คำถาม ผมสนใจการปลูกผักโดยไม่ใช้ดิน ปลูกผักไร้ดิน แต่ยังไม่ค่อยมีความรู้เรื่องนี้ ช่วยอธิบายให้ทราบด้วยครับ

สุทธิเกียรติ สนองเธียรชัย

อ.โพธาราม จ.ราชบุรี

คำตอบ

ผักไฮโดรโปนิกส์ เป็นการปลูกผักโดยไม่ใช้ดิน หลักการแล้ว มี 2 แบบ คือ

1.การปลูกในน้ำ รากของพืชจะจะแตกออกมา และเจริญเติบโตในน้ำที่เป็นของเหลว

2.การปลูกในวัสดุแข็ง เช่น แกลบ ทราย ขุยมะพร้าว หินภูเขาไฟ ซึ่งวัสดุปลูกเหล่านี้ เป็นวัสดุที่ไม่ได้ให้ธาตุอาหารกับพืชแต่อย่างใด แต่ทำหน้าที่เป็นวัสดุที่ช่วยค้ำ และพยุงรากเท่านั้น

การปลูกด้วยวิธีไฮโดรโปนิกส์ (Hydroponics) และการจะทำให้ผักปลอดสารพิษหรือไม่ ขึ้นอยู่กับผู้ปลูกเป็นหลัก เพราะการจะเร่งโต หรือผสมสารพิษลงไปในน้ำที่เป็นทางเดินของธาตุอาหารหลักของพืช

สิ่งที่ต้องจัดเตรียมเบื้องต้นเกี่ยวกับ การปลูกผักไร้ดิน

1.ขนาดพื้นที่ ขนาดเล็กสุดขั้นต่ำคือประมาณ 1.5 x 1.5 เมตร เป็นพื้นที่มีแสงแดด อย่าให้แดดจัดมาก ถ้ามีแดดจัดมากให้คลุมใยกรองแสง ซึ่งชุดปลูกผักไฮโดรโปนิกส์ จะมีขนาด 2 เมตร

2.น้ำ ต้องมีน้ำสะอาด ใช้น้ำประปาได้ เพราะจะสามารถคุมคุณภาพน้ำได้ง่าย

3.ธาตุอาหารพืช เป็นปัจจัยสำคัญที่จะทำให้พืชเจริญเติบโต เป็นวัตถุดิบหลักให้ต้นพืชเจริญเติบโตในกระบวนการสร้างสารอาหาร กระบวนการสังเคราะห์แสง วัตถุดิบที่ใช้ คือ คาร์บอนไดออกไซด์ และน้ำ เมื่อพืชได้รับแสงบนคลอโรฟีลล์ได้สารคาร์โบไฮเดรตและออกซิเจน ส่วนของคลอโรฟิลล์ในพืชมีธาตุอื่นๆ เป็นองค์ประกอบ เช่น ธาตุไนโตรเจนและแมกนีเซียม ซึ่งสามารถจำแนกตามความต้องการของต้นพืชในปริมาณที่ต่างกัน ในการใช้ของพืชหากให้ไม่เหมาะสมกันก็จะทำให้พืชเจริญเติบโตไม่เป็นปกติ

วิธีการปลูกผักไร้ดิน วิธีการนี้ สะดวกง่าย แต่ต้องรู้ถึงกระบวนการปฏิบัติที่ชัดเจน และไม่ต้องห่วงว่าระบบรากพืชจะขาดออกซิเจน เพราะถ้าระบบรากพืชขาดออกซิเจน จะเกิดอาการเหลืองที่ใบและผลร่วง พืชจะได้รับความเสียหาย พืชผักที่เหมาะสมปลูกในระบบแบบนี้ ได้แก่ มะเขือเทศ แตง ผักกินใบ ทุกชนิด ฯลฯ ไม่ใช้ระบบปั๊มอากาศ แต่ผู้ปลูกต้องมีทักษะ ควรปรับลดระดับสารละลายธาตุอาหารพืชที่ใช้เลี้ยงระบบรากพืช เมื่อพืชผักโตขึ้น ต้องปรับลดระดับของสารละลาย ให้ระบบรากพืชไม่จมแช่อยู่ในสารละลายทั้งหมด มีบางส่วนของช่วงระหว่างโคนลำต้นของพืชกับระบบรากมีช่องว่างสัมผัสอากาศได้ บ้าง พืชผักที่ปลูกได้ผลในระบบนี้ในประเทศไทย เช่น ขึ้นฉ่าย ผักบุ้งจีน เป็นต้น

นาย รัตวิ