้ระลึกถึงและดำเนินตามพระราชปณิธาน ในการดูแลผืนแผ่นดินไทยให้คงอยู่สืบต่อไป

หนังสือภาพสี่สี “ใต้ร่มพฤกษาพระบารมี” มีกำหนดเผยแพร่ กลางเดือนมกราคม 2560 หน่วยงาน และสถาบันการศึกษาทั่วประเทศ ที่สนใจสามารถติดต่อได้ที่สถาบันไทยคดีศึกษา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ โทร.02-6133205 ต่อ 32