คำถาม ผมอยากปลูกปอเทืองในนาข้าว ขอทราบวิธีการปลูกและการดูแลบำรุงรักษาด้วยครับ

แสง สุนทรนที

อ.บ้านลาด จ.เพชรบุรี

คำตอบ ปอเทือง เป็นพืชตระกูลถั่ว ลักษณะทั่วไป ลำต้นตั้งตรงแตกกิ่งก้านสาขามาก สูงประมาณ 150-190 เซนติเมตร ใบเป็นใบเดียวยาวรี มีดอกย่อย 8-20 ดอก ดอกสีเหลือง จะออกดอกเมื่ออายุประมาณ 45-50 วัน สามารถขึ้นได้ดีในพื้นที่ดอน ระบายน้ำดี ชอบอากาศร้อนช่วงเวลาปลูกที่เหมาะสมในฤดูฝน มีการผสมข้ามฝัก  ฝักเป็นทรงกระบอกยาว 3-6 เซนติเมตร กว้าง 1-2 เซนติเมตร หนึ่งฝักมีประมาณ 6 เมล็ด เมื่อเขย่าฝักแก่จะมีเสียงดัง เนื่องจากเมล็ดกระทบกัน เมล็ดมีรูปร่างคล้ายหัวใจสีน้ำตาลหรือดำ เมล็ด 1 กิโลกรัม จะมีเมล็ดประมาณ 50,000 เมล็ด  หรือ 1 ลิตร จะมีเมล็ดประมาณ 35,000 เมล็ด

วิธีการปลูก ปลูกโรยเป็นแถว ระหว่างแถว 80-100 ซม. หรือปลูกเป็นหลุม ใช้ระยะปลูก 50X100 ซม. หลุมละ 3 ต้น อัตราเมล็ดที่ใช้ปลูก 3-5 กิโลกรัมต่อไร่ ปลูกเป็นหลุมใช้เมล็ด 2-4 กิโลกรัมต่อไร่ ปลูกแบบหว่านเพื่อใช้วิธีการไถกลบเมล็ดประมาณ

การดูแลรักษา จะทำการถอนเพื่อจัดระยะปลูก เมื่ออายุ 2-3 สัปดาห์ โดยพรวนดินกลบโคน และกำจัดวัชพืช และใช้ปุ๋ยสูตร 15-15-15 อัตรา 20-30 กิโลกรัมต่อไร่ พ่นยากำจัดเชื้อราและแมลงศัตรูพืช อาจมีการพ่นปุ๋ยทางใบ และสารควบคุมการเจริญเติบโตของพืชในช่วงออกดอกติดฝัก เช่น ปุ๋ย 10-52-17 และ NAA ความเข้มข้นประมาณ 100-200 ppm. อาจจะเพิ่มผลผลิตถึง 150-200 กิโลกรัมต่อไร่ ในระยะเก็บเกี่ยว หากมีฝนซึ่งมักจะตกในช่วงระหว่างฤดูหนาวกับฤดูแล้ง อาจทำให้ฝักปอเทืองขึ้นรา ดังนั้น จึงควรเก็บให้ทันอย่าให้ถูกฝน

การใช้ประโยชน์

-ใช้เป็นปุ๋ยพืชสด เมื่อไถกลบจะปลดปล่อยธาตุอาหารพืช โดยเฉพาะไนโตรเจนในปริมาณสูง นิยมปลูกเป็นปุ๋ยพืชสด เพื่อเพิ่มปริมาณธาตุอาหารให้กับดิน ควรทำการไถกลบในช่วงเวลาออกดอก หรือก่อนออกดอกเล็กน้อย ที่อายุประมาณ 50 วัน ให้น้ำหนักสดประมาณ 1.5-5 ตันต่อไร่ ซึ่งจะให้ธาตุไนโตรเจนประมาณ 8.7 ถึง 28.9 กิโลกรัมต่อไร่

-ใช้ในการปลูกพืชในระบบเกษตรอินทรีย์ เจริญเติบโตได้ดีในสภาพพื้นที่ดอน ปลูกในรูปแบบของพืชหมุนเวียน และระบบการปลูกพืชแซม โดยหว่านหรือโรยเมล็ดก่อนการปลูกพืชหลัก เช่น ข้าว ข้าวโพด มันสำปะหลัง อ้อย หรืออาจปลูกในรูปแบบของพืชแซม โดยปลูกระหว่างแถวพืชหลัก เช่น ระหว่างแถว อ้อย มันสำปะหลัง แล้วไถสับกลบเมื่อปอเทืองอายุ 50-60 วัน ในขณะที่ดินยังมีความชื้น แล้วทิ้งไว้ 7-10 วัน จึงจะปลูกพืชหลัก

-ใช้ปลูกเพื่อเก็บเมล็ดพันธุ์ เมื่ออายุ 120-150 วัน ผลผลิตโดยทั่วไป 80 กิโลกรัมต่อไร่ หากความชื้นในดินสูงอาจใช้เวลา 150-180 วัน เปลือกของฝักจะเป็นสีเทา นำมาตากแดด 3-4 วัน ทำการกะเทาะเอาเมล็ดเก็บไว้ นอกจากนี้ ยังใช้ลำต้นของปอเทืองเป็นอุตสาหกรรมทำเยื่อกระดาษ

การปลูกปอเทือง เป็นปุ๋ยพืชสดเพื่อฟื้นดินให้มีอินทรียวัตถุ เป็นวิธีการที่ลงทุนน้อยที่สุด  และเห็นผลชัดเจนที่สุดในการช่วยแก้ปัญหาดินเสื่อมโทรม กรมพัฒนาที่ดิน ได้ส่งเสริมให้เกษตรกรปลูกปอเทืองเพิ่มมากขึ้นทุกปี โดยมีการจัดฝึกอบรมให้ความรู้แก่เกษตรกร เพื่อเพิ่มความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการปลูกและดูแล ทั้งยังสนับสนุนเมล็ดพันธุ์ให้กับเกษตรกร รวมทั้ง
มีการรับซื้อเมล็ดพันธุ์คืนเพื่อเป็นรายได้แก่เกษตรกร มีการศึกษาเทคนิคให้เพิ่มการออกดอกติดเมล็ดมากขึ้น รวมถึงการจัดตั้งธนาคารเมล็ดพันธุ์ขึ้นในพื้นที่ด้วย และปัจจุบัน ปอเทืองได้กลายเป็นแหล่งท่องเที่ยว ด้วยเป็นพืชที่ให้ดอกสีเหลือง เมื่อปลูกเต็มพื้นที่แล้ว จะให้ความสวยงามอย่างมาก จนมีผู้สนใจเข้ามาชมความงามกันเป็นจำนวนมาก

นาย รัตวิ