ห้องแสดงเรื่องราวมนุษย์ยุคหิน

เรื่องราวของมนุษย์ก่อนประวัติศาสตร์นั้นไทยยังไม่มีการเรียนรู้มาก่อนนอกจากมีพระนิพนธ์ของสมเด็จฯกรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงเขียนทิ้งไว้จนเมื่อมีฝรั่งต่างชาติมาเป็นเชลยสงครามพบเครื่องมือหินนั่นแหละ จึงทำให้ริมแควน้อยแถบบ้านเก่า ของเมืองกาญจนบุรีนั้นกลายเป็นแหล่งโบราณคดีแหล่งแรกที่ทำให้คนไทยได้รู้จักวิชาโบราณคดีโดยเฉพาะเรื่องก่อนประวัติศาสตร์ขึ้น ครั้งนั้นครูชิน อยู่ดี เป็นคนแรกที่ได้เรียนรู้และปฏิบัติงานร่วมกับนักโบราณคดีชาวต่างประเทศ ต่อมาทำให้เกิดวิชาการนี้ขึ้นจนคณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร  ยกย่องครูชิน อยู่ดี เป็นบิดาแห่งวิชาก่อนประวัติศาสตร์ไทย

ดังนั้นการที่ นายอนันต์ ชูโชติ อธิบดีกรมศิลปากรได้หวนกลับมาวางรากฐานให้พิพิธภัณฑ์ท้องถิ่นขนาดเล็กที่ตั้งอยู่ริมแม่น้ำแควนั้นมีความสำคัญขึ้น จึงเป็นเรื่องน่ายินดี โดยมีโครงการก่อสร้างอาคารใหม่ แม้จะอยู่ไกลจากตัวเมืองกาญจนบุรีปัจจุบันไปทางทิศเหนือประมาณ 35 กิโลเมตรก็ตาม แต่ด้วยแควน้อยแห่งนี้มีโบราณสถานขนาดใหญ่ที่รู้จักกันดีคือปราสาทเมืองสิงห์ จึงทำให้ขอบเขตการเรียนรู้ขยายมาถึงที่นี่อย่างรวดเร็วพร้อมกับชุมชนที่เกิดใหม่ บ้านเก่าแห่งนี้เป็นแหล่งวัฒนธรรมแฟงน้อย( fengnoi culture) ซึ่งมาจากคำว่า “แควน้อย” นั้น ได้เกิดขึ้นสืบเนื่องมาจากเชลยศึกชาวฮอลันดาที่ถูกเกณฑ์ให้มาสร้างทางรถไฟสายมรณะคนหนึ่งชื่อ ดร.แวน ฮิคเดอเรน ได้พบเครื่องมือสมัยหินหลายชิ้นในบริเวณนี้ จึงเก็บรวบรวมไว้ และได้บันทึกเรื่องราวเปิดเผยเกี่ยวกับสิ่งที่ค้นพบออกเผยแพร่ จนทำให้นักโบราณคดี นักมานุษยวิทยา นักโบราณชีววิทยานักธรณีวิทยา ฯลฯ ทั้งที่เป็นชาวไทย และชาวต่างประเทศร่วมมือกันสำรวจ และศึกษาค้นคว้าเรื่องราวของบ้านเก่าตั้งแต่ พ.ศ.2503 เป็นต้นมา ผลการศึกษาค้นคว้าพบหลักฐานว่า ตำบลบ้านเก่าเคยเป็นที่อยู่อาศัยของคนมาตั้งแต่ประมาณ 500,000 ปีเศษมาแล้ว

รูปแบบภาชนะดินเผา

จากการค้นพบเรื่องราวของมนุษย์สมัยก่อนประวัติศาสตร์ที่บ้านเก่า ทำให้กรมศิลปากรสร้างพิพิธภัณฑ์บ้านเก่า เพื่อจัดเก็บโบราณวัตถุบางส่วนที่ค้นพบขึ้น ซึ่งมีโครงกระดูกของมนุษย์ในยุคหินจัดวางอยู่บนแท่นดินที่ขุดลงไปในดิน ให้ได้ระดับเดียวกับที่พบโครงกระดูกมนุษย์ในยุคหิน และเครื่องมือเครื่องใช้ในสมัยก่อนประวัติศาสตร์ที่พบในบริเวณเดียวกัน เช่น เครื่องมือหินกะเทาะจากหินกรวด ขวานหินขัด เครื่องมือเหล็ก เครื่องประดับต่างๆ ที่ทำจากหอยและหินสี เครื่องปั้นดินเผาแบบต่างๆ และอื่นๆ จากการตรวจสอบพบว่าเป็นเครื่องมือยุคหินใหม่ ที่เรียกว่าวัฒนธรรมแควน้อย โดยเฉพาะครูชิน อยู่ดีนั้นเป็นหัวหน้าฝ่ายไทยของคณะสำรวจก่อนประวัติศาสตร์โดยความร่วมมือระหว่างไทย-เดนมาร์ก (The Thai-Danish PrehistoricExpedition) และร่วมกันขุดสำรวจในท้องที่จังหวัดกาญจนบุรีและจังหวัดราชบุรี ระหว่าง พ.ศ.2503-2505

ผลการสำรวจขุดค้นทำให้มีการเรียนรู้วิชาโบราณคดีและวิธีศึกษาที่ทำให้ทราบว่ามีคนก่อนประวัติศาสตร์ในไทยมาตั้งแต่สมัยหินเก่า สมัยหินกลาง สมัยหินใหม่และยุคโลหะอยู่ในพื้นที่ของจังหวัดกาญจนบุรี และจังหวัดราชบุรี ซึ่งมีการจัดพิมพ์รายงานการสำรวจ  4 เล่ม ซึ่งทางเดนมาร์กจัดพิมพ์เผยแพร่จนทำให้ทั่วโลกรู้จักแหล่งโบราณคดีบ้านเก่าหรือวัฒนธรรมแควน้อยเป็นอย่างดี ในครั้งนั้นครูชิน อยู่ดี ได้บุกเบิกการเรียนวิชาโบราณคดีก่อนประวัติศาสตร์ขึ้นและเป็นผู้เขียนหนังสือ “สมัยก่อนประวัติศาสตร์ในประเทศไทย” เมื่อพ.ศ.2510 ทำให้ครูชิน อยู่ดี ได้นำการสำรวจภาคสนามอย่างต่อเนื่องอีกหลายแห่ง เช่น การขุดค้นแหล่งโบราณคดีบ้านดอนตาเพชร อ.พนมทวน จ.กาญจนบุรี เมื่อพ.ศ.2518-2519 การสำรวจภาคสนามกลุ่มชาติพันธุ์ชอง ที่ จ.จันทบุรี เมื่อพ.ศ.2529 เป็นต้น ทุกวันนี้คณะโบราณคดีได้สร้างนักโบราณคดี เข้าทำงานกับกรมศิลปากรและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ออกปฏิบัติงานสำรวจ ขุดค้นทางโบราณคดีให้กับแผ่นดินอย่างมากมายและต่อเนื่องมาจนทุกวันนี้

เครื่องมือหินที่พบ

รมว.วัฒนธรรมวางฤกษ์สร้างอาคารใหม่

แหล่งโบราณคดีบ้านเก่า

แหล่งโบราณคดีบ้านเก่า