คนไทยจำนวนไม่น้อยรู้จักชื่อกรุงหงสาวดีมาจากหนังสือเรื่อง “ผู้ชนะสิบทิศ” ที่ประพันธ์โดย “ยาขอบ” และรู้จักพระนามของ “บุเรงนอง ก-ยอดินนรธา” พระมหากษัตริย์ผู้ยิ่งใหญ่แห่งกรุงหงสาวดี

วันนี้ Mr.Flower จะพาคุณไปเยือนกรุงหงสาวดี ราชธานีของชนชาติมอญเมื่อครั้งอดีตด้วยกัน (ขอเรียนให้ทราบว่า พระเจ้าบุเรงนอง มิได้ทรงเป็นชนชาติมอญ แต่สุดท้ายได้ทรงเข้าไปครอบครองดินแดนของมอญไว้ในพระราชอำนาจ)

กรุงหงสาวดี หรือเมืองพะโค (Bago, Pegu) ในยุคปัจจุบัน แต่ย้อนไปเมื่อยุคกรุงหงสาวดีเป็นราชธานี มีพระราชวังชื่อ กัมโพชธานี (Kanbawza Thadi) ตั้งอยู่ทิศใต้ของพระมหาเจดีย์ชเวมอดอ หรือพระมหาธาตุมุเตา พระเจ้าบุเรงนองทรงให้สร้างพระราชวังแห่งนี้ขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2109 แต่สุดท้ายก็ทรงให้เผาพระราชวังแห่งนี้ทิ้ง เนื่องจากมีปัญหากบฏยะไข่ ตามหลักฐานทางประวัติศาสตร์พม่าระบุว่า พระราชวังแห่งนี้มีประตูเมืองถึง 20 แห่ง โดยใช้ชื่อเมืองประเทศราชต่างๆ เป็นชื่อประตู แล้วหลังจาก
พระองค์เสด็จสวรรคต เมืองหงสาวดีก็ล่มสลายลงพร้อมๆ กับการล่มสลายของอาณาจักรตองอู (แต่นักประวัติศาสตร์บางสำนักก็บอกว่า พระราชวังกัมโพชธานีถูกเผาโดยกบฏยะไข่ในยุคพระเจ้านันทบุเรง) หลังจากนั้นศูนย์กลางแห่งอำนาจของพม่าก็ย้ายไปอยู่ในเมืองอังวะ อมรปุระ มัณฑะเลย์ จนกระทั่งสุดท้ายเสียเอกราชให้กับอังกฤษในยุคล่าอาณานิคม)

จนกระทั่งพ.ศ. 2533 รัฐบาลพม่าได้สั่งให้มีการขุดค้นสำรวจเขตพระราชวังเก่าแห่งนี้ จึงได้พบซากของฐานพระราชวังที่เหลือเพียงเสาไม้สักขนาดใหญ่ที่โผล่พ้นดินจำนวนหลายร้อยต้น ปัจจุบันซากเสาไม้สักจำนวนมากมายเหล่านี้ยังคงถูกฝังไว้ดังเดิม แต่หลายต้นก็ถูกนำขึ้นมาแสดงเป็นประจักษ์พยานทางประวัติศาสตร์ แล้วได้ก่อสร้างพระราชวังจำลองขึ้นมาโดยอาศัยเค้าโครงของประวัติศาสตร์เป็นต้นแบบ

แม้พระราชวังจำลองแห่งนี้จะเป็นสิ่งปลูกสร้างใหม่ แต่ทว่าปลูกสร้างอยู่บนเขตของพระราชวังกัมโพชธานีเดิม ซึ่งยังคงอุดมไปด้วยหลักฐานทางประวัติศาสตร์ อาทิ รากฐานเดิมของพระราชวัง และพระตำหนักต่างๆ ดังจะสืบค้นได้จากเสาไม้สักขนาดใหญ่ทุกต้นที่จารึกชื่อของเจ้าผู้ครองรัฐ และชื่อเมือง ไว้ที่เบื้องล่างของเสา เพื่อแสดงให้รู้ว่าเสาแต่ละต้นนั้นส่งมาจากใครและเมืองใดเพื่อเป็นเครื่องราชบรรณาการแด่พระเจ้าบุเรงนอง (โปรดดูภาพประกอบ)

พระราชวังกัมโพชธานีจำลองมีพระราชวังสองแห่ง คือ ท้องพระโรงหลวง (Royal Audience Hall) ตั้งอยู่กึ่งกลางเขตพระราชวัง และมีอีกหนึ่งพระราชวังเป็นที่ตั้งของภุมรินทรราชบัลลังก์ (Bumble Bee Throne Hall) ซึ่งเชื่อกันว่าพระราชวังแห่งนี้คือห้องพระบรรทมของพระเจ้าบุเรงนอง

ยังมีพุทธสถานสำคัญมากที่สุดแห่งหนึ่งในกรุงหงสาวดีคือ พระมหาเจดีย์ชเวมอดอ หรือพระมหาธาตุมุเตา พระมหาธาตุแห่งนี้มีความสูงที่สุดในประเทศเมียนมา สำหรับผู้ที่คุ้นเคยกับประวัติศาสตร์ของพม่าจะทราบดีว่าพระมหาธาตุมุเตาคือสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ที่พระมหากษัตริย์พม่าในครั้งอดีตจะต้องเสด็จพระราชดำเนินไปทรงกระทำพระราชพิธีต่างๆ เช่น พระเจ้าตะเบ็งชะเวตี้ เสด็จไปเจาะพระกรรณ และมีตำนานว่า ก่อนพระเจ้าบุเรงนองจะเสด็จไปทำศึกสงครามก็จะเสด็จไปกราบนมัสการพระมหาธาตุองค์นี้ และว่ากันว่าเมื่อครั้งที่สมเด็จพระนเรศวรมหาราชเสด็จไปทำศึกกับหงสาวดี ก็เสด็จไปถวายนมัสการพระมหาธาตุมุเตา เช่นกัน

อย่างไรก็ตาม ในทริปนี้ Mr.Flower ยังพาคุณไปชมพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติย่างกุ้ง เพื่อไปชมพระราชสีหบัลลังก์ หรือบัลลังก์สิงห์ ซึ่งมีอายุ 150 ปี พระราชบัลลังก์นี้เคยเป็นที่ประทับเพื่อแสดงออกว่าราชการโดยพระเจ้าธีบอ หรือสีป่อ พระมหากษัตริย์องค์สุดท้ายของราชวงศ์อลองพญา กษัตริย์พระองค์สุดท้ายของพม่า ก่อนจะเสียเมืองให้กับอังกฤษ

ถ้าหากคุณสนใจไปชมและศึกษาแหล่งโบราณคดี และแหล่งประวัติศาสตร์ของพม่าแบบเจาะลึก ในคณะเล็กๆ ที่มีสมาชิกประมาณ 12-14 คน โปรดติดต่อ Mr.Flower ที่หมายเลขโทรศัพท์ 091-7233615