“วังหน้า” หรือ “พระราชวังบวรสถานมงคล” เป็นอีกหนึ่งสถานที่สำคัญในสมัยรัตนโกสินทร์ เป็นที่ประทับของสมเด็จพระมหาอุปราชาหรือพระอิสริยยศ กรมพระราชวังบวรสถานมงคล เป็นสถานที่สำคัญของเจ้านายรองจากพระราชวังหลวง ตำแหน่งพระมหาอุปราช หรือวังหน้าสิ้นสุดลงในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โดยโปรดเกล้าฯให้สถาปนาตำแหน่ง สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช สยามมกุฎราชกุมาร ซึ่งเป็นตำแหน่งรัชทายาทขึ้นมาแทนที่ ปัจจุบันวังหน้าได้ถูกปรับเปลี่ยนเป็น พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร ล่าสุด กรมศิลปากร โดยสำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ ร่วมกับ มูลนิธิพระราชนิเวศน์มฤคทายวัน ในพระอุปถัมภ์ สมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี พร้อมด้วย บริษัท ไทยเบฟเวอเรจ จำกัด มหาชน และ ธนาคารกรุงเทพจำกัด (มหาชน) ร่วมเป็นส่วนหนึ่งในการจัดนิทรรศการ “วังน่านิมิต” นำเสนอเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ของพระราชวังบวรสถานมงคล ผ่านงานสถาปัตยกรรมและการใช้เทคโนโลยี เป็นความพยายามในการเชื่อมโยงข้อมูลทางวิชาการกับผู้คน สร้างให้เกิดความน่าสนใจในเนื้อหาทางประวัติศาสตร์ที่ผู้ชมสามารถรับรู้และเข้าใจได้ง่าย โดยมีวัตถุประสงค์หลักที่ต้องการสร้างความตระหนักความรู้เกี่ยวกับประวัติศาสตร์ของไทยในสมัยรัตนโกสินทร์ในมุมที่เกี่ยวเนื่องกับพระราชวังบวรสถานมงคล (วังหน้า) ซึ่งเป็นที่ประทับของพระมหาอุปราช หรือกรมพระราชวังบวรสถานมงคล ผู้ทรงเป็นกำลังสำคัญในการสร้างบ้านเมืองให้เป็นปึกแผ่น โดยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช (รัชกาลที่ 1) ทรงสถาปนา
ตำแหน่งนี้ขึ้น พร้อมกับการตั้งกรุงรัตนโกสินทร์ ในพุทธศักราช 2325 ตราบจนกระทั่งสิ้นสุดลงในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) เมื่อพุทธศักราช 2428

คุณสิริกิติยา เจนเซ่น ผอ.โครงการวังหน้า พร้อมด้วย ผศ.ปวิตร มหาสารินันทน์ ผอ.หอศิลปวัฒนธรรมแห่ง กทม.,พล.ต.ท.ประพันธ์ จันทร์เอม ผู้บัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน ประธานมูลนิธิพระราชนิเวศน์มฤคทายวัน ในพระอุปถัมภ์ฯ และ สตวัน ฮ่มซ้าย ผอ.สำนักสถาปัตยกรรม กรมศิลปากร ร่วมกันแถลงข่าวนิทรรศการวังน่านิมิต

นิทรรศการ “วังน่านิมิต” (The Architectural Ensemble of Wang Na) จัดขึ้นระหว่างนี้จนถึงวันที่ 27 มิถุนายนนี้ ณ ชั้น 4 หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร ทุกภาคส่วนได้ตระหนักเห็นถึงคุณค่าและความสำคัญความรู้เกี่ยวกับประวัติศาสตร์ของไทยในสมัยรัตนโกสินทร์และต้องการนำเสนอแง่มุมทางประวัติศาสตร์ที่กระตุ้นให้เกิดการต่อยอดทางความคิดขยายองค์ความรู้เดิมในมิติที่กว้างขึ้น เชื่อมโยงอดีตเพื่อให้เข้าถึงปัจจุบัน โดยได้รับความร่วมมือจากส่วนงานต่างๆ ของกรมศิลปากร อาทิ สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ สำนักโบราณคดี และสำนักพิพิธภัณฑ์ ร่วมกันรวบรวมข้อมูลหลักฐานต่างๆ ประกอบการขั้นรูปพระที่นั่งและสิ่งก่อสร้างที่ไม่ปรากฏ โดยสำนักสถาปัตยกรรมสันนิษฐานจากภาพถ่ายเดิมเท่าที่มีอยู่ ภายในนิทรรศการวังน่านิมิต สื่อถึงกระบวนการการสืบค้นและรวบรวมหลักฐานทางประวัติศาสตร์ ทั้งที่เป็นเอกสารและภาพถ่ายที่อยู่ในความดูแลของสำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติ รวมถึงที่เก็บรวบรวม โดยนักสะสมทั้งในและต่างประเทศ ตลอดจนรูปสันนิษฐานสถาปัตยกรรมที่ไม่ปรากฎอยู่แล้วในปัจจุบันนำมาตีความอีกครั้งผ่านระบบการกรองที่แปลงคำออกมาเป็นภาษาภาพ (Visual Language) ถ่ายทอดเรื่องราวที่แฝงอยู่ในชุดข้อมูลผ่านนิทรรศการที่เน้นการปฏิสัมพันธ์กับผู้ชม เพื่อกระตุ้นความตะหนักรู้ในเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ และความทรงจำของเมืองที่เลือนรางไปตามกาลเวลา

คุณสิริกิติยา เจนเซ่น ผอ.โครงการวังหน้า และผู้กล่าวแนะนำนิทรรศการวังน่านิมิต, อนันต์ ชูโชติ อธิบดีกรมศิลปากร ประธานเปิดนิทรรศการ และ จิตติ เกษมกิจวัฒนา ภัณฑารักษ์ นำแขกผู้มีเกียรติและสื่อมวลชนเข้าชมนิทรรศการวังน่านิมิต

โดยนิทรรศการจะเริ่มต้นที่แผนผังเดิมของพระราชวังบวรสถานมงคล (วังหน้า) ในช่วงปลายรัชกาลที่ 4 ถึงปลายรัชกาลที่ 5 ที่มีการบันทึกไว้ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ที่ทับซ้อนกับภาพถ่ายทางอากาศของเกาะรัตนโกสินทร์ในปัจจุบัน ซึ่งเป็นการวางร่องรอยของอดีตบนพื้นที่ปัจจุบัน เพื่อแสดงให้เห็นถึงการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพบนพื้นที่ประวัติศาสตร์ อันจะนำสู่ความคิดในเรื่องการเคลื่อนตัวและการเปลี่ยนแปลง ซึ่งเป็นสารัตถะของประวัติศาสตร์ ทั้งยังเป็นเรื่องของการส่งผ่านความทรงจำจากพื้นที่หนึ่งไปยังอีกพื้นที่หนึ่งในบริบทของนิทรรศการนี้ คือการส่งผ่านองค์ความรู้สู่ผู้ชม นอกจากนี้ยังนำเสนอเรื่องราวพระที่นั่งคชกรรมประเวศ และพลับพลาสูง ซึ่งไม่ปรากฎอยู่แล้วในปัจจุบัน สถาปัตยกรรมทั้ง 2 นี้ สร้างขึ้นในรัชกาลที่ 4 เมื่อครั้งพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ ให้สถาปนาพระอนุชาธิราช(พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว) ขึ้นเป็นกรมพระราชวังบวรสถานมงคล โดยให้มีพระเกียรติยศเสมอด้วยพระเจ้าแผ่นดิน หลังจากที่จัดแสดง ณ หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานครนี้แล้ว จัดการแสดงอีกครั้งในช่วงเดือนธันวาคม ณ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร เรียกได้ว่าเป็นอีกงานหนึ่งน่าสนใจ ที่ทำให้คนไทยได้รู้ถึงประวัติศาสตร์ในยุคสมัยรัตนโกสินทร์ และถือเป็นโอกาสที่ดีที่เราจะได้เห็นของสะสมในอดีตที่หาชมไม่ได้แล้วในปัจจุบัน