คำถาม ขอทราบข้อดีและข้อด้อยของการทำเกษตรอินทรีย์ด้วยครับ เพื่อจะได้หาทางแก้ปัญหาได้ตรงจุด ขอบคุณครับ

บุญทวี เรืองประสาท

อ.เมือง จ.สุรินทร์

คำตอบ เกษตรอินทรีย์ เป็นระบบการผลิตที่ให้ความสำคัญกับความยั่งยืนของสุขภาพดิน ระบบนิเวศ และคน เกษตรอินทรีย์พึ่งพาอาศัยกระบวนการทางนิเวศวิทยา ความหลากหลายทางชีวภาพ และวงจรธรรมชาติ ที่มีลักษณะเฉพาะของแต่ละพื้นที่ แทนที่จะใช้ปัจจัยการผลิตที่มีผลกระทบทางลบ เกษตรอินทรีย์เป็นการผสมผสานองค์ความรู้พื้นบ้าน นวัตกรรม และความรู้ทางวิทยาศาสตร์ในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม ส่งเสริมความสัมพันธ์ที่เป็นธรรม และคุณภาพชีวิตที่ดีของทุกคน ตลอดจนสิ่งมีชีวิตต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง

ข้อดีของการทำเกษตรอินทรีย์

1.ด้านสังคม เป็นระบบที่ทำให้เกษตรกรรู้จักฝึกตนให้เป็นคนขยัน มีมานะอุตสาหะต่อการทำงานหนัก เพราะระบบเกษตรอินทรีย์ จะต้องมีภาระที่เกษตรกรต้องจัดการ และเอาใจใส่ด้วยตนเองมากขึ้น เกิดการปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตที่อาศัย และเกื้อกูลต่อธรรมชาติมากขึ้น หันมาบริโภคอาหารจากธรรมชาติมากขึ้น หันมาใช้ทรัพยากรในท้องถิ่นมากขึ้น ลดการพึ่งปัจจัยการผลิตภายนอก ทั้งปุ๋ยเคมี ยากำจัดศัตรูพืช และสารอื่นๆ

2.ด้านสิ่งแวดล้อม ช่วยสร้างความสมดุลของทรัพยากรในระบบนิเวศโดยรอบ ช่วยสร้างความหลากหลายของชนิดทรัพยากรในพื้นที่โดยรอบแปลงเกษตร ไม่ก่อให้เกิดการปนเปื้อนของสารเคมีในดิน น้ำ และพืช

3.ด้านสุขภาพ ช่วยลดความเสี่ยงจากพิษของสารเคมีที่อาจปนเปื้อนมากับพืช และสัตว์ ส่งผลดีต่อร่างกายและสุขภาพของเกษตรกรเอง

4.ด้านอาหาร และความมั่นคงทางอาหาร สามารถสร้างอาหารที่มีคุณภาพให้แก่ประชาชน ผลผลิตที่ได้ไม่มีสารตกค้าง ผลผลิตจะมีคุณค่าทางโภชนาการสูง ไม่มีโรค ไม่มีแมลง สามารถสร้างความยั่งยืนของการใช้ทรัพยากรที่มีผลต่อการผลิต ช่วยทำให้ทรัพยากรดินมีความสมบูรณ์ ทรัพยากรน้ำไม่เน่าเสียหรือไม่มีสารปนเปื้อน และสิ่งมีชีวิตมีความหลากหลาย และมีปริมาณที่สมดุลกัน เป็นการสร้างความหลากหลายของอาหาร ด้วยการปลูกพืชหลายชนิดตามฤดูกาล และตามปัจจัยที่มีจำกัด เช่น ในนาปลูกข้าว คันนาปลูกกล้วย บ่อน้ำเลี้ยงปลา ทั้งยังสามารถผลิตอาหารได้อย่างต่อเนื่องในทุกฤดูกาลด้วย มีการปลูกพืชหมุนเวียนตามปัจจัยที่มีอยู่ เช่น หน้าฝนปลูกข้าว หน้าหนาวปลูกถั่ว จึงเป็นการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า

5.ด้านรายได้ ประชาชนทุกวันนี้ หันมาให้ความใส่ใจทางด้านสุขภาพมากขึ้น การทำเกษตรอินทรีย์ จึงช่วยส่งเสริมให้เกษตรกรจำหน่ายผลผลิตได้มากขึ้น ช่วยให้มีรายได้ที่สูงขึ้นตามมา โดยเฉพาะในเรื่องอาหารการกินที่ต้องปราศจากสารพิษใดๆ ดังนั้น การเลือกซื้อผลผลิตทางการเกษตร ประชาชนจึงมักเลือกซื้อผลผลิตจากแปลงเกษตรอินทรีย์มากกว่าการเกษตรในรูปแบบอื่นที่มีสารเคมีมาเกี่ยวข้อง

6.การประหยัดต้นทุนการผลิต เนื่องจากรูปแบบเกษตรอินทรีย์ไม่มีความจำเป็นต้องพึ่งปัจจัยการผลิตจากภายนอก ไม่ว่าจะเป็นปุ๋ยเคมี หรือสารกำจัดศัตรูพืช แต่จะใช้ทรัพยากรที่หาได้ในท้องถิ่นแทน ซึ่งมีราคาถูก หรือไม่ต้องเสียค่าใช้จ่าย เช่น ปุ๋ยหมัก ปุ๋ยพืชสด น้ำหมักชีวภาพสำหรับฉีดป้องกันและไล่แมลง เป็นต้น จึงส่งผลให้เกิดการประหยัดต้นทุนการผลิต

7.การพึ่งพาอาศัยกัน เกษตรกรรู้จักพึ่งพาอาศัยกัน ตั้งแต่ขั้นตอนการผลิต การหาปัจจัยช่วยในการผลิต และการส่งเสริมผลิตภัณฑ์ไปจำหน่ายได้มากขึ้น ซึ่งอาจผ่านทางการรวมกลุ่มของเกษตรกรหรือการแลกเปลี่ยนปัจจัยการผลิต และผลผลิตระหว่างเกษตรกรเอง

8.การมีส่วนร่วม เกิดการมีส่วนร่วมของเกษตรกร ชุมชน และสังคม เกิดการมีส่วนร่วมในการใช้ทรัพยากรต่างๆ ทั้งดิน และน้ำ รวมถึงการมีส่วนร่วมในการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในกระบวนการผลิต และการจัดการผลผลิต

อย่างไรก็ตาม ผลผลิตจากการทำเกษตรอินทรีย์ ก็ยังปริมาณน้อยกว่าระบบเกษตรที่ใช้สารเคมี สิ่งนี้มักเกิดจากดินขาดความอุดมสมบูรณ์ การใส่ปุ๋ยที่เป็นวัสดุอินทรีย์เพียงอย่างเดียวย่อมไม่เพียงพอต่อความต้องการธาตุอาหารของพืช เมื่อเทียบกับเกษตรที่ใช้ปุ๋ยเคมี ก็ย่อมที่จะทำให้ผลผลิตที่ต่ำกว่า อีกทั้งการใช้สารกำจัดศัตรูพืชที่ได้จากธรรมชาติ มักไม่ได้ผลในแมลงศัตรูพืชบางชนิดดังนั้น คุณภาพของลักษณะผลผลิตมักด้อยกว่าเกษตรที่มีการใช้สารเคมี เกิดปัญหาผลผลิตมีรอยกัดกินของแมลง ผลผลิตเน่าเสียง่าย ผลผลิตมีรูปทรงหรือสีสันไม่สดใสมากนัก

นาย รัตวิ