นพ.ไอยวุฒิ ไทยพิสุทธิกุล แพทย์เฉพาะทางด้านอายุรกรรม รพ.ปิยะเวท

จากวารสารโรงพยาบาลปิยะเวทเผยว่า ภาวะเส้นประสาทเสื่อมเป็นภาวะแทรกซ้อนที่พบได้บ่อยในโรคเบาหวาน โดยระดับน้ำตาลในเลือดที่สูงอยู่เป็นเวลานาน จะทำให้มีการเปลี่ยนแปลงภายในเส้นประสาท รวมทั้งหลอดเลือด ที่มาหล่อเลี้ยง ทำให้เกิดความเสียหายต่อเส้นประสาทในผู้ป่วยบางราย กระบวนความเสียหายเหล่านี้อาจเริ่มต้นเมื่อตอนที่ระดับน้ำตาลที่ยังสูงไม่มากนัก ตั้งแต่ก่อนที่จะถูกตรวจพบว่าเป็นเบาหวานได้ด้วย

อาการแรกเริ่มของภาวะเส้นประสาทเสื่อมที่พบบ่อยที่สุดคือ อาการชา ไม่รับรู้ความรู้สึกที่ปลายเท้าทั้งสองข้าง ซึ่งจะค่อยๆ เป็นมากขึ้น ทั้งระดับความรุนแรงของอาการชา และขอบเขตบริเวณที่ชาซึ่งจะค่อยๆ มีระดับสูงขึ้น เมื่ออาการชาขึ้นมาถึงหน้าแข้ง ผู้ป่วยส่วนมากจะเริ่มมีอาการชาปลายนิ้วมือร่วมด้วย เมื่อเวลาผ่านไปอาการชานี้จะก่อให้เกิดผลกระทบสำคัญอยู่ 2 ประการ คือ

1.เกิดบาดแผลได้ง่าย เนื่องจากผู้ป่วยไม่มีความรู้สึกเจ็บปวด โดยบาดแผลนี้อาจอยู่ในบริเวณที่ไม่เห็นได้ชัดเจน เช่น ใต้ฝ่าเท้า หรือง่ามนิ้วเท้า ทำให้ไม่ได้รับการรักษา และมีอาการลุกลามของแผลมากขึ้น นอกจากนี้การเสื่อมของหลอดเลือดที่มาเลี้ยงผิวหนัง ก็จะทำให้แผลหายยากกว่าปกติ

2.อาการชาอาจเปลี่ยนไปเป็นความรู้สึกผิดปกติอื่นๆ เช่น ปวดแสบร้อน ปวดจี๊ดเป็นพักๆ หรือยิบยับคล้ายเหน็บชา ทำให้มีคุณภาพชีวิตในช่วงกลางวันและคุณภาพการนอนในช่วงกลางคืนลดลง

อาการต่อมาของภาวะเส้นประสาทเสื่อมอาจทำให้กล้ามเนื้อลีบลง และอ่อนแรง หรืออาการทางระบบประสาทอัตโนมัติ เช่น ท้องผูก อาหารไม่ย่อย เป็นลมง่าย เป็นต้น

การรักษาภาวะเส้นประสาทเสื่อมเริ่มด้วยการใส่ใจ รู้จักภาวะนี้ และมาพบแพทย์เมื่อมีอาการตั้งแต่แรกเริ่ม การดูแลควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดจะช่วยป้องกันการลุกลามของโรค หรืออาจทำให้อาการดีขึ้นได้ในผู้ป่วยที่ยังเป็นไม่มาก การหมั่นตรวจดูเท้าของตัวเองอย่างสม่ำเสมอ เมื่อรู้ว่ามีอาการชาจะช่วยป้องกันการเกิดแผลลุกลามและรักษาได้ยากในโรคเบาหวาน นอกจากนี้ผู้ป่วยที่มีอาการปวดจากเส้นประสาทเสื่อมยังสามารถใช้ยาเพื่อลดอาการปวด โดยปัจจุบันมียาที่มีประสิทธิภาพให้เลือกใช้หลายชนิด สิ่งสำคัญที่สุดคือการป้องกันไม่ให้เกิดภาวะนี้ตั้งแต่แรกเริ่ม โดยการควบคุมอาหาร รับประทานยาตามที่แพทย์แนะนำ และเฝ้าติดตามระดับน้ำตาลให้เป็นปกติอยู่เสมอ