หนึ่งในองค์ประกอบที่สำคัญที่เป็นเบื้องหลังของพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร คือ เหล่าสถาปนิก ผู้ที่ทุ่มเทชีวิตอุทิศให้กับงานศิลปกรรม สถาปัตยกรรมไทย โดยกลุ่มคนเหล่านี้ล้วนได้รับการถ่ายทอดองค์ความรู้ทั้งศาสตร์และศิลป์ต่างๆ จาก “ครู” ผู้มีประสบการณ์ในฐานะผู้ส่งต่อความรู้จากรุ่นสู่รุ่น นับตั้งแต่ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัติวงศ์ ผู้ออกแบบพระเมรุมาศ รัชกาลที่ 6สมเด็จครูของช่างทั้งปวง จนมาถึงพระพรหมพิจิตร ผู้วางรากฐานการศึกษาด้านสถาปัตยกรรมไทยอย่างเป็นระบบ ผู้ออกแบบพระเมรุมาศ รัชกาลที่ 8และต่อเนื่องมายัง อ.ประเวศ ลิมปรังษี และ พล.อ.ต.อาวุธ เงินชูกลิ่น ครูผู้ให้โอกาสโดยทั้งหมดนี้เป็นเนื้อหาส่วนหนึ่งของนิทรรศการ “ศาสตรา สถาปัตย์ไทย : พระเมรุมาศ จุดเชื่อมจักรวาลและการออกแบบ” ที่จัดโดยศูนย์สร้างสรรค์งานออกแบบ

ทรงวาด สุขเมืองมา ภัณฑารักษ์ อาวุโส ศูนย์สร้างสรรค์งานออกแบบเผยว่า แม้ว่างานศิลปกรรม สถาปัตยกรรมไทยจะเป็นงานที่มีแบบแผนชัดเจน “แต่เราจะพบความคิดสร้างสรรค์ในงานศิลปกรรม สถาปัตยกรรมไทยทุกชิ้น โดยเฉพาะพระเมรุมาศ ที่ถือได้ว่าเป็นศูนย์รวมของศิลปวิทยาการหลากแขนงของไทยเข้าไว้ด้วยกัน” เพราะการส่งต่อองค์ความรู้จากครูสู่ศิษย์จะเป็นการส่งทอดความรู้ในกระบวน หรืองานไทยประเพณี ที่เป็นเสมือนกรอบสำหรับการทำงาน แต่ในส่วนรายละเอียดย่อย ผู้สร้างสรรค์ผลงานเติมแต่งความสวยงามในแบบฉบับของตนเองที่ไม่ออกนอกกรอบได้อย่างอิสระ ทำให้ศิลปกรรม สถาปัตยกรรมไทยมีความเคลื่อนไหวอยู่ตลอด แต่ก่อนที่ศิลปินจะมาถึงระดับที่สามารถสร้างสรรค์ผลงานได้แบบนี้ เหล่าศิลปินในฐานะลูกศิษย์ต้องผ่านการ“ฝึกมือ” จนชำนาญการ มีฝีไม้ลายมือในการสร้างผลงานที่ดี และผ่านการ “ฝึกตา” ให้มองความงามที่เป็นไปในทางเดียวกัน สามารถบอกได้ว่า งานชิ้นไหนสวย งานชิ้นไหนไม่สวย และต้องแก้ไขอย่างไรจึงสวย

นอกจากนี้ เหล่าสถาปนิกที่มีส่วนร่วมในการก่อสร้างสถาปัตยกรรมชั่วคราวในงานพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพฯ เปิดเผยว่า ศิษย์ที่ต้องการเป็นศิลปินทุกคนจะมีครู 2 ประเภทที่ไม่ได้สอนด้วยตำราหรือหนังสือ นั่นก็คือ “ครูที่เป็นงาน” และ “ครูที่เป็นคน” โดยครูที่เป็นงาน หมายถึง ชิ้นงานศิลปกรรม สถาปัตยกรรมต่างๆ ที่ต้องหมั่นสังเกตและพิจารณาในการฝึกตา เพื่อให้สามารถเข้าถึงหลักการมองความงามของชิ้นงาน รู้ถึงข้อผิดพลาดและวิธีแก้ไข ขณะเดียวกัน “ครูที่เป็นคน” จะเป็นผู้ทำหน้าที่ชี้นำศิษย์ ให้เห็นถึงทักษะที่โดดเด่นและสามารถพัฒนาต่อยอดได้ของศิษย์แต่ละคนที่แตกต่างกัน โดยครูจะมีสายตาที่แหลมคม สามารถมองทะลุถึงความถนัดของแต่ละคน ก่อนที่จะมอบหมายงานให้ตามความถนัดเพื่อให้เกิดทั้งความสบายใจและความรวดเร็วในการทำงาน ทั้งสององค์ประกอบเป็นการหล่อหลอมให้ศิลปินทุกคนมีทักษะ และประสบการณ์ทางด้านงานศิลปกรรม สถาปัตยกรรม จนสามารถสร้างสรรค์ผลงานได้อย่างประสบความสำเร็จ

ด้าน อ.ก่อเกียรติ ทองผุด นายช่างศิลปกรรมชำนาญการ กรมศิลปากร ผู้ออกแบบพระเมรุมาศ รัชกาลที่ 9 กล่าวว่า การได้เจอครูผู้ให้หรือถ่ายทอดความรู้ให้อย่าง พล.อ.ต.อาวุธ เงินชูกลิ่น หนึ่งในผู้ใหญ่ที่ทรงคุณค่าที่ทุกคนให้ความเคารพ ถือเป็นบันไดที่ลดระยะทางในการก้าวสู่ความสำเร็จ การได้เรียนรู้และร่วมทำงานกับ อ.อาวุธ ผู้ที่คอยดูแลอยู่ห่างๆ และคอยแชร์ความคิดกับผู้ร่วมงาน ขณะเดียวกันก็เป็นการทำงานแบบไม่ต้องกลัวผิดใดๆ นอกจากนี้ อ.พระพรหมพิจิตร ผู้วางรากฐานการศึกษาด้านสถาปัตยกรรมไทยอย่างเป็นระบบ ผู้ออกแบบพระเมรุมาศ รัชกาลที่ 8 เคยให้สัมภาษณ์ไว้ว่า ถึงแม้เมื่อสิ้น อ.พระพรหมไปแล้ว ก็ยังมีคนรุ่นใหม่ๆ มาสืบต่อการทำงาน สิ่งเหล่านี้ไม่มีวันขาดไปจากสังคมไทย ฉะนั้นแล้วการส่งองค์ความรู้เหล่านี้ไปยังคนรุ่นหลังจึงเป็นเรื่องสำคัญ เป็นการส่งต่อเปลวเพลิงที่สามารถนำไปจุดต่อได้สืบไป

ผู้สนใจสามารถติดตามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ในนิทรรศการ “ศาสตรา สถาปัตย์ ไทย : พระเมรุมาศจุดเชื่อมจักรวาลและการออกแบบ” (Insight | Thai | Architecture)ไม่เสียค่าใช้จ่าย ตั้งแต่วันนี้-7 มกราคม2561 เวลา 10.30-21.00 น.ทุกวันอังคาร-อาทิตย์ (ปิดทุกวันจันทร์) ณ ห้องแกลเลอรี่ ชั้น 1 อาคารส่วนหลัง ศูนย์สร้างสรรค์งานออกแบบ อาคารไปรษณีย์กลาง บางรัก สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม โทรศัพท์ 02-1057441