ภูมิบ้าน ภูมิเมือง : ‘วันออกพรรษา’ภูมิเทโวพระเจ้าเปิด 3 โลก

วันอาทิตย์ ที่ 20 ตุลาคม พ.ศ. 2567, 06.00 น.

ชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ผู้ว่าฯ กรุงเทพมหานคร

วันศุกร์ที่ 18 ตุลาคม 2567 เวลา 07.00 น. ที่ผ่านมา กระทรวงวัฒนธรรม ร่วมกับวัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ และกรุงเทพมหานคร และองค์กรเครือข่ายทางพระพุทธศาสนาได้จัดพิธีทำบุญตักบาตรเทโวโรหณะ ในเทศกาลออกพรรษา ประจำปี พ.ศ.2567 ณ พระอุโบสถวัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร โดยมี พระพรหมวชิราธิบดี อธิบดีสงฆ์วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ ประธานพิธีฝ่ายสงฆ์ นายชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร ประธานฝ่ายพิธีฆราวาส พร้อมด้วยนางยุพา ทวีวัฒนะกิจบวร ปลัดกระทรวงวัฒนธรรม ผู้บริหารกระทรวงวัฒนธรรม ผู้บริหารกรุงเทพมหานคร และผู้แทนหน่วยงาน เข้าร่วมในพิธีตักบาตรพระสงฆ์ ๗๙ รูป โดยกรมการศาสนา กระทรวงวัฒนธรรม ร่วมกับ วัดมหาธาตุยุราชรังสฤษฎิ์ กรุงเทพมหานคร และองค์กรเครือข่ายทางพระพุทธศาสนา

วันออกพรรษา ถือนี้เป็น วันมหาปวารณา ตรงกับวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 11 เป็นวันสำคัญวันหนึ่งในทางพระพุทธศาสนา การตักบาตรเทโวนี้ จะกระทำในวันขึ้น 15 เดือน 11 หรือวันแรม 1 ค่ำเดือน 11 เพื่อรำลึกถึงเหตุการณ์สำคัญในพุทธประวัติที่กล่าวว่า ในวันถัดจากวันออกพรรษาหนึ่งวัน พระพุทธเจ้าได้เสด็จลงจากเทวโลกกลับจากการโปรดพระพุทธมารดาบนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ในพรรษาที่ 7 แล้วลงมายังเมืองสังกัสสนคร พร้อมกับทรงแสดงโลกวิวรณปาฏิหาริย์เปิดโลกทั้งสามด้วย

การออกพรรษา ถือเป็นข้อปฏิบัติตามพระวินัยสำหรับพระสงฆ์โดยเฉพาะ เรียกว่า ปวารณา จัดเป็นญัตติกรรมวาจาสังฆกรรมประเภทหนึ่งที่ถูกกำหนดโดยพระวินัยญัตติให้โอกาสแด่พระสงฆ์ที่จำพรรษาอยู่ร่วมกันตลอดไตรมาส ให้สามารถตักเตือนและชี้ข้อบกพร่องแก่กันได้โดยเสมอภาคด้วยจิตที่ปรารถนาดีซึ่งกันและกัน โดยให้พระสงฆ์ที่ถูกตักเตือนมีโอกาสรับรู้ข้อบกพร่องของตนและสามารถนำข้อบกพร่องนั้นไปแก้ไขให้ดียิ่งขึ้นเมื่อถึงวันออกพรรษา พุทธศาสนิกชนนับว่าเป็นโอกาสอันดีที่จะเข้าวัดเพื่อบำเพ็ญกุศลแด่พระสงฆ์ที่ตั้งใจจำพรรษา และตั้งใจปฏิบัติธรรมมาตลอดจนครบไตรมาสพรรษากาลในวันนี้

ในโอกาสพระสงฆ์จำพรรษาครบไตรมาสได้ปวารณาออกพรรษาและได้กรานกฐินแล้วย่อมได้รับอานิสงส์ หรือข้อยกเว้นพระวินัย 5 ข้อ คือ 1.เที่ยวไปไหนไม่ต้องบอกลา หากออกจากวัดไปโดยไม่จำเป็นต้องแจ้งเจ้าอาวาสหรือพระสงฆ์รูปอื่นก่อนได้ 2.เที่ยวไปไม่ต้องถือไตรจีวรครบสำรับ 3 ผืน3.ฉันคณโภชน์ได้ คือโภชนะที่คณะรับนิมนต์ไว้ 4.เก็บอดิเรกจีวรไว้ได้ตามปรารถนา ยกเว้นสิกขาบทข้อนิสสัคคิยปาจิตตีย์บางข้อ 5.จีวรลาภอันเกิดในที่นั้นเป็นของภิกษุ หากมีผู้มาถวายจีวรเกินกว่าไตรครองสามารถเก็บไว้ได้โดยไม่ต้องสละเข้ากองกลางสำหรับประเพณีที่เกี่ยวข้องกับวันออกพรรษาที่นิยมปฏิบัติ คือ ประเพณีตักบาตรเทโว เป็นประเพณีที่นิยมกระทำกันมานานแล้วในวันออกพรรษา ซึ่งเรียกว่า “ตักบาตรเทโว” ส่วนชื่อ “เทโวโรหณะ” เป็นการนำชื่อพระสูตรมาเติมในภายหลัง ซึ่งเรื่องเทโวนี้ปรากฏอยู่ในพระสูตรหลายแห่ง เทโวหมายถึงการหยั่งลงจากเทวโลกของพระพุทธเจ้า จึงมีปรากฏการณ์สำคัญคือ พระเจ้าเปิดโลก พระเจ้าแสดงยมกปาฏิหาริย์ การสร้างพระพุทธรูปแก่นจันทร์และเกิดมหาสังฆทานจากกษัตริย์ 7 นครครั้งแรก งานตักบาตรเทโวนี้ทำกันทุกวัดทั่วประเทศมีชื่อเรียกหลายชื่อ เช่น ตักบาตรดาวดึงส์ ตักบาตรเขาวงกต ตักบาตรดอกไม้ ตักบาตรพระร้อยตักบาตรพระเจ้าเปิดโลก ตักบาตรพระลากเป็นต้น วันที่สิ้นสุดระยะเวลาการจำพรรษาเป็นเวลา 3 เดือน นับแต่วันที่เข้าพรรษานั้นและสิ่งที่เกิดขึ้นแห่งเดียวในโลกคือ การเล่าเรียนนักธรรมตรีสำหรับพระนวกะในช่วงเข้าพรรษาในช่วงเวลาออกพรรษาตั้งแต่วันแรม 1 ค่ำ เดือน 11 ถึง วันขึ้น 15 ค่ำเดือน 12 ถือเป็นเวลากฐินกาลตามพระวินัยปิฎกเถรวาท เป็นช่วงเวลาที่พุทธศาสนิกชนชาวไทยจะเข้าร่วมบำเพ็ญกุศลเนื่องในงานกฐินประจำปีตามวัดต่างๆ ซึ่งถือว่าเป็นงานบำเพ็ญกุศลที่ได้บุญมากอีกงานหนึ่ง

พระพุทธเจ้าเปิดโลก