คำถาม ขอทราบเรื่อง การผลิตพืชแบบอินทรีย์ และมีปัญหาที่เกิดขึ้นอะไรบ้างครับ

รัตนชัย วงษาสุวรรณ

อ.อู่ทอง จ.สุพรรณบุรี

คำตอบ การผลิตพืชแบบอินทรีย์ ช่วยรักษาสภาพแวดล้อมและทรัพยากรให้ยั่งยืน นับเป็นจุดขายที่สำคัญอีกจุดหนึ่งของผลิตผลเกษตรอินทรีย์ นอกเหนือไปจากจุดขายด้านความปลอดภัยต่อผู้บริโภค การผลิตแบบเกษตรอินทรีย์ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติค่อนข้างน้อย การเพิ่มความอุดมสมบูรณ์ของดินเป็นไปโดยกระบวนการทางชีววิทยา ซึ่งเป็นกระบวนการที่เกิดขึ้นในธรรมชาติ การงดใช้สารเคมีสังเคราะห์ต่างๆ เอื้อให้สิ่งที่มีชีวิตทุกชนิดในระบบนิเวศน์สามารถปรับตัวเข้าสู่จุดสมดุล การผลิตแบบเกษตรอินทรีย์ช่วยกระตุ้นให้ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องมีความตระหนักถึงความสำคัญของการรักษาสภาพแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติให้ยั่งยืน เพื่อรองรับการผลิตที่ยั่งยืนต่อไปในอนาคต

ปัญหาการผลิตพืชแบบอินทรีย์เป็นเรื่องของโรค แมลง และความอุดมสมบูรณ์ของดิน ซึ่งส่งผลกระทบต่อปริมาณของผลผลิตและผลตอบแทนที่จะได้รับ ดังนี้

-การจัดการความอุดมสมบูรณ์ของดิน ในการผลิตพืชผลแบบทั่วไปนั้น เกษตรกรสามารถปรับระดับแร่ธาตุต่างๆ ในดินให้สอดคล้องกับความต้องการของพืชเป้าหมายได้โดยใช้ปุ๋ยเคมี ในขณะที่การปรับความอุดมสมบูรณ์ของดินในการผลิตพืชแบบอินทรีย์จำเป็นต้องใช้ปุ๋ยอินทรีย์ และต้องพึ่งพาการทำงานของเชื้อจุลินทรีย์ดิน เช่น การย่อยสลายสารอาหาร การตรึงไนโตรเจน ซึ่งไม่สามารถกำหนดสัดส่วนของธาตุอาหารให้เป็นไปตามความต้องการของพืชเป้าหมายได้ หรืออาจจะทำได้โดยยากลำบากอย่างยิ่ง

-ผลผลิต ด้วยข้อจำกัดห้ามใช้สารเคมีกำจัดโรคศัตรูพืช ปุ๋ยเคมีและสารเคมีกำจัดวัชพืช จึงทำให้ผลผลิตต่อหน่วยพื้นที่ของเกษตรอินทรีย์ต่ำกว่าผลผลิตที่ได้รับจากการผลิตโดยวิธีทั่วไป และยังต้องใช้แรงงานมากขึ้นในการดูแลรักษา ทำให้ต้นทุนการผลิตของพืชอินทรีย์สูงกว่าต้นทุนการผลิตพืชด้วยวิธีทั่วไป ส่งผลถึงราคาขายและผลตอบแทนที่เกษตรกรได้รับ จึงเป็นประเด็นที่เกษตรกรจะตัดสินใจผลิตพืชอินทรีย์ชนิดใดชนิดหนึ่งหรือหลายชนิดร่วมกัน

-สารเคมี การห้ามใช้สารเคมีสังเคราะห์ เช่น ปุ๋ยเคมี สารเคมีกำจัดโรคและศัตรูพืช และสารเคมีกำจัดวัชพืช ก็อาจส่งผลกระทบถึงผลผลิตและประสิทธิภาพในการผลิตพืชผลบางชนิด การงดใช้สารเคมีอาจส่งผลด้านลบต่อความปลอดภัยของผลิตผลเกษตรอินทรีย์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในกรณีของการงดใช้สารกำจัดเชื้อรา เพราะเชื้อราหลายชนิดสร้างสารพิษ ที่มีอันตรายต่อผู้บริโภค เช่น เชื้อราบางชนิดสร้างสารพิษที่เป็นสารก่อมะเร็ง เชื้อราบางชนิดสร้างสารพิษที่เป็นพิษต่อระบบทางเดินอาหาร และระบบสืบพันธุ์ การห้ามใช้สารกำจัดเชื้อราทำให้ผลิตผลเกษตรอินทรีย์มีโอกาสปนเปื้อนเชื้อราและสารพิษเหล่านี้ สูงกว่าผลิตผลที่ผลิตโดยวิธีทั่วไป

-เนื้อที่การผลิต การที่จะให้ได้ผลผลิตมากขึ้น ก็จำเป็นที่จะต้องใช้เนื้อที่ในการผลิตมากกว่าเดิม แต่การจะหาพื้นที่ดินที่มีความเหมาะสมต่อการผลิตแบบอินทรีย์ โดยเฉพาะความเหมาะสมด้านความอุดมสมบูรณ์ของพื้นที่ดินก็จะเป็นข้อจำกัดในการผลิตได้

การผลิตพืชแบบอินทรีย์เป็นระบบการผลิตที่คำนึงถึงสภาพแวดล้อม รักษาสมดุลของธรรมชาติและความหลากหลาย
ทางชีวภาพ โดยมีระบบการจัดการนิเวศวิทยาที่คล้ายคลึงกับธรรมชาติ และหลีกเลี่ยงการใช้สารสังเคราะห์ ที่อาจก่อให้เกิดมลพิษในสภาพแวดล้อม รวมถึงการนำภูมิปัญญาของชาวบ้านมาใช้ประโยชน์ด้วย ประเทศไทยในฐานะที่เป็นผู้ผลิตและส่งออกสินค้าอาหารที่สำคัญแห่งหนึ่งของโลก มีความเหมาะสมและมีศักยภาพที่จะเป็นแหล่งผลิตพืชอินทรีย์ เพื่อเสริมสร้างขีดความสามารถในการแข่งขันในระดับนานาชาติเพื่อให้เกษตรอินทรีย์เป็นที่ยอมรับในระดับชาติและระดับสากล ประเทศไทยจำเป็นต้องสร้างมาตรฐานการผลิตเกษตรอินทรีย์ ให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากลด้วย

นาย รัตวิ