โครงการชั่งหัวมัน

ความงดงามแห่งพระเมรุมาศบุษบก ๙ ยอด ซึ่งจะมีพระราชพิธีสำคัญของคนไทยทั้งแผ่นดินในวันที่๒๖ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๖๐ นั้น ความสนใจใคร่รู้ในเรื่องพระเมรุมาศและอาคารประกอบอื่นๆ จึงเป็นการรอคอย ถึงความมหัศจรรย์แห่งศิลปกรรมหนึ่งเดียวในโลก โดยเฉพาะพระที่นั่งทรงธรรมซึ่งเป็นอาคารประกอบสำคัญในพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช พระบรมนาถบพิตร อันเป็นที่ประทับสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวและพระราชอาคันตุกะจากประเทศต่างๆ และบุคคลสำคัญผู้เข้าร่วมในพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพนั้น ต้องนับว่าพระที่นั่งทรงธรรมครั้งนี้ได้ถูกออกแบบการสร้างให้เป็นอาคารขนาดใหญ่ครั้งแรกและติดเครื่องปรับอากาศ โดยเฉพาะสิ่งที่เกิดขึ้นใหม่จากแบบแผนเดิมโดยช่างสิบหมู่กรมศิลปากรและจิตรกรจิตอาสาคือการจัดสร้างจิตรกรรมฝาผนังภายในพระที่นั่งทรงธรรมโดยนำโครงการพระราชดำริที่เกิดขึ้นใน รัชกาลที่ ๙ ที่มีจำนวนมากกว่า ๔,๐๐๐ โครงการนั้น มาคัดเลือกให้เป็นตัวอย่าง ๔๖ โครงการ เพื่อจัดทำภาพร่างลายเส้นต้นแบบของจิตรกรรมฝาผนังสำหรับติดผนังทั้งสาม

กล่าวคือ ผนังที่หนึ่ง นั้นจัดแสดงเรื่องราวโครงการส่วนพระองค์สวนจิตรลดา ๑๐ โครงการ และโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริในกรุงเทพมหานครและปริมณฑล ๙ โครงการ รวมเป็น ๑๙ โครงการแรก เป็นภาพโรงสีข้าว โรงหล่อเทียนหลวง ผลิตภัณฑ์จากโคนมสวนจิตรลดา ผลิตภัณฑ์จากผักและผลไม้ การเพาะเลี้ยงปลา นาข้าวทดลอง ป่าสาธิตและกังหันลม เป็นต้น นอกจากนี้พื้นที่บริเวณปริมณฑลยังเสนอเรื่องมูลนิธิราชประชาสมาสัย การบริหารจัดการน้ำท่วม โครงการแก้มลิง โครงการยกระดับลอยฟ้าบรมราชชนนีตามพระราชดำริ โดยจิตรกรจากสำนักช่างสิบหมู่
และจิตกรจิตอาสาร่วมกัน เสร็จแล้วนำติดบริเวณมุกด้านหน้าตรงกลางพระที่นั่งทรงธรรมโดยผนังส่วนนี้จะอยู่ตรงกลางด้านหลังที่ประทับสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร

โครงการหลวงพัฒนา

ผนังที่สอง เป็นภาพโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริในพื้นที่ภาคเหนือ และภาคตะวันออกเฉียงเหนือ๑๓ โครงการสูง ๕ เมตร ๘๐ เซนติเมตร ยาว ๑๒ เมตร โดยอาจารย์และนักศึกษาจากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลรัตนโกสินทร์วิทยาลัยเขตเพาะช่าง ติดตั้งที่ผนังฝั่งขวาของอาคารพระที่นั่งทรงธรรม และ ผนังที่สามเป็นภาพโครงการพระราชดำริในพื้นที่ภาคกลาง และภาคใต้๑๔ โครงการ โดยคณาจารย์และศิษย์เก่า วิทยาลัยช่างศิลป์ สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ กว่า ๓๐๐ คน ร่วมกันลงสีเพื่อนำไปประดับที่พระที่นั่งทรงธรรม ฝั่งตะวันตกของพระเมรุมาศ ภาพจิตรกรรมนี้ได้ขยายแบบลงบนผ้าใบแคนวาสขนาดเท่าผนังของจริง จึงต้องมีห้องปฏิบัติการจำลองผนังพระที่นั่งทรงธรรมขึ้นที่อาคารประติมากรรม สำนักช่างสิบหมู่ จังหวัดนครปฐม พร้อมกับประสานงานช่างศิลป์จากสถาบันศิลป์ต่างๆ และจิตรกรจิตอาสามาร่วมลงสีในขนาดเท่าจริง ซึ่งเป็นภาพโครงการศูนย์ศึกษาการพัฒนาห้วยฮ่องไคร้อันเนื่องมาจากพระราชดำริจ.เชียงใหม่ และโครงการอื่นๆ รวมทั้งพื้นที่ภาคอีสาน ใต้และตะวันออก ที่จะปรากฏบนจิตรกรรมฝาผนัง โดยจิตรกรจะวาดเหมือนจริง จัดวางองค์ประกอบลำดับเรื่องราวในรูปแบบจิตรกรรมไทยแบบโบราณในมุมสูง ให้ผู้เข้าชมสามารถเห็นได้รอบด้าน แต่ละเรื่องจะใช้แม่น้ำ ภูเขา ต้นไม้ท้องฟ้า หรือสถาปัตยกรรมในการกั้นแบ่งเรื่องราว ทำให้เกิดลักษณะพิเศษเป็นภาพทิวทัศน์ที่เรียงร้อยกันไปอย่างงดงาม

อีกทั้งยังบันทึกเหตุการณ์ประวัติศาสตร์ตามข้อมูลจริง ทั้งฉลองพระองค์ที่ทรงสวมขณะประกอบพระราชกรณียกิจ สภาพบ้านเรือนของชาวบ้านในอดีต เหมือนได้ตามรอยพระบาทในหลวง รัชกาลที่ ๙ ไปทั่วทุกภูมิภาคที่นำมาสร้างประโยชน์แก่พสกนิกรทั่วไทยให้อยู่ร่มเย็นเป็นสุข นับเป็นผลงานการลงสีลงบนผ้าใบแคนวาสขนาดใหญ่มากครั้งแรก ดังนั้นต้องสั่งทอผ้าใบแคนวาสสำหรับการเขียนภาพขนาดใหญ่นี้จากประเทศอินเดีย ซึ่งต้องเขียนเนื้อหาของแต่ละภาพนั้นให้มีความเชื่อมโยงให้ดูเหมือนว่าเป็นภาพผืนเดียวกัน จิตรกรรมฝาผนังโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ จึงถือเป็นความพิเศษของสถาปัตยกรรมพระที่นั่งทรงธรรมในพระเมรุมาศครั้งนี้เป็นครั้งแรกของแผ่นดิน

แบบร่าง-โครงการส่วนพระองค์

พระที่นั่งทรงธรรม-ผนังที่-2-

พระที่นั่งทรงธรรม-ผนังที่-3-

เสด็จทอดพระเนตรโครงการฯ