คำถาม ขอทราบความรู้เรื่อง การปรับตัวของสิ่งมีชีวิตในภาวะโลกร้อน ด้วยครับ สาเหตุและลักษณะการปรับตัว เป็นอย่างไรบ้างครับ

ชีวินธร อักษรศาสตร์

อ.เมือง จ.นครราชสีมา

คำตอบ การปรับตัวของสิ่งมีชีวิต เป็นกระบวนการที่สิ่งมีชีวิตมีการเปลี่ยนแปลง หรือปรับลักษณะบางประการให้เข้ากับ
สภาพแวดล้อมที่อาศัยอยู่เพื่อความอยู่รอด เช่นผลกระทบจากภาวะโลกร้อนที่ทำให้อุณหภูมิของโลกสูงขึ้น สิ่งมีชีวิตต่างๆ จำเป็นต้องปรับตัว เพื่อเอาตัวรอดจากสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนไป บางสายพันธุ์ที่ไม่สามารถปรับตัวได้ ก็มีโอกาสที่จะสูญพันธุ์ไป

-การปรับตัวของเชื้อโรค และพาหะของโรค ภาวะโลกร้อนยังทำให้เชื้อโรค แมลงต่างๆ และพาหะ มีการปรับตัวที่เป็นพาหะของเชื้อโรคมีอายุยืนนาน และขยายพันธุ์ได้มากขึ้น เชื้อโรค เชื้อรา และแบคทีเรียหลายชนิด เกิดและขยายตัวได้ดีเมื่ออากาศร้อนขึ้น และทำให้อาหารบูดเสียได้เร็วและเกิดเชื้อรามากขึ้น โอกาสเกิดโรคเกี่ยวกับทางเดินอาหารมีสูง อากาศแห้งแล้งและร้อน ทำให้มีฝุ่นละอองฟุ้งกระจายมาก การจุดไฟเผาใบไม้เผาหญ้าและไฟป่าทำให้เกิดก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ และหมอกควันหนาแน่นในบางพื้นที่ มีผลต่อสุขภาพในระบบทางเดินหายใจ อาจถึงขั้นเจ็บป่วยล้มตายด้วย

-การปรับตัวของโรคแมลงศัตรูพืช เมื่ออุณหภูมิที่สูงขึ้น และการแปรปรวนของอากาศเอื้ออำนวยให้เชื้อโรคและแมลง มีการเจริญเติบโตอย่างรวดเร็ว ทั้งนี้ เกิดจากการปลูกพืช หรือเลี้ยงสัตว์ การปลูกพืชอย่างหนาแน่น การใช้ปุ๋ยไนโตรเจน การปลูกพืชติดต่อกันโดยไม่พักดิน หรือไม่สลับกับพืชอื่นๆ การใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชที่ทำลายแมลงที่มีประโยชน์ จะทำให้เกิดการระบาดของศัตรูพืชอย่างรุนแรง เช่น การระบาดของเพลี้ยแป้งในมันสำปะหลัง และหนอนหัวดำในมะพร้าว ซึ่งทำให้เกิดความเสียหายต่อผลิตการเกษตรอย่างรุนแรง เป็นต้น

-การปรับตัวของวัชพืช การแพร่กระจายของวัชพืชร้ายแรงเข้าสู่พื้นที่การเกษตรเป็นเหตุให้ผลผลิตถูกทำลาย ฤดูกาลที่ยาวนานขึ้น หรือมีก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์มากขึ้น จะมีแนวโน้มทำให้เพิ่มผลในบางพื้นที่ บางพื้นที่อาจแล้งยาวนาน นักวิชาการเกษตร ได้ให้คำแนะนำการปลูกพืชที่เฉพาะเจาะจงกับชนิดดินและพื้นที่ ขณะเดียวกันก็พัฒนาพันธุ์พืชให้เหมาะสมกับท้องถิ่นด้วย

-การปรับตัวโดยเปลี่ยนแปลงรูปร่าง ท่าทาง ลักษณะ ทำให้เหมาะสม และสามารถดำรงชีพอยู่ได้ในสภาวะแวดล้อม
นั้นๆ การปรับตัวชนิดนี้ เกิดจากการคัดเลือกโดยธรรมชาติของสิ่งมีชีวิตที่แปรผัน ทำให้เกิดความแตกต่างกันทางพันธุกรรม สิ่งมีชีวิตบางชนิด จะมีการปรับตัวทางด้านรูปร่าง ให้มีลักษณะคล้ายคลึงกับธรรมชาติ ซึ่งเป็นแหล่งที่อยู่อาศัย เพื่ออำพรางศัตรูที่จะเข้ามาทำร้าย เพื่ออำพรางเหยื่อที่หลงเข้ามาใกล้ตัว เช่น ตั๊กแตนกิ่งไม้ มีลำตัวสีน้ำตาลและขายาวเก้งก้าง เมื่อเกาะอยู่กับที่นิ่งๆ จะมีลักษณะคล้ายกิ่งไม้ ตั๊กแตนตำข้าว มีลำตัวสีเขียว ขาคู่หน้ามีขนาดใหญ่ และปลายขาจะมีอวัยวะสำหรับจับเหยื่อเมื่อเกาะอยู่กับที่นิ่งๆ ปีกจะซ้อนกันคลุมลำตัว มองดูคล้ายใบไม้ และตั๊กแตนใบโศก มีลำตัวสีเขียวหรือสีน้ำตาล เมื่อเกาะอยู่กับที่นิ่งๆ ปีกจะประกบกัน ทำให้มองดูคล้ายใบไม้

-การปรับลักษณะทางสรีรวิทยา หรือพฤติกรรม ซึ่งควบคุมโดยพันธุกรรม เอื้ออำนวยให้สิ่งมีชีวิตชนิดนั้นๆ อยู่ได้ในสภาวะแวดล้อมอย่างเหมาะสมจนกระทั่งสืบพันธุ์ได้ เช่น ปลาไหล ปรับตัวให้เข้ากับสภาพธรรมชาติ โดยทำให้ตัวไหลลื่นอยู่ตลอดเวลา

-การปรับตัวโดยการเปลี่ยนสีขน นกบางชนิดมีการเปลี่ยนสีของขนนก หรือพฤติกรรมในบางฤดู เช่น ในช่วงสืบพันธุ์ของนกตัวผู้ จะเปลี่ยนสีขนสวยงามมากว่านกตัวเมีย

-การปรับตัวเพื่อการอำพรางตัว ของสิ่งมีชีวิตหลายชนิด เพื่ออำพรางตัวให้รอดพ้นจากการล่าของศัตรู หรืออำพรางเหยื่อที่หลงเข้ามาใกล้ตัว และเพื่อสะดวกในการหาอาหารกิน เช่น ปลา เป็นต้น

-การปรับตัวของสัตว์เลื้อยคลาน สัตว์เลื้อยคลาน เป็นสัตว์ที่ชอบอากาศที่ค่อนข้างอบอุ่น และเมื่ออุณหภูมิโลกที่สูงขึ้น พบว่า กิ้งก่า ในพื้นที่เขตหนาวเย็น มีการย้ายถิ่นฐานไปยังพื้นที่ใหม่ๆ ที่ไม่เคยพบพวกมันมาก่อน เริ่มมีการกระจายตัวอย่างรวดเร็ว จึงมีการสันนิษฐานว่า พวกมันน่าจะได้รับประโยชน์จากอุณหภูมิโลกที่สูงขึ้น ทำให้กระบวนการเจริญเติบโตของพวกมันพัฒนาเร็วขึ้นมาก และด้วยความที่เป็นสัตว์ที่ปรับตัวง่าย สามารถกินได้ทั้งแมลงและผลไม้บางชนิด และเชื่อว่า พวกมันจะเป็นสายพันธุ์ที่สามารถรอดพ้นภาวะโลกร้อนได้

ภาวะโลกร้อน เป็นตัวการสำคัญที่ส่งผลกระทบต่อสิ่งมีชีวิต ทั้งในพื้นที่เขตหนาวและเขตร้อน และมีจำนวนไม่น้อยที่กำลังเผชิญกับวิกฤติ ที่อาจร้ายแรงถึงขั้นสูญพันธุ์ แต่ในขณะที่สัตว์จำนวนไม่น้อยกำลังเดือดร้อนกับภาวะความเปลี่ยนแปลงของโลก แต่มีสัตว์อีกจำนวนหนึ่ง ที่ไม่เดือดร้อนกับภาวะโลกร้อน แต่ยังได้รับประโยชน์อย่างไม่น่าเชื่อจากการเกิดภาวะโลกร้อนอีกด้วย

นาย รัตวิ