ยังอยู่ในช่วงเทศกาลแห่งความสุข โดยเฉพาะวันเด็กนั้น เด็กๆ ดูจะมีความสุขและสนุกสนานกับช่วงเวลานี้เป็นพิเศษ เพราะจะได้รับของขวัญจากคุณพ่อ-คุณแม่ หรือญาติผู้ใหญ่ จนเด็กๆ ทั้งหลายอาจลืมตระหนักว่านอกจากการเป็น “ผู้รับ” พวกเขาก็สามารถที่จะเป็น “ผู้ให้” ได้เช่นกัน ดังนั้น มาฟังคำแนะนำดีๆจาก ผศ.พญ.ปราณี เมืองน้อย จิตแพทย์เด็กและวัยรุ่น สถาบันสุขภาพเด็กแห่งชาติมหาราชินี กันว่าพ่อ-แม่ ผู้ปกครองจะใช้โอกาสนี้สอนให้ลูกให้เป็นเด็กดีได้อย่างไร

ผศ.พญ.ปราณี เมืองน้อย ให้คำแนะนำในการเลี้ยงลูกให้เป็นเด็กดี มีเหตุผล รู้จักการเป็นผู้ให้และผู้รับที่ดีทำได้อย่างไรเริ่มจาก ชวนลูกรักทบทวนตัวเอง เนื่องจากในสังคมยุค 4G ที่อะไรๆ ก็รวดเร็วไปหมดบ่อยครั้งเราก็อาจหลงลืมที่จะหยุดคิดพิจารณาสิ่งที่ตัวเองได้ทำลงไปในแต่ละวัน ดังนั้นคุณพ่อ-คุณแม่ควรใช้โอกาสนี้ชวนเด็กๆ มาทบทวนเหตุการณ์ในปีที่ผ่านมา

“สำหรับเด็กโตที่เขียนหนังสือได้แล้ว คุณพ่อ-คุณแม่อาจทำแบบสอบถามสนุกๆ มีคำถามให้ลูกได้ฝึกคิด เช่น เหตุการณ์ที่ลูกมีความสุขที่สุด และเหตุการณ์ที่ลูกเศร้าที่สุดในปีที่ผ่านมาคืออะไร ในวันเด็กนี้ลูกอยากพัฒนาตนเองเรื่องใดบ้างเพื่อเป็นของขวัญให้กับตัวเอง เมื่อได้คำตอบแล้ว ลองนั่งคุยกับลูก เล่าเรื่องราวในปีที่ผ่านมาของคุณบ้าง ก็อาจทำให้เข้าใจกันมากขึ้น สำหรับเด็กเล็กที่ยังเขียนหนังสือไม่ได้ อาจใช้วิธีพูดคุยด้วยคำถามง่ายๆ แทน วิธีนี้ทุกคนจะได้มีเวลาหยุดนิ่งๆ ทบทวนตัวเอง อีกทั้ง ยังฝึกทักษะการคิดและพัฒนาการสื่อสารของลูกคุณด้วย”

เมื่อทบทวนสิ่งต่างๆ ที่ได้ทำมาในรอบปีที่แล้ว คุณพ่อ-คุณแม่ลองชวนลูกมาตั้งเป้าหมายใหม่ๆ ที่จะทำในปี 2561 ดูบ้าง ซึ่งการจะทำให้ได้ตามเป้าหมายตลอดทั้งปีนั้นอาจไม่ใช่เรื่องง่าย แต่เราจำเป็นต้องให้เด็กๆ มีความมุ่งมั่นและมีความสามารถในการควบคุมตนเองพอสมควร โดยพ่อ-แม่ควรช่วยลูกในการตั้งเป้าหมายที่ทำได้จริงและเหมาะสมกับวัยของลูก

“คุณพ่อ-คุณแม่ควรให้ความสำคัญเรื่องการปลูกฝัง Executive Function หรือ EF คือ ซึ่งเป็นทักษะความสามารถระดับสูงของสมองในการควบคุมความคิด อารมณ์ และการกระทำ ซึ่งเป็นทักษะชีวิตที่สำคัญมากในโลกยุคใหม่ แต่ก่อนเราอาจมุ่งเน้นที่ IQ EQ แต่เมื่อโลกเปลี่ยนไปทักษะชีวิตของเด็กยุคนี้จึงต้องเปลี่ยนตาม ซึ่งการปลูกฝัง EF นั้นจำเป็นต้องทำตั้งแต่แรกเกิดอย่างต่อเนื่องสม่ำเสมอ เริ่มจากการที่ลูกมีความสัมพันธ์ที่ดีกับแม่ หรือผู้เลี้ยงดูคนใดคนหนึ่งอย่างใกล้ชิดเพื่อสร้างความมั่นคงทางอารมณ์ เมื่อลูกโตขึ้นควรฝึกให้ลูกช่วยเหลือตัวเองได้ตามวัยตามด้วยการรับผิดชอบงานบ้านที่เหมาะสม ทำให้เด็กมีทักษะในการจดจ่อในงาน รู้จักการวางแผน มีความคิดพลิกแพลงแก้ปัญหาตามสถานการณ์ได้ ความสำเร็จจากเป้าหมายเล็กๆ ในแต่ละวัน ถือเป็นการฝึก EF ให้เด็กๆ ได้เป็นอย่างดี เพราะเด็กจะได้เรียนรู้ที่จะควบคุมตนเองให้ทำงานให้สำเร็จ เมื่อทำได้ก็จะเกิดความภูมิใจในตนเอง สุดท้ายเด็กๆ จะสามารถตั้งเป้าหมายระยะยาวแล้วทำให้สำเร็จได้ในที่สุด”

ผศ.พญ.ปราณี แนะนำเพิ่มเติมว่า เทคนิคง่ายๆ ไว้เป็นแนวทางให้ผู้ปกครองนำมาปรับใช้ เช่น ให้เด็กๆ ช่วยกันคิดว่าจะทำอะไรให้คุณปู่ คุณย่า คุณตา คุณยาย เช่น ช่วยคุณตารดน้ำต้นไม้ทุกเย็นเป็นเวลา 1 สัปดาห์ หรือ ประดิษฐ์สมุดโน้ตทำมือเล่มเล็กให้คุณย่าไว้ใช้จดรายการเวลาไปตลาด ซึ่งกิจกรรมง่ายๆ เหล่านี้ ไม่เพียงสอนให้ลูกรู้จักการเป็นผู้ให้และเข้าใจความหมายของการให้อย่างแท้จริง แต่ยังฝึกกระบวนการคิดวิเคราะห์ของเด็กๆ ด้วย