หากจะถามว่าอะไรเป็นสาเหตุของโรคภัยไข้เจ็บของคนในยุคปัจจุบันมากที่สุด คำตอบคงจะหนีไม่พ้นคำว่า “ไขมันส่วนเกินในร่างกาย” หรือเรียกง่ายๆ ว่า โรคอ้วน (Obesity) ปัจจุบันจัดว่า ภาวะอ้วน คือโรคในกลุ่มโรคเรื้อรัง ชนิดหนึ่งที่จำเป็นต้องดูแลรักษาแบบจริงจังเหมือนโรคอื่นๆ เพราะเป็นต้นเหตุของอีกหลายๆ โรค ทั้งโรคเบาหวาน ไขมันในเลือดสูง ความดันโลหิตสูง โรคหัวใจและหลอดเลือด โรคเส้นเลือดสมองตีบ หรือแม้กระทั่งโรคมะเร็งบางชนิด เช่น มะเร็งลำไส้ใหญ่ เป็นต้น ทั้งนี้ เราสามารถตรวจวัดความเสี่ยงของการเป็นโรคอ้วน ด้วยการตรวจ Body composition ด้วยวิธี Dual Energy X- ray Absorptiometry (DXA)

เกี่ยวกับการตรวจ Body composition นายแพทย์เสฏฐวุฒิงามเมธิชัยวงศ์ แพทย์ประจำศูนย์ฟื้นฟูสุขภาพ โรงพยาบาลเวชธานี ให้ข้อมูลว่า ปัจจุบันมีเทคโนโลยีใหม่ๆ ที่สามารถบอกได้อย่างชัดเจนและแม่นยำว่า ใครบ้างที่กำลังเป็นโรคอ้วน (Obesity) หรือ ใครบ้างที่กำลังมีไขมันส่วนเกินสะสมอยู่ในร่างกาย นั่นคือการตรวจ Body composition ด้วยวิธี Dual Energy X-ray Absorptiometry (DXA) หรือ DXA whole body scan ซึ่งเป็นเทคโนโลยีใหม่ที่ถูกนำมาใช้ในการตรวจวินิจฉัยโรคอ้วนมากขึ้นในปัจจุบัน เพราะมีความน่าเชื่อถือสูง สะดวกสบายในการตรวจ ค่าใช้จ่ายในการตรวจแต่ละครั้งไม่สูงมากและ DXA whole body scan ยังเป็นเครื่องมือที่สามารถตรวจวิเคราะห์องค์ประกอบต่างๆ ภายในร่างกายได้อย่างละเอียดแม่นยำ อีกด้วย

นายแพทย์เสฏฐวุฒิ งามเมธิชัยวงศ์

สำหรับองค์ประกอบที่เครื่อง DXA whole body scan สามารถตรวจวัด ได้แก่

[1] ตรวจวิเคราะห์ปริมาณไขมันที่สะสมในร่างกาย ทั้งแบบปริมาณไขมันสะสมรวม ปริมาณไขมันในส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย เช่น ไขมันสะสมบริเวณแขน ขา ลำตัว ซึ่งไขมันในส่วนนี้เราเรียกว่า ไขมันใต้ชั้นผิวหนัง

[2] ตรวจวิเคราะห์ปริมาณไขมันสะสมภายในอวัยวะต่าง ๆ ของร่างกาย โดยเฉพาะภายในช่องท้อง และค่าที่ได้ยังสามารถประเมินความเสี่ยงของการเกิดโรคเส้นเลือดหัวใจตีบ ปริมาณไขมันสะสมภายในอวัยวะต่างๆมีความสำคัญมาก เนื่องจากเป็นไขมันที่สามารถสร้างสารชีวเคมีได้หลายชนิดที่กระตุ้นให้เกิดกระบวนการอักเสบเรื้อรัง ในร่างกายจนนำไปสู่โรคต่าง ๆ เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง โรคหัวใจและหลอดเลือด เป็นต้น

[3] ตรวจวิเคราะห์ลักษณะการกระจายตัวของไขมัน ในร่างกายได้ โดยทั่วไปแนวโน้มของผู้ชายมักจะมีไขมันสะสมในบริเวณส่วนบนของร่างกาย เช่น บริเวณลำตัว อก ไหล่ คอ ส่วนผู้หญิงมักจะมีไขมันสะสมบริเวณสะโพก ต้นขามากกว่า การตรวจด้วย DXA whole body scan จะคำนวณค่าอัตราส่วนระหว่างไขมันสะสมในส่วนต่างๆของผู้ชายและผู้หญิง ออกมาให้เห็น ทำให้ทราบว่าภายในร่างกายมีการกระจายของไขมันอย่างไร

[4] ตรวจวิเคราะห์มวลกล้ามเนื้อในร่างกาย ทั้งมวลกล้ามเนื้อรวม มวลกล้ามเนื้อในส่วนต่างๆ ของร่างกาย เช่น มวลกล้ามเนื้อตามบริเวณแขน ขา ลำตัว นอกจากนี้ยังสามารถประเมินภาวะการสูญเสียกล้ามเนื้อ ได้อีกด้วย ซึ่งภาวะดังกล่าวนี้พบได้มากใน คนอ้วน ผู้สูงอายุ ผู้ที่มีโรคเรื้อรัง เช่น เบาหวาน ไตวายเรื้อรัง โรคปอด เป็นต้น รวมถึงผู้ที่มีปัญหาเกี่ยวกับภาวะขาดสารอาหาร

[5] ตรวจวิเคราะห์ความหนาแน่นของมวลกระดูก (Bone Mineral densi ty : BMD) ทั่วร่างกาย ยกเว้นบริเวณศีรษะ การตรวจมวลกระดูกจาก DXA whole body scan ปัจจุบันมีประโยชน์มากในผู้ป่วยเด็ก แต่ในผู้ใหญ่มักนิยมตรวจมวลกระดูกจากบริเวณกระดูกหลังส่วนล่าง และ กระดูกสะโพกข้างซ้ายแทน เนื่องจากมีความแม่นยำมากกว่า

ทั้งนี้ DXA whole body scan เป็นเครื่องมือที่ดีในการตรวจวิเคราะห์องค์ประกอบของร่างกาย ได้รับการยอมรับจากทั่วโลก มีความถูกต้องและแม่นยำสูง ตรวจได้ง่าย รวดเร็ว ตรวจเเล้วสามารถทราบผลทันที ทำให้วางแผนการลดไขมันและสร้างกล้ามเนื้อต่อไปได้ตรงจุดมากยิ่งขึ้นจึงนับเป็นทางเลือกใหม่ที่ดีของการดูแลสุขภาพในยุคนี้