นพ.วชิระ เพ็งจันทร์

กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข ตั้งเป้าปี 2568 เด็กไทยอย่างน้อยร้อยละ50 ดื่มนมแม่อย่างเดียวถึง 6 เดือน รณรงค์ส่งเสริมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ในเดือนวันแม่แห่งชาติและสัปดาห์นมแม่โลกภายใต้คำขวัญ “นมแม่คือรากฐานแห่งชีวิต”การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่นั้นเป็นการเริ่มต้นที่ดีที่สุดสำหรับทารก และประโยชน์ของนมแม่ยังมีต่อเนื่องไปตลอดชีวิต โดยร่วมกับกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน องค์การทุนเพื่อเด็กแห่งสหประชาชาติประจำประเทศไทย องค์การอนามัยโลกประจำประเทศไทย และมูลนิธิศูนย์นมแม่แห่งประเทศไทย

นายแพทย์วชิระ เพ็งจันทร์ อธิบดีกรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข เปิดเผยว่า ปีนี้กระทรวงสาธารณสุข และเครือข่ายได้ร่วมกันรณรงค์ส่งเสริมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ และสัปดาห์นมแม่โลกหรือ World Breastfeeding Week ที่นานาประเทศได้ร่วมกันกำหนดไว้ในวันที่ 1-7 สิงหาคมของทุกปี ภายใต้แนวคิด “นมแม่คือรากฐานแห่งชีวิต” Breastfeeding : Foundation of Life โดยมีนโยบายที่จะส่งเสริม สนับสนุน และปกป้องให้เด็ก ทุกคนได้กินนมแม่อย่างเต็มที่ ตามคำแนะนำขององค์การอนามัยโลก คือ กินนมแม่ตั้งแต่ 1 ชั่วโมงแรกหลังคลอดกินนมแม่เพียงอย่างเดียวในช่วง 6 เดือนแรกของชีวิต และกินนมแม่ต่อเนื่องควบคู่อาหารตามวัยจนถึงอายุ 2 ปีหรือนานกว่านั้นหรือตามสูตร 1-6-2

พญ.ศิริพร กัญชนะ

ประเทศไทยมีแนวโน้มการเกิดลดลงเราไม่สามารถตรึงการเกิดไม่ให้ลดลงได้แต่เราสามารถทำให้ทุกการเกิดมีคุณภาพได้ โดยการเตรียมความพร้อมจากแม่ ปัจจุบันเรามีนโยบายส่งเสริมการเกิดและเติบโตอย่างมีคุณภาพ ดังนั้นเราจึงจำเป็นที่จะต้องเน้นตั้งแต่เริ่มก่อนตั้งครรภ์ คือการส่งเสริมให้แม่เข้าถึงบริการ ต้องได้รับสารอาหารเพียงพอจากแม่สู่ลูก หลังคลอด 6 เดือนต้องให้เด็กได้รับนมแม่อย่างเดียว

ทั้งนี้ จากการสำรวจสถานการณ์เด็กและสตรีในประเทศไทย จัดทำโดยสำนักงานสถิติแห่งชาติร่วมกับองค์การทุนเพื่อเด็กแห่งสหประชาชาติ ในปี 2559 พบว่ามีทารกไทยเพียงร้อยละ 40 ได้กินนมแม่ภายใน 1 ชั่วโมงแรกหลังคลอด และเพียงร้อยละ 23 ที่ได้กินนมแม่อย่างเดียวในช่วง 6 เดือนแรกของชีวิต ยิ่งไปกว่านั้น มีทารกเพียงร้อยละ 13 ที่ได้กินนมแม่ต่อเนื่องถึง 2 ปี สธ.ตั้งเป้าต้องเพิ่มอัตราการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียว 6 เดือนให้ได้ 50 เปอร์เซ็นต์ภายในปี 2568 โดยการทำเรื่อง “ปกป้อง สนับสนุน ส่งเสริม” ขณะนี้กฎหมายลูก 10 ฉบับออกมาเรียบร้อยแล้วภายในวันที่ 20 สิงหาคม 2561 นี้ จะทำความเข้าใจกับผู้ประกอบการอีกครั้ง และในเดือนกันยายนนี้ทุกอย่างต้องเป็นไปตามกฎหมาย เรื่องการจัดสภาพแวดล้อมเอื้ออำนวยให้แม่ได้เลี้ยงลูกด้วยนมแม่ เช่น การจัดมุมนมแม่ในสถานประกอบการ

ปุณปวีร์ กิตติกุล

ด้าน แพทย์หญิงศิริพร กัญชนะ ประธานมูลนิธิศูนย์นมแม่แห่งประเทศไทย กล่าวว่า ได้ร่วมมือกับภาคีเครือข่ายทั้งภาครัฐและเอกชน เพื่อนำร่องสนับสนุนการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ คือการสนับสนุนการจัดมุมนมแม่ในสถานประกอบการ ปัจจุบันมีสถานประกอบการกว่า 40 แห่ง ที่มีการดำเนินงานที่ดีมาก ซึ่งประสบการณ์ของบริษัทเหล่านี้ ทำให้บริษัทอื่นๆ ในประเทศไทย สนใจเริ่มดำเนินการช่วยพนักงานหญิงให้สามารถดูแลลูกอย่างดีที่สุดด้วยนมแม่ได้ มูลนิธิฯ พยายามสร้างกระแสสังคม การเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ทุกๆ ปี ที่ผ่านมาได้มีการจัดงานมอบรางวัลให้แก่ครอบครัวนมแม่ต้นแบบเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ให้สำเร็จ และเพื่อส่งต่อแรงบันดาลใจไปยังทุกภาคส่วนของสังคมให้รับรู้ว่าการช่วยแม่ให้เลี้ยงลูกด้วยนมแม่ได้สำเร็จ ทุกคนสามารถมีบทบาทสำคัญได้เริ่มตั้งแต่ตัวแม่และครอบครัว โรงพยาบาลตลอดจนชุมชน สถานประกอบกิจการและหน่วยงานทุกแห่ง

รณรงค์เลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวจนถึง 6 เดือน

อีกหนึ่งตัวอย่างของสถานประกอบการโรงพยาบาลที่ช่วยให้แม่ประสบความสำเร็จในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ คือ คลินิกนมแม่โรงพยาบาลนครปฐม มีพยาบาลผู้เชี่ยวชาญประจำคลินิกนมแม่ ปุณปวีร์ กิตติกุล หรือที่ใครๆ ก็เรียกเธอว่า “แม่นก นมแม่” เป็นพยาบาลคุณแม่ลูก 2 ที่รวยอารมณ์ขัน เก่งและให้ความรู้ ช่วยเหลือแม่และลูกที่มีปัญหาในการให้นมแม่ เธอได้พูดถึงงานในคลินิกว่า “งานคลินิกนมแม่ เป็นงานรีบด่วนต้องรีบให้การช่วยเหลือตั้งแต่เริ่มต้นจนกว่าแม่จะสามารถให้นมลูกได้อย่างถูกต้องและต้องรีบแก้ไขทันทีที่จะเกิดปัญหาอื่นๆ ตามมาจนยากจะสามารถช่วยแก้ไขให้สำเร็จ และเมื่อเกิดปัญหาแล้วคลินิกนมแม่เท่านั้นที่จะช่วยเหลือแม่ที่มีปัญหาเหล่านี้ได้ นี่คือหน้าที่ที่ให้บริการคุณแม่มือเก่า มือใหม่ มีปัญหาน้ำนมไม่พอ หัวนมแตก ท่อน้ำนมอุดตัน นวดประคบเต้านม อัลตราซาวนด์ เต้านมคัดเต้านมอักเสบ เต้านมเป็นฝี จุดขาวที่หัวนม หรือการช่วยแม่เริ่มต้นให้นมแม่ที่ถูกวิธี ท่าอุ้มวิธีดูดนมของลูก แม้การแก้ไขปัญหาต่างๆ ของลูก เช่น ลูกปฏิเสธนมแม่รุนแรงลูกติดขวดนม ลูกปากแหว่ง เพดานโหว่ มาหาแม่นกยินดีให้บริการทุกๆ คน”

นอกเหนือจากการดูแลแม่ลูกอ่อนแล้ว เธอยังทำหน้าที่ เป็นวิทยากรบรรยายให้คำปรึกษาแก่แม่ทางออนไลน์ https://www.facebook.com/kunnoknommae จัดตั้งชมรมแม่จิตอาสาช่วยกันให้คำปรึกษาเรื่องนมแม่ รวมถึงผลักดันให้มีมุมนมแม่ในสถานประกอบการในโรงงานในจังหวัดนครปฐม โดยร่วมกับหัวหน้าส่วนราชการควบคุมโรงงานอีกด้วย