#SootinClaimon.Com : ขอบคุณแหล่งข้อมูล : หนังสือพิมพ์แนวหน้า

https://www.naewna.com/lady/703119

ชวนย้อนรอยแพรวากาฬสินธุ์ … ราชินีแห่งผ้าไหม

วันอังคาร ที่ 10 มกราคม พ.ศ. 2566, 06.00 น.

ด้วยพระบารมีสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง และความเป็นเอกลักษณ์อันโดดเด่นของลวดลาย “แพรวากาฬสินธุ์” ผ้าไหมทอมรดกทางหัตถกรรมดั้งเดิมของชาวภูไท อ.คำม่วง จ.กาฬสินธุ์ จึงได้ถูกขนาดนามไห้เป็น “ราชินีแห่งผ้าไหม” มายาวนานไม่ต่ำกว่า 40 ปี

นายวิทยา วัฒนวิเชียร สหกรณ์จังหวัดกาฬสินธุ์ กรมส่งเสริมสหกรณ์ กล่าวว่า นับเป็นเวลาร่วม 40 ปี ที่แพรวา
กาฬสินธุ์ มรดกหัตถกรรมดั้งเดิมแต่ครั้งบรรพบุรุษของชาวภูไทที่มีการถ่ายทอดสืบสานวัฒนธรรมมายาวนานกว่า 300 ปีและปัจจุบันได้ถูกขนานนามให้เป็น “ราชินีแห่งผ้าไหม” สืบเนื่องจากพระบารมีของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ที่ได้ทอดพระเนตรเห็นความงาม และคุณค่าแห่งศิลปะของลวดลายผ้าไหม ที่ชาวภูไท บ้านโพนอำเภอคำม่วง จังหวัดกาฬสินธุ์ ได้แต่งกายด้วยการห่มผ้าเบี่ยง หรือผ้าทอแบบสไบเฉียง มารอรับเสด็จเมื่อครั้งเสด็จเยี่ยมพสกนิกรชาวอำเภอคำม่วง ในปี พ.ศ.2520 และได้ทรงโปรดให้มีการสนับสนุนและส่งเสริมจากโครงการศูนย์ศิลปาชีพพิเศษในสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ รวมทั้งจากการที่ทรงมีพระราชดำริ ให้นำผ้าทอไปตัดเย็บเป็นฉลองพระองค์อย่างงดงาม วิจิตรบรรจง ส่งผลให้ผ้าแพรวาจึงเป็นที่ประจักษ์สู่สายตาสาธารณชน และนำชื่อเสียงที่เลื่องลือถึงความงดงามของผ้าแพรวา มาสู่เมืองกาฬสินธุ์

“แพรวา” หมายถึง ผืนผ้าจากการทอเสร็จแล้วแต่ยังไม่ได้แปรสภาพ มีความยาว 1 วา หรือหนึ่งช่วงแขนของ
คนทอ ชนภูไทมักนิยมใช้เป็นผ้าสไบเฉียงคลุมไหล่ซ้ายทับชุดประจำถิ่นโดดเด่นด้วยโทนสีสดดำ-แดง ใช้ในโอกาสที่มีงานเทศกาลบุญประเพณีหรืองานสำคัญอื่นๆ และด้วยเอกลักษณ์อันโดดเด่นของผ้าแพรวา ที่มีความงดงามและความประณีตในการทอ มีลักษณะเด่นด้านลวดลาย สีสัน ความมีระเบียบ ความเรียบและความเงางามของผืนผ้า ซึ่งผ้าแพรวาจะทอจากเส้นใยไหม ที่มีลักษณะลวดลายผสมกันระหว่างลายขิดและจกบนผืนผ้า ในผ้าแพรวาผืนหนึ่งจะมีอยู่ประมาณ 11 หรือ 12 ลาย ใช้เส้นไหมในการทอตั้งแต่ 2-9 สี สอดสลับในแต่ละลายแต่ละแถว ลวดลายที่ปรากฏจะประณีตเรียบเนียนเป็นเนื้อเดียวกันตลอดทั้งผืนผ้า พร้อมบรรจุลวดลายดั้งเดิมตามความเชื่อทางวัฒนธรรม ประเพณี หรือสังเกตสิ่งแวดล้อมรอบตัวทั้งต้นไม้ ใบไม้ พฤติกรรมคน สัตว์ สิ่งของเครื่องใช้แล้วเกิดแรงบันดาลใจนำมาสร้างสรรค์ลวดลายการทอผ้าไหมเพื่อสะท้อนถึงวิถีชีวิตผู้คนภูไท ได้มากกว่า 100 ลวดลายนั่นจึงทำให้การทอผ้าแพรวาเป็นภูมิปัญญาชั้นสูงจนได้รับการยกย่องว่าเป็น “ราชินีแห่งไหม”

“ปัจจุบันผ้าแพรวาของชาวภูไทถักทอขึ้นเพื่อใช้เป็นผ้าสไบหรือผ้าคลุมไหล่ทับชุดพื้นเมือง มีการประยุกต์เพื่อให้เหมาะกับสภาพการของเศรษฐกิจและความต้องการของตลาด ด้านลวดลายที่ถูกถักทอด้วยมือบนผืนผ้าไหม จะมาจากวิถีชีวิตของชนภูไท มีวิถีการผลิตที่สามารถค้นคว้าได้ในทางภูมิศาสตร์จนได้รับมาตรฐาน “จีไอ” (GI) คือสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์มาเป็นเครื่องรับประกันความน่าเชื่อถือและความไว้วางใจแก่ผู้บริโภคในมาตรฐานและคุณภาพของผลิตภัณฑ์ผ้าไหม”

นายวิทยากล่าวด้วยว่า ปัจจุบันมีสหกรณ์ศูนย์ศิลปาชีพทอผ้าไหมแพรวาบ้านโพนกาฬสินธุ์ จำกัด ซึ่งยังอยู่ใน “โครงการส่งเสริมการทอผ้าไหมแพรวาบ้านโพนมูลนิธิส่งเสริมศิลปาชีพในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ” มีสมาชิกกว่า 753 คน ครอบคลุมใน4 อำเภอของจังหวัดกาฬสินธุ์ เป็นผู้ดูแลรวบรวมและจัดจำหน่ายผ้าไหมแพรวา ตามวัตถุประสงค์หลักของสหกรณ์ ที่ต้องการสร้างงาน สร้างอาชีพ สร้างรายได้ พัฒนาคุณภาพชีวิตให้มีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น ตามวิถีแห่งหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงตามแนวพระราชดำริของในหลวงรัชกาลที่ 9 และเป็นแหล่งเรียนรู้วัฒนธรรมของคนภูไท การสาธิตการผลิตผ้าไหมแพรวา และเปิดให้เป็นสถานที่ท่องเที่ยว และศูนย์จำหน่ายสินค้าโดยเฉพาะผ้าไหมแพรวา ให้สมกับที่ผ้าไหมแพรวา ได้เป็น “ราชินีแห่งผ้าไหม”