ถึงแม้ว่าการพักผ่อนไม่เพียงพอในบางครั้งอาจจะเป็นเรื่องปกติของใครหลายๆ คน แต่การนอนไม่หลับหรือพักผ่อนไม่เพียงพอนั้น หากเกิดขึ้นติดต่อกันเป็นเวลานานย่อมมีผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน แต่ถึงอย่างไรการนอนหลับพักผ่อนไม่เพียงพออาจไม่ได้เกิดจากสุขนิสัยหรือกิจวัตรประจำวันของเราเองเท่านั้น แต่มันยังอาจมีผลมาจากปัญหาการเจ็บป่วยได้อีกด้วย

แพทย์หญิงวรรณวิพุธ สรรพสิทธิ์วงศ์ แพทย์ทางด้านชะลอวัยของศูนย์ส่งเสริมสุขภาพไวทัลไลฟ์ โรงพยาบาลบำรุงราษฎร์ ได้ยกตัวอย่าง 5 โรคที่พบเห็นทั่วไปและเป็นต้นเหตุของอาการนอนไม่หลับ หรือพักผ่อนไม่เพียงพอ ได้แก่ ต่อมไทรอยด์เป็นพิษ เป็นอาการที่ไทรอยด์ทำงานมากกว่าปกติ และไปกระตุ้นระบบประสาท ส่งผลให้นอนไม่หลับและเหงื่อแตกพล่านขณะนอน นอกจากนี้แล้ว ต่อมไทรอยด์ยังควบคุมอวัยวะต่างๆ ในร่างกาย อาการของต่อมไทรอยด์เป็นพิษนั้นจึงหลากหลายและยากต่อการชี้เฉพาะเจาะจง การตรวจเช็คความปกติของต่อมไทรอยด์นั้นไม่ยากเพียงแค่เจาะเลือด

อาการปัสสาวะบ่อยในตอนกลางคืน หรือ Nocturia การตื่นมาปัสสาวะบ่อยๆ ช่วงกลางดึกพบได้มากในหมู่คนมีอายุ ในกรณีรุนแรงจะพบว่าผู้ป่วยตื่นมาปัสสาวะบ่อยถึง 5 – 6 ครั้งในหนึ่งคืน อาการนี้มักจะแย่ลงเมื่อมีอายุที่เพิ่มขึ้น แต่ก็สามารถเป็นอาการของคนที่มีปัญหาเรื่องเบาหวาน ต่อมลูกหมากโต หรือผลข้างเคียงจากยาบางชนิด เช่นกลุ่มยาขับปัสสาวะ โรคไต เมื่อไตไม่สามารถทำงานได้ตามปกติ โดยเฉพาะในเรื่องของการขับถ่ายของเสียจากร่างกาย ผู้ป่วยโรคไตจะพบปัญหาเรื่องการสะสมของของเสียในกระแสเลือด ซึ่งจะส่งผลให้เกิดอาการนอนไม่หลับ หรืออาการขาอยู่ไม่สุข (restless legs syndrome)

โรคไขข้อ กลุ่มคนที่เป็นโรคไขข้อต้องเผชิญกับความเจ็บปวดในกระดูก ซึ่งทำให้นอนไม่หลับ และนอกจากนี้การใช้ยาประเภทสเตียรอยด์ ยังมีผลกระทบต่อการนอนอีกด้วย และ ปวดศีรษ ผู้ป่วยที่มีอาการปวดศีรษะบ่อยๆ มักจะมีอาการนอนไม่หลับตามมา ยกตัวอย่างเช่น โรคไมเกรน หรือปวดศีรษะคลัสเตอร์ เป็นอาการปวดหัวที่ทำให้เส้นเลือดขยายออก ส่งผลให้รู้สึกปวดตื้อๆ รู้สึกไม่สบายตา

ส่วนสุขนิสัยหรือไลฟ์สไตล์ที่ทำให้คนเราเกิดการนอนหลับพักผ่อนไม่เพียงพอได้ ที่พบเห็นได้ทั่วไป แพทย์หญิงวรรณวิพุธ ยกตัวอย่างให้เห็นชัด ได้แก่ ข้อแรก การบริโภคคาเฟอีนมากเกินไป โดยเฉพาะอย่างยิ่งผู้ที่ดื่มกาแฟในเวลาเย็นๆ มืดๆ ก่อนเข้านอนนั้น ร่างกายต้องใช้เวลา 8 ชั่วโมงขึ้นไปในการขับคาเฟอีนออกจากร่างกาย การรับประทานอาหารเย็นมากเกินไปก็เป็นสาเหตุทำให้เราแน่นท้องและไม่สบายตัว เมื่อร่างกายเราไม่รู้สึกสบายผ่อนคลายก็จะส่งผลให้นอนไม่หลับในที่สุดก็เช่นกัน เครื่องดื่มแอลกอฮฮลล์ จริงอยู่ว่าเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ทำให้เราง่วงนอน แต่การดื่มเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ก่อนนอนนั้นทำให้เกิดผลกระทบตามมาหลายอย่าง ซึ่งส่งผลให้การนอนหลับไม่มีคุณภาพ เช่น นอนกรณ และ ปัสสาวะกลางดึก เพราะแอลกอฮอล์มีคุณสมบัติการขับปัสสาวะ

“ในยุคปัจจุบันปฎิเสธไม่ได้ว่าเทคโนโลยีเข้ามามีบทบาทกับการทำงานและไลฟ์สไตล์ส่วนตัวคนเรามากขึ้น จนเกิดโรคติดจอ ก่อนนอนก็ต้องโพสต์ เช็คไลค์ ต้องแชร์ ซึ่งพฤติกรรมนี้ทำให้สมองถูกกระตุ้นให้ทำงานตลอดเวลา และทำให้เราเคยชินและรู้สึกว่าเราต้องเช็คโทรศัพท์ตลอดเวลา เมื่อสมองถูกกระตุ้นบ่อยๆ ก็จะโปรแกรมระบบการทำงาน ทำให้เคยชินและไม่สามารถจะพักผ่อนได้เต็มที่ รวมถึงความเครียด ความวิตกกังวลต่างๆ ถือเป็นอุปสรรคของการนอนเบอร์หนึ่งเลยก็ว่าได้ เพราะไปกระตุ้นสมองให้ต้องขบคิดและทำงานตลอดเวลาคนที่มีความกังวลมากเกินไปมักจะสร้างวงจรการนอนไม่หลับให้กับตัวเอง เพราะความกังวลทำให้สมองต้องขบคิดทำงาน และเมื่อไม่ได้นอนหลับพักผ่อนก็มีเวลาให้สมองขบคิดกังวลไปได้เรื่อยๆ และมากขึ้นไม่สิ้นสุด”

การวิจัยของ Australia’s Sleep Health Foundation พบว่า การพักผ่อนที่น้อยกว่า 8 ชั่วโมง ทำให้ร่างกายไม่มีความกระตือรือร้น ตอบสนองช้า ขาดประสิทธิภาพในการทำงานและอารมณ์แปรปรวน นอกจากนี้ การพักผ่อนไม่เพียงพอ มักจะเป็นต้นเหตุของปัญหาโรคอ้วน เบาหวาน และโรคหัวใจอีกด้วย

“เราต้องพึงตระหนักไว้เสมอว่า การนอนหลับเปรียบเสมือนยา ที่นำมารักษา ซ่อมแซม และเสริมสร้างร่างกายในส่วนที่สึกหรอ และเป็นสิ่งที่เราควบคุมได้” แพทย์หญิงวรรณวิพุธ กล่าวเตือน

ทั้งนี้ อาการนอนไม่หลับหรือพักผ่อนไม่เพียงพอเป็นโรคของวิถีการดำเนินชีวิต เพราะการนอนไม่หลับหรือพักผ่อนไม่เพียงพอนั้นทำให้เกิดผลกระทบต่างๆ ต่อสมรรถภาพของร่างกายอย่างมาก ผู้เชี่ยวชาญในเรื่องของการนอนได้เห็นพ้องต้องกันว่าการสร้างสุขนิสัยที่ดีในการนอนหลับนั้น เริ่มต้นจากการปิดอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ต่างๆ รอบตัว โดยที่มีจุดประสงค์เพื่อสร้างสิ่งแวดล้อมในการนอนที่ดีในห้องที่มืดสนิทไม่มีแสงก่อกวน

สามารถติดตามข้อมูลสุขภาพเพิ่มเติมได้ที่ศูนย์ส่งเสริมสุขภาพไวทัลไลฟ์ในเครือรพ.บำรุงราษฎร์ https://www.vitallifeintegratedhealth.com โทร.02-0668899