คำถาม ผมขอทราบวิธีการเลือกภาชนะ และการทำวัสดุที่ปลูกไม้ดอกไม้ประดับ ครับ

มงคล เพชรแก้ว
อ.บ้านลาด จ.เพชรบุรี

คำตอบ ภาชนะที่ใช้ปลูกไม้ดอกไม้ประดับจะมีลักษณะรูปร่างต่างๆ กัน และหลายรูปแบบเป็นกระถางดิน กระถางเคลือบ ซีเมนต์หรือไม้ แล้วแต่ความประสงค์ของผู้ปลูก และเพื่อความสะดวกในการเคลื่อนย้ายไปประดับในสถานที่ต่างๆ ได้ตามความพอใจ รวมทั้งเพื่อความสะดวกในการดูแลรักษาและเกิดความสวยงามได้ทุกโอกาส ที่ความพอใจเปลี่ยนแปลงไปด้วย การใช้ไม้กระถางประดับนั้น อาจใช้ประดับบนพื้นดิน ประดับภายในห้อง บนโต๊ะ หลังตู้หรือใช้แขวนประดับ จึงจำเป็นต้องพิจารณาเลือกกระถาง เลือกพันธุ์ไม้ให้ถูกต้องและเหมาะสมด้วย

ข้อดีข้อเสียของภาชนะปลูกที่ใช้ปลูก

กระถางดินเผา มีรูปทรงให้เลือกกันมากมายแต่มีน้ำหนักมาก หนาเทอะทะ ไม่สะดวกในการเก็บและขนย้าย มีรูปทรงที่ไม่สม่ำเสมอ แต่มีข้อดีคือ ตัวกระถางดินเผาทำจากดินปั้น เมื่อนำไปเผาแล้วตัวกระถางจะมีรูพรุน ทำให้มีช่องว่างระบายอากาศ น้ำซึมและระเหยผ่านได้ดี ทำให้อุณหภูมิในดินเย็น ทำให้รากพืชเจริญงอกงามได้ดี ทำให้วัสดุที่ใช้ปลูก ทั้งด้านบนและด้านล่างของกระถาง จะมีความชื้นไม่แตกต่างกันมาก ทำให้พืชไม่แฉะน้ำ สามารถนำน้ำออกจากรูก้นกระถาง และซึมออกด้านข้างตามรูพรุน รอบๆ กระถางได้ ทำให้ไม้ดอกไม้ประดับที่ปลูกในกระถางดินเผาจะแข็งแรง เจริญเติบโตดีดูแลรักษาง่าย ข้อเสียคือ เมื่อต้นไม้โตขึ้น จะต้องการน้ำมากขึ้น ขณะที่น้ำมักจะระเหยออกตามรูพรุนรอบกระถางจึงต้องรดน้ำบ่อยขึ้น หรือต้องใช้ภาชนะที่ใหญ่ขึ้น

กระถางพลาสติก เป็นภาชนะในการปลูกพืชที่ได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นเป็นลำดับ โดยนำมาใช้ปลูกพืชแทนกระถางดินเผา มีข้อดีที่ว่ามีน้ำหนักเบา มีขนาดที่เท่าๆ กัน ได้มาตรฐาน สามารถนำมาซ้อนกันได้ จึงไม่เปลืองเนื้อที่ในการเก็บ มีราคาถูก มีสีสันให้เลือก มีการระบายน้ำระบายอากาศดี ข้อเสียคือ เรื่องการสะสมความร้อนในวัสดุปลูก เนื่องจากผิวกระถางไม่มีรูพรุน จึงไม่ช่วยในการระบายอากาศและน้ำเหมือนกระถางดินเผา แต่ก็สามารถแก้ปัญหาได้ โดยการผสมวัสดุปลูกให้โปร่ง และเบา ทำให้การระบายน้ำการระบายอากาศดีขึ้น

การเลือกวัสดุปลูก

วัสดุปลูก วัสดุปลูกที่เป็นหลัก ก็คือ ดิน เป็นสิ่งสำคัญที่ทำให้ไม้ดอกสวยงาม ต้องมีคุณสมบัติเป็นดินร่วนระบายน้ำ และระบายอากาศได้ดี มีธาตุอาหารเพียงพอ เก็บความชื้นได้ดี มีสภาพความเป็นกรดเป็นด่างที่เป็นกลาง ไม่เป็นแหล่งสะสมโรคแมลง และสารพิษซึ่งมีความสำคัญต่อการปลูกไม้ดอกไม้ประดับในกระถางอย่างมาก เพราะเป็นตัวช่วยทำให้ไม้ดอกเจริญเติบโตได้ดี เป็นที่เกาะยึดของราก เป็นแหล่งของอาหาร และเก็บความชื้น

วัสดุที่นำมาผสมกับดิน ได้แก่

1.ปุ๋ยคอก เป็นปุ๋ยที่ได้จากมูลของสัตว์ต่างๆ ต้องเป็นปุ๋ยคอกเก่า ที่สลายตัวแล้ว เช่น มูลวัว ควาย เป็ด หมู หรือมูลค้างคาว ปุ๋ยคอกจะช่วยปรับปรุงโครงสร้างของดินให้ดีขึ้น

2.วัสดุเหลือใช้ที่เกิดจากการเกษตร ได้แก่ ขุยมะพร้าว แกลบ ชานอ้อย เปลือกถั่ว ขี้เลื่อย ฟางข้าว ต้องควรนำมาหมักให้เก่าก่อนใช้ ให้ถูกจุลินทรีย์ย่อยสลายเสียก่อน

3.ถ่านแกลบ นิยมใช้เป็นวัสดุปักชำ ช่วยให้ดินโปร่ง และระบายน้ำได้ดี

4.ปุ๋ยหมัก เป็นปุ๋ยที่เกิดจากการนำเอาเศษซากพืช ซากสัตว์ มูลสัตว์ หรือใบไม้ มากองรวมกัน ให้จุลินทรีย์ย่อยสลาย จนผุพังกลายเป็นปุ๋ยหมัก และให้ธาตุอาหารแก่พืชด้วย

5.ใบไม้ผุ เช่น ใบของพืชตระกูลถั่ว ใบก้ามปูผุใบนนทรีผุ และใบทองหลางผุ

6.ทราย ต้องใช้ทรายหยาบ ช่วยระบายน้ำและอากาศได้ดี แต่มีข้อเสียคือ ไม่ให้ธาตุอาหารแก่พืช ไม่อุ้มน้ำและค่อนข้างหนัก

การเลือกชนิดของวัสดุที่ใช้เป็นส่วนผสมของดินนั้น ควรเลือกวัสดุที่หาได้ง่ายในแต่ละท้องถิ่น และสิ่งสำคัญ คือ ต้องดูว่าต้นไม้นั้น ชอบดินอย่างไรส่วนผสมและอัตราส่วนของดินผสม จึงไม่สามารถกำหนดแน่นอนตายตัวได้ ส่วนใหญ่ให้ใช้อย่างละ 1 ส่วนคลุกเคล้าให้เข้ากันเท่านั้น

นาย รัตวิ