สัปดาห์นี้ ต่อเนื่องจากสัปดาห์ที่แล้ว โดยผมจะกล่าวถึงกรณีที่ผิดปกติ ที่ยังพบของเหลวสีแดงคล้ายเลือดไหลออกมาจากช่องคลอดหลังผ่าตัดทำหมันไปแล้ว ซึ่งอาจมีสาเหตุมาจาก 2 กรณีหลัก คือ

1.การมี “รังไข่” หรือ “ชิ้นส่วนรังไข่” หลงเหลืออยู่ในช่องท้องหลังผ่าตัด อาจเกิดจากไม่ได้ตัดรังไข่ออก หรือตัดรังไข่ออกไม่หมด  รวมถึงมีเศษเนื้อเยื่อรังไข่ตกลงไปในช่องท้อง แล้วมีเส้นเลือดมาเลี้ยงชิ้นเนื้อรังไข่นี้ ทำให้ไข่ขนาดเล็กๆ ภายในใช้ชิ้นเนื้อมีการเจริญเติบโต สร้างฮอร์โมนและตกไข่ได้ รวมถึงแสดงอาการเป็นสัด มีเลือดไหลจากช่องคลอด และยอมรับการผสมพันธุ์จากตัวผู้ได้ แต่เนื่องจากมดลูกถูกตัดออกไปแล้ว สุนัขจึงไม่มีการตั้งท้องเกิดขึ้น

2.การมี “คอมดลูก” หรือ “ส่วนของมดลูก” เหลืออยู่ (รวมถึง อาจมีรังไข่เหลืออยู่ด้วย) ต้องเรียนให้ทราบว่า การสร้างฮอร์โมนเพศในสุนัขเพศเมียนั้น นอกจากรังไข่ที่ทำหน้าที่หลักในการสร้างแล้ว ยังสามารถสร้างได้จากต่อมหมวกไตอีกด้วย ซึ่งนอกจากฮอร์โมนเอสโตรเจนแล้ว ยังมีฮอร์โมน “โปรเจสเตอโรน” ซึ่งมีผลทำให้ผนังมดลูกส่วนที่เหลืออยู่ มีการสร้างสิ่งคัดหลั่ง ซึ่งอาจตามมาด้วยการอักเสบติดเชื้อ และมีเลือดออก โดยเลือดที่ออกในกรณีนี้จึงเป็นเลือดที่เกิดจากการอักเสบ ไม่ใช่เลือดจากภาวะเป็นสัดแบบปกติ

หากมีสุนัขที่เข้ารับการผ่าตัดทำหมันด้วยวิธีตัดรังไข่และมดลูกออกแล้ว สุนัขยังมีเลือดไหลจากช่องคลอดอยู่ เราควรพาไปพบสัตวแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยหาสาเหตุที่แท้จริงของปัญหา

หากสาเหตุเป็นกรณีแรก คือ มีรังไข่หรือชิ้นส่วนรังไข่หลงเหลืออยู่ แต่เจ้าของสามารถทนต่อความรำคาญเรื่องเลือดที่ไหลเปรอะเปื้อน รวมถึงทนต่อพฤติกรรมผสมพันธุ์ที่ดึงดูดสุนัขเพศผู้ได้ ก็อาจไม่ต้องทำอะไร เพราะสุนัขก็จะ “ไม่มีลูก” ถึงแม้จะได้รับการผสมพันธุ์ก็ตาม

แต่หากเกิดจากกรณีที่ 2 คือ มีคอมดลูกหรือส่วนของมดลูกเหลืออยู่นั้น หากมีการติดเชื้อ ก็อาจส่งผลให้เกิดการอักเสบติดเชื้อของส่วนของมดลูกที่หลงเหลืออยู่ได้

ทั้งนี้ กรณีที่เกิดเลือดหรือของเหลวไหลออกจากช่องคลอด ไม่ว่าจะเกิดจากสาเหตุใดก็ตาม สุนัขควรได้รับการตรวจวินิจฉัยเพิ่มเติมจากสัตวแพทย์นะครับ

การตรวจวินิจฉัย สามารถทำได้โดย

1.การตรวจค่าเม็ดโลหิตสมบูรณ์

2.การเอกซเรย์ และ/หรือ อัลตราซาวนด์ เพื่อยืนยันว่ามีการอักเสบของตอที่เหลืออยู่ของมดลูกหรือคอมดลูก หรือมีรังไข่ หรือส่วนหนึ่งของรังไข่หลงเหลืออยู่

แต่ถ้ารังไข่ที่เหลืออยู่มีขนาดเล็กมาก ไม่สามารถตรวจพบโดยใช้อัลตราซาวนด์ได้ สัตวแพทย์จะใช้วิธี “ฉีดฮอร์โมน” กระตุ้นการเจริญของไข่ ถ้ามีรังไข่ที่ทำงานหลงเหลืออยู่ สุนัขจะแสดงอาการเป็นสัด ก็ให้พาสุนัขไปยืนยันการเป็นสัดอีกครั้งโดยใช้ “การตรวจเซลล์เยื่อบุผนังช่องคลอด” ต่อไป

การรักษา

หากวินิจฉัยแล้วพบ การหลงเหลืออยู่ของรังไข่ ส่วนหนึ่งของมดลูก หรือคอมดลูกก็ตาม การรักษาทำได้โดย “การผ่าตัดเปิดช่องท้อง” เพื่อตัดส่วนที่มีการอักเสบของมดลูก หรือเนื้อรังไข่ที่คงค้างอยู่ในช่องท้องนั้นออก ซึ่งในการผ่าตัดจะต้องทำการวางยาสลบและเปิดผ่าช่องท้องเพื่อตัดเอาสิ่งที่หลงเหลือเหล่านั้นออก

เมื่อท่านผู้อ่านทราบข้อมูลดังนี้แล้ว หลังจากนำสุนัขไปผ่าตัดทำหมัน หากยังพบว่าสุนัขมีเลือดไหลจากช่องคลอดอยู่ ซึ่งแม้เป็นระยะเวลาหลายเดือนหรือเป็นปีภายหลังการผ่าตัด ก็ควรพาสุนัขกลับไปปรึกษาสัตวแพทย์ เพื่อตรวจวินิจฉัยยืนยัน และให้การรักษาต่อไปครับ

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ นายสัตวแพทย์ ดร.ทิลดิสร์ รุ่งเรืองกิจไกร

ฝ่ายประชาสัมพันธ์และส่งเสริมภาพลักษณ์องค์กร

คณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย