คำถาม ขอทราบความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการปลูกหญ้าเลี้ยงสัตว์ด้วยครับ

สมจิตร สงวนวงษ์

อ.เมือง จ.อุดรธานี

คำตอบ การปล่อยสัตว์ลงไปแทะเล็มในแปลงหญ้ามากเกินไป จะทำให้หญ้าเจริญเติบโตช้าลง และไม่ค่อยแตกกอ สัตว์จะเลือกกินแต่หญ้าอ่อน ไม่กินวัชพืช วัชพืชก็จะเจริญเติบโตมากขึ้นแทนหญ้า และหากปล่อยวัวแทะเล็มหญ้ามากเกินไป โดยไม่ดูแลรักษาใส่ปุ๋ย ต้นหญ้าก็จะตายหมดแน่นอน

การหาซื้อเมล็ดพันธุ์ หรือท่อนพันธุ์หญ้า สามารถติดต่อที่ หน่วยงานราชการที่บริการเมล็ดพันธุ์พืชอาหารสัตว์ ของกรมปศุสัตว์ ในพื้นที่ของท่าน

การตัดเก็บผลผลิต ไม่ควรปล่อยให้ต้นหญ้าแก่เกินไป สัตว์จะชอบกินหญ้าอ่อน มีแนวทางที่สามารถนำไปปฏิบัติได้ดังนี้

1.ระยะเวลาการตัดหญ้าให้วัวกินที่เหมาะสม ถ้าตัดหญ้าที่อายุน้อย ก็จะได้หญ้าที่อ่อนนุ่มสัตว์ชอบกิน และมีคุณค่าทางอาหารสูง แต่ได้ผลผลิตน้อย ถ้าตัดหญ้าในช่วงที่อายุมากเกินไป ต้นหญ้าจะแข็ง และมีคุณค่าทางอาหารต่ำ แต่จะให้ผลผลิตสูง จึงควรตัดในช่วงเวลาที่เหมาะสม โดยแปลงที่ปลูกใหม่ จะปล่อยให้ต้นหญ้าตั้งตัวดีก่อน แล้วตัดหญ้าที่อายุ 90 วัน ครั้งต่อๆ ไป ให้ตัดหญ้าได้ทุกๆ 30-45 วัน โดยการเกี่ยวหญ้าออกจากแปลงต้นหญ้า จะได้รับการกระทบกระเทือนน้อย ทำให้ได้ผลผลิตมากขึ้น ส่วนข้อเสียคือ สิ้นเปลืองแรงงานในการตัด และดินจะเสื่อมสภาพเร็ว เนื่องจากสูญเสียธาตุอาหารในดินออกไปพร้อมกับต้นหญ้า จะต้องทำการปรับปรุงบำรุงดินในช่วงนี้ด้วย

2.ระยะเวลาการปล่อยสัตว์ลงกินหญ้าที่เหมาะสม แปลงหญ้าที่ปลูกใหม่ จะต้องปล่อยให้หญ้าตั้งตัวก่อน ประมาณอายุ 90 วัน คอยสังเกตไม่ให้สัตว์กินหญ้าจนสั้นเกินไป ต้องย้ายสัตว์ออกไปกินที่แปลงอื่น ทิ้งระยะให้หญ้าได้ฟื้นตัวดี แล้วจึงนำสัตว์กลับมากินใหม่ ข้อดีคือ ไม่ต้องเสียค่าใช้จ่ายในการตัดหญ้า และจะได้รับปุ๋ยจากมูลสัตว์ที่ถ่ายลงในแปลง ข้อเสียคือ ต้องใช้แรงงานในการเลี้ยงดูสัตว์ และต้นหญ้าถูกเหยียบย่ำเสียหาย จึงให้ผลผลิตลดลง

สภาพพื้นที่ที่เหมาะสม ถ้าเป็นสภาพพื้นที่ดอน ไม่มีระบบน้ำ ปล่อยสัตว์ลงแทะเล็ม แนะนำให้ใช้พันธุ์หญ้ารูซี่ ถั่วฮามาต้า สภาพพื้นที่ดอน มีระบบน้ำ ตัดหญ้าให้สัตว์กิน แนะนำให้ใช้หญ้าเนเปียร์ หญ้าแพงโกล่า หญ้ากินนีสีม่วง ถั่วคาวาลเคด สภาพพื้นที่ลุ่ม ไม่มีระบบน้ำ ปล่อยสัตว์แทะเล็มแนะนำให้ใช้หญ้าหญ้าแพงโกล่า ส่วนสภาพพื้นที่ลุ่ม มีระบบน้ำ ตัดให้สัตว์กิน แนะนำให้ปลูกหญ้าแพงโกล่า หญ้าอะตราตัม หญ้าพลิแคทูลั่ม

ช่วงเวลาปลูกหญ้าที่เหมาะสม คือต้นฤดูฝน เริ่มตั้งแต่เดือนเมษายน ถึงเดือนมิถุนายน เพราะดินได้รับน้ำฝนใหม่ มีความชื้นพอเหมาะต่อการงอกของเมล็ดหญ้า ถ้าปลูกหลังฝนตก ผิวดินมีความชื้นจะช่วยให้เมล็ดหญ้างอกได้ดี ภายใน 7-10 วัน และเพียงพอต่อการตั้งตัวของต้นหญ้า ถ้าหากดินที่ระดับลึก 20 เซนติเมตร ยังแห้ง ก็ไม่ควรปลูก ให้รอฝนตกลงมาอีกรอบ ดังนั้น จึงไม่ควรปลูกหญ้าปลายฤดูฝน ระหว่างเดือนสิงหาคม ถึงกันยายน เพราะเป็นช่วงที่มีฝนตกชุกมาก ดินจะฉ่ำน้ำมาก มีความชื้นสูง เมล็ดอาจเน่าเสีย และเกิดการพังทลายของดิน ทำให้เมล็ดหญ้าถูกน้ำพัดพาไป

เนื้อที่ที่เหมาะสม ให้พิจารณาจากสภาพพื้นที่ และชนิดพันธุ์หญ้าที่จะปลูก ถ้าเป็นพื้นที่ดอนอาศัยน้ำฝนเป็นหลัก ควรปลูกหญ้ารูซี่ ถั่วฮามาต้า สำหรับปล่อยให้สัตว์แทะเล็ม อย่างน้อย 2 ไร่ ต่อสัตว์ 1 ตัว และต้องสำรองฟาง หรือหญ้าแห้งไว้ให้สัตว์กินในฤดูแล้งด้วย แต่ถ้าเป็นพื้นที่ดินดีมีน้ำตลอดทั้งปี ให้ปลูกหญ้าเนเปียร์ จะให้ผลผลิตสูง แต่ต้องตัดหญ้าให้สัตว์กิน จะสามารถเลี้ยงสัตว์ได้ไร่ละ 4 ตัว

การส่งเสริมจากหน่วยราชการ กรมปศุสัตว์ ส่งเสริมให้เกษตรกรเลือกใช้หญ้าหลายชนิดที่กรมปศุสัตว์ ได้แนะนำวิธีการเลี้ยงสัตว์ และสภาพของพื้นที่ที่เหมาะสม เกษตรกรสามารถขอคำปรึกษาจากเจ้าหน้าที่ และศึกษาก่อนตัดสินใจปลูกหญ้า

นาย รัตวิ