เรื่องของปลัดกระทรวงเกษตรฯที่ไม่สามารถตอบคำถาม นายกรัฐมนตรีได้ว่ากระทรวงเกษตรฯตั้งมากี่ปีแล้ว คนส่วนใหญ่คิดกันว่า เป็นเรื่องหน้าแตกของปลัดกระทรวง แต่สำหรับผมกลับมองว่า “ไม่ใช่”แต่มันเป็นอุทาหรณ์ที่จะทำให้นายกรัฐมนตรีได้ตระหนักถึงการทำงานของกระทรวงต่างๆ ว่าผู้บริหารมีสมรรถภาพ และจิตวิญญาณแห่งการทำงานมากน้อยแค่ไหน

ซึ่งมันบ่งบอกได้อย่างชัดเจนว่าผู้ครอบครองตำแหน่ง มีความใส่ใจ และรู้จักขอบข่ายของการทำงานของตนเองมากน้อยแค่ไหน เพราะการทำงานที่รู้เขารู้เราย่อมนำมาซึ่งความสำเร็จ

เมื่อมีตัวอย่างที่เกิดขึ้นในเชิงประจักษ์แบบนี้ น่าที่นายกรัฐมนตรีควรจะเก็บเอามาคิดได้ว่า “การที่ผลงานของกระทรวงหลายแห่งไม่มีความก้าวหน้า เต็มไปด้วยปัญหานานาประการ เกิดขึ้นมาจากจิตวิญาณของผู้บริหารระดับสูงใช่หรือไม่” และเมื่อยอมรับว่า ใช่ ก็คงต้องเริ่มต้นในการแก้ไขปัญหาในจุดนี้เป็นอันดับแรก เพราะเป็นปัญหาที่เห็นได้ชัดเจนที่สุด และไม่มีใครกล้าโต้เถียง
ว่าตนเองยังมีประสิทธิภาพในการทำงานอยู่เพราะแม้แต่สิ่งที่เห็นได้ชัดเจนที่สุดยังแก้ไขไม่ได้ นับประสาอะไรกับเรื่องที่ต้องใช้สติปัญญาในการแก้ไขที่เห็นได้ยากกว่า และซับซ้อนกว่าเขาจะสามารถแก้ไขได้

ผมจะขอยกตัวอย่างที่เห็นมาบ่อยที่สุด จากสายงานที่ผมได้ประสบพบเห็นอยู่ทุกวัน ดังต่อไปนี้

สถานการศึกษา หากสถาบันใด ที่มีส้วมส่งกลิ่นเหม็น สกปรก รู้ได้ทันทีว่าผู้บริหารขาดประสิทธิภาพ เพราะส้วม เป็นสิ่งที่ทุกคนรับรู้ว่า เป็นแหล่งสกปรก ในเมื่อทั้งๆ ที่รู้ก็ยังไม่สามารถจัดการให้ดีได้ นับประสาอะไรกับงานที่ยากกว่า และซับซ้อนกว่านี้

กระทรวงวัฒนธรรม เป็นกระทรวงที่เกี่ยวข้องกับวัฒนธรรม ประเพณีอันดีงามของชาติ นับตั้งแต่เข้าไปในเขตบริเวณกระทรวงเริ่มตั้งแต่ รปภ. ที่ยืนจ่ายบัตร ขาดซึ่งวัฒนธรรมก็ไม่ต้องไปดูที่อื่นๆ อีกแล้ว เมื่อเข้ามาถึงตัวกระทรวงหากข้าราชการคนใด มีกริยาที่ขัดต่อวัฒนธรรมประเพณี ซึ่งกระทรวงเป็นผู้ส่งเสริมอนุรักษ์อยู่ ก็ไม่ต้องไปยกย่องว่าผู้บริหารเป็นคนเก่งได้อีกแล้วเช่นกัน

กระทรวงศึกษา ถ้าคนในกระทรวงยังเป็นกลุ่มคนที่ไม่มีจิตใจในการใฝ่หาความรู้ ชอบที่จะปล่อยเวลาให้หมดไปอย่างไร้สาระเพียงวันๆ ก็สามารถประเมินถึง ความใส่ใจของผู้บริหารได้เลย

ปัจจุบัน คนรุ่นใหม่ไม่ชอบที่จะทำงานในส่วนที่ตนเองรับผิดชอบ แต่ชอบทำงานในส่วนอื่นๆ ที่สามารถสร้างผลประโยชน์ส่วนเกินให้กับตัวเองได้มากกว่า ประสิทธิภาพในการทำงานของ ข้าราชการไทยจึงต้องปฏิรูปกันทุกๆ ปีอย่างที่ผ่านมานั่นแหละ

ชนิตร ภู่กาญจน์