พระมหาพิชัยราชรถอัญเชิญพระบรมโกศ

การอัญเชิญพระบรมศพ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตรไปสู่พระเมรุมาศนั้น จัดริ้วขบวนพระบรมราชอิสริยยศแห่แหนตามแบบแผนที่ปฏิบัติสืบต่อกันมาตามราชประเพณีโบราณ ดังนั้นเครื่องประกอบในริ้วขบวนอันเป็นพระเกียรติยศในส่วนนี้ จึงมีการจัดสร้างพระมหาพิชัยราชรถ ราชรถน้อย พระยานมาศสามลำคาน พระที่นั่งราเชนทรยาน พระวอสีวิกากาญจน์บุษบกทอง พระเสลี่ยงกลีบบัว พระเสลี่ยงแว่นฟ้า เกรินบันไดนาค ธรรมมาสน์กลีบบัว เป็นต้น  สำหรับนำมาเป็นส่วนประกอบในริ้วกระบวนพระบรมราชอิสริยยศ โดยแต่ละสิ่งนั้นมีประวัติและหน้าที่สำคัญแตกต่างกันตามคติของไตรภูมิหรือจักรวาล

ด้วยพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร ทรงเป็นกษัตริย์ไทยผู้ทรงทศพิธราชธรรม ทรงมีพระมหากรุณาธิคุณอย่างใหญ่หลวงต่อประเทศชาติ ทรงได้รับการยกย่องเป็นสมมติเทวราช กล่าวคือ เป็นเทวดาจุติลงมาอุบัติบนโลกมนุษย์ ครั้นเมื่อสวรรคตจึงเป็นการเสด็จกลับสู่สรวงสวรรค์ ดังนั้นพระราชพิธีอันเกี่ยวเนื่องกับพระบรมศพจึงถือเป็นการถวายพระเกียรติยศสูงสุดตามโบราณราชประเพณีการถวายพระเพลิงพระบรมศพ เพื่อน้อมส่งเสด็จพระมหากษัตริย์สู่สวรรคาลัย โดยอัญเชิญพระบรมโกศทรงพระบรมศพออกจากพระบรมมหาราชวัง ประดิษฐานบนพระมหาพิชัยราชรถ เคลื่อนสู่มณฑลพิธีท้องสนามหลวง อัญเชิญพระบรมโกศเวียนรอบพระเมรุมาศ จากนั้นจึงอัญเชิญพระบรมโกศขึ้นประดิษฐานเหนือพระจิตกาธาน แล้วจึงถวายพระเพลิง วันรุ่งขึ้นอัญเชิญพระบรมอัฐิและพระบรมราชสรีรางคารจากพระเมรุมาศไปประดิษฐานในพระบรมมหาราชวัง

การอัญเชิญพระบรมศพจากพระมหาปราสาทไปสู่พระเมรุมาศ การอัญเชิญพระบรมอัฐิจากพระเมรุมาศมาสู่พระบรมมหาราชวัง อัญเชิญพระบรมราชสรีรางคารไปบรรจุในสุสานหลวงที่วัดราชบพิธและวัดบวรนิเวศ จึงต้องอัญเชิญไปด้วยขบวนพระราชอิสริยยศ ซึ่งเรียกว่า “ริ้วขบวน” ซึ่งในแต่ละริ้วขบวนมีคนหาม คนฉุดชักจำนวนมาก พร้อมด้วยเครื่องประกอบพระบรมราชอิสริยยศดังกล่าว พร้อมด้วยเครื่องประกอบพระบรมราชอิสริยยศ ได้แก่ เครื่องสูง พระกลด บังสูรย์ พัดโบก บังแทรก พุ่มเงิน พุ่มทอง จามร พระอภิรุมชุมสาย แวดล้อมตามพระราชฐานันดรศักดิ์แห่งพระบรมศพนั้น พรั่งพร้อมด้วยเครื่องประโคม เช่น สังข์แตร ปี่กลองชนะ พร้อมสรรพด้วยโขลนพลโยธาแห่นําตามแซงเสด็จทั้งคู่แห่คู่เคียง เป็นจํานวนมาก  ซึ่งการเข้าขบวนและเคลื่อนขบวนไปอย่างมีระเบียบและสง่างามสมพระเกียรติยศสูงสุด

การจัดริ้วขบวนเครื่องประกอบพระบรมราชอิสริยยศในพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ จึงเป็นภูมิโบราณสำคัญแห่งการเสด็จสู่สวรรคาลัย ด้วยเป็นเหตุที่มิได้เกิดขึ้นบ่อยจึงต้องบูรณะและตกแต่งราชรถ รวมทั้งราชยาน คานหาม ให้พร้อมสำหรับการอัญเชิญพระบรมศพ พระบรมอัฐิ และพระบรมราชสรีรางคาร ตลอดจนอนุรักษ์รูปแบบประเพณีและความรู้ที่รวมไปถึงแนวทางการ
ซักซ้อมการเคลื่อนขบวนให้งดงามประหนึ่งราชรถนั้นเคลื่อนบนหมู่เมฆเพื่อการส่งเสด็จสู่สรวงสวรรค์ฉะนั้น ในวันที่ ๒๖ ตุลาคม พุทธศักราช ๒๕๖๐ที่ผ่านมา ริ้วขบวนพระบรมราชอิสริยยศจึงเป็นพระเกียรติยศสูงสุดในโลกที่มีความสง่างามแห่งภูมิสรวงสวรรค์ โดยงานศิลปกรรมไทยที่ร่วมกันเนรมิตความวิจิตรงดงามประหนึ่งเขาพระเมรุฉะนั้น ริ้วขบวนได้มีการจัดแต่ละขบวนตามลำดับจนครบถ้วนถึงวันที่ ๒๙ ตุลาคม ในวันนี้ ด้วยความสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณอันหาที่สุดมิได้แห่ง “ศาสตร์พระราชา” และเป็นพระมหากษัตริย์ของประชาชนโดยแท้นั้นปวงชนชาวไทยทั้งแผ่นดิน
จึงพร้อมใจกันร่วมพิธีการส่งเสด็จสู่สวรรค์อย่างที่ไม่เคยเกิดขึ้นในโลกนี้ ขอพระองค์ทรงสถิต ณ สรวงสวรรค์นิรันดร